IV SA/Po 837/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 stycznia 2006 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. S. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] marca 2005 r. Nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie D.Rzyminiak-Owczarczak jf Skarżąca małoletnia N. S., reprezentowana przez swoją matkę - przedstawiciela ustawowego W. S., złożyła w Powiatowym Zespole do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w O. wniosek o ustalenie niepełnosprawności. Orzeczeniem z dnia [...] lutego 2005 r. Nr [...] skarżącej nie zaliczono do osób niepełnosprawnych. Orzeczenie zostało odebrane przez osobę podpisującą się jako "P. S." w dniu 15 lutego 2005 r. W dniu 10 marca W. S. wniosła odwołanie do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności. Postanowieniem z dnia [...] marca 2005 r. nr [...] Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności stwierdził, iż odwołanie złożone w dniu 10 marca 2005 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu. W uzasadnieniu organ wskazał, iż zgodnie z §16 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz.U. Nr 139 poz. 1328), osoba zainteresowana może wnieść odwołanie do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w terminie 14 dni od dnia doręczania orzeczenia, zaś odwołanie skarżącej zostało wniesione w dniu 10 marca 2005 r., czyli po terminie przewidzianym w ww. rozporządzeniu, co skutkowało postanowieniem o jego nierozpatrywaniu. W pouczeniu zawartym w postanowieniu z dnia [...] marca 2005 r., organ wskazał, iż przysługuje od niego odwołanie do Sądu Rejonowego- Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w P. w terminie 30 dni od daty doręczenia tego postanowienia. W dniu 26 kwietnia 2005 r. matka skarżącej wniosła odwołanie do Sądu Rejonowego- Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w P., zwracając się o ponowne przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego, ze względu na ciągłą chorobę skarżącej, konieczność kontynuacji leczenia i brak pieniędzy na drogie leki. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wniósł o oddalenie zażalenia na swoje postanowienie, powtarzając argumenty zawarte w uzasadnieniu tego zaskarżonego postanowienia z dnia [...] marca 2005 r. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2005 r. sygn. akt [...], Sąd Rejonowy w P. - Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu jako właściwemu do jej rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269 ) i art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm.), ogranicza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, a więc do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie Sąd dokonał tej kontroli według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydawania zaskarżonego postanowienia. Rozstrzygając skargę w powyższym zakresie, Sąd uznał, że organ odwoławczy w niniejszej sprawie naruszył przepisy procesowe w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, co w konsekwencji skutkowało wadliwością podjętego w sprawie rozstrzygnięcia. Przepis §16 ust.1 wyżej powołanego rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności stanowi, iż osoba zainteresowana może wnieść odwołanie do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w terminie 14 dni od dnia doręczania orzeczenia. W związku z powyższym podstawowe znaczenie ma prawidłowe określenie, kiedy powyższy termin rozpoczął swój bieg, gdyż jego przekroczenie skutkuje pozostawieniem takiego odwołania bez rozpoznania. Należy wskazać, iż uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości, niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu (niepublikowany wyrok NSA z dnia 21.03.1997 r., SA/Łd 2990/95). Tym samym stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, lecz musi być dokonane w momencie zaistnienia obiektywnych przesłanek. Pogląd ten jest niekwestionowany i znajduje poparcie w licznych orzeczeniach NSA np.: w niepublikowanych wyrokach NSA z dnia 29.01.1997 r., SA/Gd 1482/96 oraz z dnia 15.11.1995 r., SA/Ka 2111/94. Tak restrykcyjne podejście do kwestii uchybienia terminu winno wpływać na równie restrykcyjne podejście organów administracji do prawidłowości doręczeń wydanych orzeczeń, gdyż jedynie prawidłowe doręczenie daje możliwość stronie dochowania terminów procesowych. Zgodnie z art. 40 § 1 kpa pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi, zaś § 2 tego artykułu wskazuje, że jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. W niniejszej sprawie z akt administracyjnych sprawy wynika, iż przedstawicielem ustawowym małoletniej N. S. była W. S. i w świetle znajdującej się w tych aktach dokumentacji właśnie ona, jako jedyna, mogła odbierać skutecznie pisma kierowane do N. S. Jednocześnie akta te nie zawierają żadnej informacji, kim dla strony jest P. S. i czy mógł on lub miał umocowanie W. S. do odbierania w jej imieniu korespondencji w przedmiotowej sprawie. Jednocześnie z akt sprawy nie wynika, aby P.S. był przedstawicielem ustawowym N. S., tym samym nie podparte stosownymi dowodami twierdzenie, że "orzeczenie z dnia [...].02.2005 r. zostało doręczone przedstawicielowi ustawowemu w dniu 15.02.2005 r." uznać należy za co najmniej przedwczesne. Należy także wskazać, iż co prawda kpa dopuszcza doręczenie do rąk dorosłego domownika, ale tylko w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. W myśl przepisów kpa nie ma zaś możliwości, aby dorosły domownik bez żadnego umocowania ze strony adresata przesyłki odbierał orzeczenia w siedzibie organu administracji, gdyż § 2 art. 42 wskazuje co prawda, że pisma mogą być doręczone również w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej, ale ten przepis dotyczy jedynie strony lub jej przedstawiciela ustawowego albo ewentualnie umocowanego pełnomocnika, a jak wyżej wskazano z akt sprawy nie wynika, by osoba podpisująca się jako P. S. była jedną z kręgu tych osób. Wobec wskazanej wadliwości doręczenia postanowienia organu I instancji, organ odwoławczy nie mógł mieć żadnej pewności, czy doręczenie w dniu 15 lutego 2005 r. było skuteczne i w konsekwencji, kiedy rozpoczął swój bieg termin do wniesienia odwołania od tego orzeczenia. Brak tej wiedzy czyni niemożliwym kategoryczne przesądzanie o uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania lub braku uchybienia. W związku z powyższym, rozpatrując sprawę ponownie organ odwoławczy winien ustalić, kim dla strony jest P. S., a jeżeli nie był to jej ojciec ustalić, czy osoba ta miała upoważnienie do odbioru orzeczenia organu I instancji. Dopiero powyższe ustalenia pozwolą odnieść się do skuteczności lub braku skuteczności wniesienia odwołania od tego orzeczenia. Odnosząc się do treści skargi, w której strona domaga się merytorycznej zmiany treści orzeczenia o niepełnosprawności wyjaśnić należy, iż taka kontrola jest możliwa dopiero po merytorycznym rozpatrzeniu odwołania strony z dnia 10 marca 2005 r., do czego w sprawie nie doszło. Zakres niniejszego postępowania, w ramach którego kontroli Sądu podlega postanowienie o stwierdzeniu wniesienia odwołania z uchybieniem terminu, wyklucza taką kontrolę, stad w tym zakresie skarga nie podlega rozpatrzeniu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. ) Sąd uchylił zaskarżone postanowienie. Na podstawie art. 119 pkt 2 ww. ustawy sprawa została rozpatrzona w trybie uproszczonym, zgodnie z wnioskiem organu z dnia 22.11.2005 r. oraz wobec nie zażądania przez skarżącą, w zakreślonym przez Sąd terminie, przeprowadzenia rozprawy, o którym to prawie skarżąca została poinformowana pismem z dnia 25.11.2005 r. wskazanej ustawy. Wydając powyższy wyrok Sąd kierował się nakazem wynikającym z art. 58 §4 wskazanej ustawy, zgodnie z którym Sąd nie może odrzucić skargi w sytuacji, gdy sprawa nie należy do jego właściwości, jeżeli w tej sprawie sąd powszechny uznał się za niewłaściwy. /-/ Danuta Rzyminiak-Owczarczak