IV SA/Po 83/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 16 października 2018r wniosku K. S. i C. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2017r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia 1. przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w P., 2. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 16 maja 2018r. oddalił skargę K. S. i C. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2017r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Skarżący po doręczeniu uzasadnienia w/w wyroku, wystąpili z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podali, że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, a majątek stanowi dom na działce [...] m2 oraz samochód marki [...] (wartość [...] zł.) i [...] (wartość [...] zł.). Skarżący podali również, że utrzymują się z emerytur w łącznej wysokości [...] zł. Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawców pismem z dnia 29 sierpnia 2018r. wezwano wnioskodawców do przedłożenia wyciągów i wykazów za okres ostatnich 6 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych oraz dokumentów dotyczących lokat, kont i kart kredytowych należących do skarżących, wykazania za pomocą kserokopii dokumentów (np. rachunków, faktur za media, w tym gaz, energię elektr., wodę, telefon; itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, przedłożenia kopii dowodów rejestracyjnych samochodów użytkowanych w gospodarstwie domowym i udokumentowania wysokości otrzymywanych świadczeń emerytalnych. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący pismami z dnia 21 września 2018r. i 27 września 2018r. przedłożyli wyciągi bankowe, zestawienie wydatków miesięcznych wraz z fakturami zakupu leków, świadczeń opiekuńczych i medycznych, zakupu towarów oraz kopie dowodów rejestracyjnych posiadanych samochodów. Zacząć należy od tego, że zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2018r., poz. 1302 – dalej P.p.s.a.), obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach m.in. z zakresu pomocy i opieki społecznej. W konsekwencji oznacza to, że skarżący w niniejszej sprawie dotyczącej postanowienia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji odmawiającej przyznania pomocy w formie usług opiekuńczych realizowanych przez PCK korzystają z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych tj. zwolnienia z obowiązku wnoszenia opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków. Na podstawie art. 249 a P.p.s.a. orzeczono więc jak pkt 2 sentencji postanowienia. W związku z powyższym stwierdzić należy, że na podstawie art. 245 § 1 i 3 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 2 P.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Ponadto należy podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że skarżący prowadzą wspólne gospodarstwo domowe i utrzymują się ze świadczeń emerytalnych w łącznej kwocie [...]zł. (vide przedłożone kopie wyciągów bankowych). Z powyższej kwoty skarżący opłacają koszty bieżącego utrzymania, w tym koszty zakupu leków wynoszące w rozliczeniu miesięcznym ok. [...] zł. oraz znaczne okazjonalne koszty usług medycznych i opiekuńczych w związku z niepełnosprawnością i chorobami przewlekłymi (vide faktura na kwotę [...]zł. za usługi opiekuńcze z dnia 24.11.2017r. wraz z usługami dodatkowymi k. 46, 47 akt, zaświadczenie o zabiegu usunięcia zaćmy na kwotę [...]zł. k. 52). Powyższe oznacza, iż wnioskodawcy nie są w stanie ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Wobec powyższego, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 i §3, art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.