IV SA/Po 835/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka Sędziowie NSA Ewa Makosz-Frymus (spr.) WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 05 listopada 2008 r. sprawy ze skargi H. O. na orzeczenie Sądu Dyscyplinarnego przy Okręgowym Inspektoracie Służby Więziennej w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary dyscyplinarnej 1. uchyla zaskarżone orzeczenie 2. określa, że zaskarżone orzeczenie nie może być wykonane /-/E. Kręcichwost-Durchowska /-/G. Radzicka /-/E. Makosz-Frymus WSA/wyr.1-sentencja wyroku Postanowieniem z 21 marca 2007r., na podstawie §8 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 listopada 1996r. w sprawie regulaminu dyscyplinarnego funkcjonariuszy Służby Więziennej (Dz.U. z 1996r., nr 135, poz. 634 ze zm., dalej: regulamin dyscyplinarny), Komendant Centralnego Ośrodka Szkolenia Służby Więziennej (dalej: Komendant COSSW) podjął czynności wyjaśniające w sprawie ustalenia podawania przez funkcjonariuszy Centralnego Ośrodka Szkolenia Służby Więziennej- w tym kpt. H. O. - osób uprawnionych do świadczeń socjalnych podczas wycieczek w latach 2005-2007 organizowanych w ramach działalności socjalnej przez Komendanta COSSW. Postępowanie dyscyplinarne wobec H. O. zostało wszczęte przez Komendanta COSSW postanowieniem z 16 kwietnia 2007r. wydanym na podstawie § 6 ust. 1 i §7 ust. 1 regulaminu dyscyplinarnego. Skarżący został obwiniony o to, że w czasie pobytu w ośrodkach doskonalenia kadr Służby Więziennej tj.: 1. w ODK SW w K. w terminach 03.-06.03.2005r., 09-12.03.2006r. i 09.-11.03.2007r. i 2. w ODK SW w S. w terminie 13.-15.10.2006r., podając w kartach meldunkowych nieprawdziwe dane osobowe osób z nim przebywających, wprowadził w błąd funkcjonariuszy, co do ustalenia uprawnień do korzystania ze świadczeń socjalnych i wysokości opłat uiszczanych za pobyt tych osób, w następstwie czego doszło do powstania szkody w majątku Służby. Skarżącemu zarzucono naruszenie dyscypliny służbowej, o którym mowa w art. 125 ust. 3 pkt 5 ustawy z 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej (t.j. Dz.U. z 2002r., nr 207, poz. 1761 ze zm., dalej: u.s.w.). Orzeczeniem sygn. akt [...] z 3 lipca 2007r. Komendant COSSW, na podstawie art. 125 ust. 2 i art. 130 ust. 1 u.s.w. oraz § 21 ust. 1 pkt 2 regulaminu dyscyplinarnego, uznał skarżącego kpt. H. O. za winnego popełnienia zarzucanych mu czynów i za to, na podstawie art. 126 ust. 1 pkt 3 u.s.w., wymierzył mu karę surowej nagany. W toku postępowania dyscyplinarnego organ ustalił, że meldując się w ODK SW w Karpaczu w dniu 3 marca 2005r. skarżący przedłożył karty meldunkowe na imię i nazwisko swojego syna H. O. (k. 161 akt administracyjnych organu I instancji) oraz imię swojej konkubiny Urszula, gdzie zamiast jej nazwiska: J., widniało nazwisko: J. - O. Podobnie w dniu 9 marca 2006r. skarżący meldując się w ODK SW w K. przedłożył karty meldunkowe na imiona i nazwiska swoje i swojego syna (k. 168, 169 akt administracyjnych organu I instancji) oraz na imię swojej konkubiny: Urszula, gdzie zamiast jej nazwiska: J., widniało nazwisko: O. (k. 168 akt administracyjnych organu I instancji) i na imię córki swojej konkubiny: Marta, gdzie zamiast jej nazwiska: J., widniało nazwisko: O. (k. 169 akt administracyjnych organu I instancji). Nieprawdziwe dane skarżący podał także w trakcie wycieczki organizowanej w dniach od 13 do 15 października 2006r. w ODW SW w S. i wycieczki organizowanej w dniach od 9 marca do 11 marca 2007r. w ODW SW w Karpaczu, w obu przypadkach podczas czynności meldunkowych podając Urszulę O. zamiast Urszuli J. Organ ustalił, że na skutek działań kpt. H. O. powstała szkoda w majątku służby na kwotę 402 zł 75 gr. Ponadto w toku postępowania dyscyplinarnego skarżący przyznał, że przy wypełnianiu kart meldunkowych w ODK SW w K. i w ODK SW w S. zamiast nazwiska J., wpisał dla swojej konkubiny nazwisko O. lub J.-O., uzasadniając to chęcią uniknięcia złośliwych komentarzy ze strony pracowników recepcji. Ustosunkowując się do wyjaśnień złożonych przez skarżącego, organ uznał że co do pobytów w ODK SW w K., świadomie wprowadził on w błąd funkcjonariuszy z zamiarem wywołania przekonani, że osoby z nim przebywające są uprawnione do korzystania ze świadczeń socjalnych przysługujących funkcjonariuszom i członkom ich rodzin. Z kolei, co do pobytu w ODK SW w S. ustalono, że przewinienie skarżącego polegało na poświadczeniu podpisem nieprawdziwych danych, ale do zaniżenia opłaty - czyli do powstania szkody - doszło wskutek działania organizatora wycieczki. Organ odniósł się do dyrektyw wymiaru kary, biorąc pod rozwagę zarówno okoliczności obciążające skarżącego w postaci kilkukrotnego wprowadzenia w błąd funkcjonariuszy, jak i okoliczności łagodzące w postaci pozytywnej opinii służbowej i wyrównania szkody. Skarżący wniósł od powyższego orzeczenia zażalenie, w którym domagał się jego zmiany w całości i uniewinnienia, wskazując że jego wina była znikoma. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że w istocie wpisywał w kartach meldunkowych swoje nazwisko dla swojej konkubiny, ale że w jego przypadku można mówić jedynie o nieświadomym wprowadzeniu w błąd funkcjonariuszy. Dalej zwraca uwagę, że naprawił szkodę w całości, a wpisów w kartach meldunkowych dokonywał w przeświadczeniu, że mają one tylko charakter porządkowy i ewidencyjny. Skarżący podnosi, że nie miał świadomości, że na podstawie tych dokumentów określony zostanie charakter osób z nim przebywających i opłaty za pobyt w ośrodkach. Po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2007r. powyższego zażalenia, Sąd Dyscyplinarny przy Okręgowym Inspektoracie Służby Więziennej (dalej: Sąd Dyscyplinarny), orzeczeniem z 5 października 2007r. sygn. akt [...] utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie Komendanta COSSW. Uzasadniając orzeczenie Sąd Dyscyplinarny odniósł się jedynie do zarzutów dotyczących pobytu w ODK SW w K., wskazując że powstała tak szkoda na kwotę 402 zł 75 gr. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, skarżący podtrzymał argumenty podniesione w zażaleniu, a nadto zarzucił Sądowi Dyscyplinarnemu naruszenie zasad postępowania administracyjnego między innymi poprzez naruszenie prawa do obrony, równości stron procesowych i zasady aktywnego udziału strony w postępowaniu, zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego i uchybienie zasadom orzekania przez Sąd Dyscyplinarny. Odpowiadając na skargę Przewodniczący Sądu Dyscyplinarnego wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, jednak z powodów innych niż w niej podniesione. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r., nr 153, poz. 1269, dalej: u.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola, o której mowa w art.1 §1 u.s.a., sprawowana jest pod względem zgodności z prawem - art. 1 § 2 u.s.a. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Podstawą prawną rozstrzygnięć podejmowanych przez organy obu instancji były przepisy ustawy z 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej oraz regulaminu dyscyplinarnego wydanego na podstawie art. 133 tej ustawy. Zgodnie z §6 regulaminu dyscyplinarnego postępowanie dyscyplinarne wszczyna się, jeżeli zachodzi uzasadnione podejrzenie popełnienia przez funkcjonariusza przewinienia. Jego przeprowadzenie ma na celu w szczególności ustalenie, czy przewinienie rzeczywiście zostało popełnione, w jakim czasie i przez kogo oraz wszechstronne wyjaśnienie przyczyn i okoliczności popełnienia przewinienia. Postępowanie dyscyplinarne wszczęte z urzędu - w oparciu o § 7 ust. 1 regulaminu dyscyplinarnego - poprzedzone zostało niezbędnymi czynnościami wyjaśniającymi. Sąd zauważa, że postępowanie dyscyplinarne prowadzone było przeciwko oficerowi Służby Więziennej i zgodnie z § 11 ust. 2 regulaminu dyscyplinarnego było przeprowadzone przez oficera - mjr U. D. Brak też podstaw aby przyjąć, że naruszono zasady postępowania dowodowego, zgodnie z § 13 ust. 1 regulaminu dyscyplinarnego przeprowadzono czynności i zebrano dowody niezbędne do wyjaśnienia sprawy. W szczególności zaś obwiniony został przesłuchany i zapoznany z aktami postępowania dyscyplinarnego zgodnie z § 19 ust. 3 regulaminu dyscyplinarnego. Przeprowadzone zostały także dowody z zeznań świadków, co znajduje potwierdzenie w protokołach przesłuchań. Wymogi formalne i elementy konieczne orzeczenia o wymierzeniu kary dyscyplinarnej określa § 23 regulaminu dyscyplinarnego. W punktach od 1 do 8 wskazano, ze rozstrzygnięcie takie winno zawierać: 1) imię i nazwisko przełożonego, który wydał orzeczenie, z podaniem jego stopnia oraz stanowiska służbowego, 2) datę i miejsce wydania, 3) stopień, imię i nazwisko oraz stanowisko służbowe obwinionego, 4) opis zarzucanego obwinionemu czynu, wraz z podaniem przepisu, który został naruszony, 5) rozstrzygnięcie w sprawie, 6) uzasadnienie faktyczne i prawne orzeczenia, 7) pouczenie o prawie wniesienia zażalenia, 8) podpis przełożonego i pieczęć jednostki Orzeczenie pierwszoinstancyjne zawiera wszystkie wskazane powyżej elementy, w szczególności zaś trafne jest rozstrzygnięcie i prawidłowo zostało określone naruszenie dyscyplinarne, którego znamiona wypełnił skarżący popełniając zarzucane mu czyny. Organ prawidłowo ustalił, że swoim zachowaniem, to jest świadomym wprowadzeniem w błąd funkcjonariusza i spowodowaniem szkody dla służby kpt. H. O. naruszył dyscyplinę służbową w myśl art. 125 ust. 3 pkt 5 u.s.w. Nie budzi wątpliwości Sądu, że podanie przez skarżącego nieprawdziwych nazwisk swojej konkubiny i jej córki, było czynione przez skarżącego świadomie. Przy czym należy tu wskazać, że skarżący błędnie rozumie pojęcie świadomości swoich czynów. W świetle powołanego art. 125 ust. 3 pkt 5 u.s.w. obojętnym jest, że skarżący nie miał świadomości - nie wiedział - jakie skutki może wywołać podanie nieprawdziwych danych. Istotnym jest, że podając te dane wiedział że są one niezgodne z prawdą, na tym polega świadome wprowadzenie w błąd funkcjonariusza w rozumieniu tego przepisu. Innymi słowy w okolicznościach niniejszej sprawy świadomość wprowadzenia w błąd polegała na tym, że skarżący wiedząc o tym, że jego konkubina i jej córka nazywają się J., podał inne nazwiska. Świadomość skarżącego przejawiała się więc w tym, że spowodował i akceptował stan rozbieżności między rzeczywistymi, prawdziwymi nazwiskami osób mu towarzyszących, a nazwiskami widniejącymi na dokumentach meldunkowych. Sąd podkreśla, że dla ustalenia odpowiedzialności dyscyplinarnej na podstawie art. 125 ust. 3 pkt 5 u.s.w. nie ma znaczenia czy powstała szkoda, przepis ten wprost przewiduje także sytuację, w której wprowadzenie w błąd jedynie "mogło spowodować szkodę dla służby, funkcjonariusza bądź innej osoby". Tym bardziej bez znaczenia są pobudki, jakimi kierował się skarżący podając niezgodne z prawdą nazwiska osób mu towarzyszących. Co więcej skarżący wyjaśniając, że w istocie podał nazwiska inne niż prawdziwe, sam wskazał na to, że miał świadomość - że wiedział o tym - że nazwiska widniejące na dokumentach meldunkowych są błędne. Wymierzenie obwinionemu, na podstawie art. 126 ust. 1 pkt 3 u.s.w., kary dyscyplinarnej w postaci surowej nagany, nastąpiło zgodnie z dyrektywami wymiaru kar dyscyplinarnych określonych w § 2 i § 3 regulaminu dyscyplinarnego. Poprzedzone zostało ono dokładnym ustaleniem rodzaju przewinienia i okoliczności jego popełnienia. Organ wziął pod rozwagę wagę przewinienia, częstotliwość jego popełnienia, okres pozostawania w służbie i opinię służbową. Wobec tego, Sąd stwierdza, że wymierzona obwinionemu surowa nagana mieści się w granicach wymiaru kary, a w szczególności znajduje odzwierciedlenie w stopniu winy obwinionego. Odnosząc się do uzasadnienia faktycznego i prawnego orzeczenia, Sąd stwierdza, że w obszernym uzasadnieniu organ wszechstronnie ocenił zebrany materiał dowodowy. Prawidłowe jest również pouczenie obwinionego o prawie wniesienia zażalenia, a pod orzeczeniem znajduje się podpis właściwego przełożonego i pieczęć jednostki. Sąd natomiast dostrzegł uchybienia w orzeczeniu Sądu Dyscyplinarnego, polegające na naruszeniu § 54 ust. 1 pkt 4 i pkt 6 regulaminu dyscyplinarnego, albowiem rozstrzygnięcie z 5 października 2007r. nie zawiera treści zaskarżonego orzeczenia, a uzasadnienie faktyczne jest wadliwe. Co do pierwszego naruszenia, Sąd stwierdza, że sentencja orzeczenia drugoinstnacyjnego nie zawiera treści zaskarżonego orzeczenia z 3 lipca 2007r. Za spełniającej wymóg określony w § 54 ust. 1 pkt 4 regulaminu dyscyplinarnego, nie można uznać bowiem sentencji: "Utrzymuje zaskarżone orzeczenie Komendanta Centralnego Ośrodka Szkolenia Służby Więziennej [...] o wymierzeniu kary surowej nagany". Treść zaskarżonego orzeczenia z 3 lipca 2007r. obejmuje uznanie kpt. H. O., starszego wykładowcę zakładu szkolenia ochronnego, z winnego popełnienia zarzucanego mu przewinienia i na podstawie art. 126 ust. 1 pkt 3 u.s.w. wymierzenie mu kary dyscyplinarnej surowej nagany. Aby spełniony został wymóg z § 54 ust. 1 pkt 4 regulaminu dyscyplinarnego konieczne byłoby przytoczenie także pełnej treści zarzuconych skarżącemu czynów w orzeczeniu drugoinstancyjnym. Ponadto organ odwoławczy nie odniósł się do oceny zarzucanego obwinionemu czynu dotyczącego pobytu w ODK SW w S. W uzasadnieniu orzeczenia Sądu Dyscyplinarnego brak jest wskazania kwoty szkody spowodowanej pobytem obwinionego wraz z osobami towarzyszącymi w ODK SW w S. Sąd wskazuje, że kwoty wyszczególnionych w punktach od 1 do 3 uzasadnienia Sądu Dyscyplinarnego, nie dają sumy 402 zł 75 gr. Należy zasygnalizować, że przewodniczący składu orzekającego winien zgodnie z § 47 ust. 1 baczyć, aby zostały wyjaśnione wszystkie istotne okoliczności sprawy. Co do zasady też uzasadnienie rozstrzygnięcia organu II instancji jest lakoniczne i nie odnosi się do zarzutów podniesionych przez skarżącego w zażaleniu, dlatego też Sąd uznał, że wady te stanowiły naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Sąd Dyscyplinarny przeprowadzając ponownie postępowanie dyscyplinarne w zakresie postępowania odwoławczego, zgodnie z art. 155 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r., nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), związany jest oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu Sądu. Organ winien zwrócić szczególną uwagę na odniesienie się do wszystkich zarzutów zażalenia i dać wyraz swoim rozważaniom w uzasadnieniu orzeczenia. Za niezasadne uznano zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia zasad postępowania dyscyplinarnego i administracyjnego, z akt administracyjnych wynika, że jako obwiniony, miał on zapewnione prawo do zgłaszania wniosków dowodowych i przeglądania akt oraz do ustanowienia obrońcy. Nadto w postępowaniu pierwszoinstancyjnym nie zgłaszał wniosków dowodowych w sposób przewidziany w § 16 ust. 1 regulaminu dyscyplinarnego, a w postępowaniu odwoławczym wyjaśnienia pisemne złożył już po zakończeniu postępowania dowodowego i w trakcie udzielenia mu głosu w trybie § 48 ust. 5 regulaminu dyscyplinarnego. Sąd na rozprawie w dniu 5 listopada 2008r. oddalił zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. wnioski dowodowe albowiem ich przeprowadzenie nie było niezbędne do wyjaśnienia istoty sprawy. Mając powyższe na uwadze zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 1 wyroku, wstrzymując wykonanie zaskarżonej decyzji drugoinstancyjnej w myśl art. 152 p.p.s.a. /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ G. Radzicka /-/ E .Makosz-Frymus