IV SA/Po 839/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Dybowski Sędziowie WSA Izabela Bąk-Marciniak WSA Tomasz Grossmann (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi N. O. – małoletniej działającej przez przedstawiciela ustawowego matkę A. O. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Wielkopolskim z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane W dniu [...] marca 2010 r. A. O. złożyła w Powiatowym Zespole ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] (dalej: "Powiatowy Zespół") wniosek o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności dla małoletniej N. O. Orzeczeniem z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] Powiatowy Zespół postanowił zaliczyć małoletnią do osób niepełnosprawnych, z tym że nie ustalił, iżby zachodziła w tym przypadku konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (pkt 7 orzeczenia). Orzeczenie zostało doręczone stronie dniu 09 czerwca 2010 r. Strona wniosła odwołanie w dniu 24 czerwca 2010 r. (data nadania), czyli z uchybieniem 14-dniowego terminu określonego w § 16 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. Nr 139, poz. 1328 ze zm.; dalej: "rozporządzenie"), który upłynął dzień wcześniej, tj. 23 czerwca 2010 r. Pismem z dnia [...] lipca 2010 r. Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Wielkopolskim (dalej: "Wojewódzki Zespół") wezwał skarżącą do uzupełnienia braków formalnych odwołania poprzez udzielenie wyjaśnień w sprawie przyczyny złożenia odwołania po terminie. W odpowiedzi A. O. podniosła, iż powodem uchybienia terminowi była jej nieobecność w domu spowodowana wyjazdem z dziećmi do rodziny. Nie uznając tych wyjaśnień, Wojewódzki Zespół, postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Na to postanowienie strona złożyła skargę wnosząc o przywrócenie terminu i rozpatrzenie jej sprawy. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Zespół wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 §1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują zatem oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, Nr 1270 z późn. zm.; dalej w skrócie "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że ma prawo wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze. Badając pod tym kątem zaskarżone postanowienie Sąd doszedł do przekonania, iż przy jego wydaniu doszło do naruszenia przepisów postępowania. Podzielając ustalenia faktyczne poczynione przez Wojewódzki Zespół - z wyłączeniem wyrażonej przez ten organ oceny wyjaśnień skarżącej w kwestii przyczyn uchybienia terminu - Sąd stwierdza, iż z akt sprawy jednoznacznie wynika, że na wezwanie organu skarżąca skutecznie uzupełniła swe odwołanie o wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, zaś organ podjął postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia, czy zachodzą przesłanki przywrócenia terminu określone w art. 58 § 1 k.p.a. w postaci uprawdopodobnienia braku winy po stronie osoby zainteresowanej (v.: zdanie przedostatnie uzasadnienia zaskarżonego postanowienia). Konsekwentnie Wojewódzki Zespół powinien orzec w tym przedmiocie, a więc wydać postanowienie w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania (§ 19 ust. 3 pkt 2 lit. c rozporządzenia) względnie postanowienie w sprawie odmowy przywrócenia terminu do jego wniesienia (§ 19 ust. 3 pkt 2 lit. b rozporządzenia). Tymczasem podejmując nieadekwatne, w tym stanie rzeczy, postanowienie w sprawie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania (§ 19 ust. 3 pkt 2 lit. a rozporządzenia) organ odwoławczy nie tylko uchybił powołanym wyżej przepisom rozporządzenia, ale także naruszył przepis art. 59 § 2 k.p.a., z którego wynika obowiązek rozstrzygnięcia, we właściwej formie procesowej, każdej prośby strony o przywrócenie terminu. W ocenie Sądu wskazane naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jako że rozpatrując skargę na postanowienie w przedmiocie przywrócenia terminu sąd administracyjny miałby możliwość dokonania kontroli, czy organ zasadnie odmówił stronie przywrócenia uchybionego terminu – a to choćby biorąc pod uwagę nieznaczny okres przekroczenia terminu (1 dzień), a także wynikającą z art. 69 Konstytucji powinność władz publicznych – a więc wszelkich organów i instytucji pozostających w strukturze władzy państwowej lub samorządowej oraz realizujących zlecone zadania z zakresu administracji (tak L. Garlicki [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, pod red. L. Garlickiego, Warszawa 2003, teza 5 do art. 69) - udzielania osobom niepełnosprawnym pomocy w zabezpieczaniu egzystencji. W świetle powyższego, nieorzeczenie przez organ o przywróceniu (bądź odmowie przywrócenia) uchybionego terminu do wniesienia odwołania, mimo uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w tym zakresie, a w to miejsce wydanie postanowienia w sprawie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, można postrzegać jako nieuprawnione ograniczenie konstytucyjnego prawa skarżącej do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji). W tym konkretnym przypadku – prawa do sądowej kontroli ustaleń organu w sprawie istnienia podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Sąd bowiem orzekając w granicach sprawy wyznaczonych rodzajem zaskarżonego postanowienia, mógł niniejszym poddać ocenie wyłącznie to, czy zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, a już nie, czy istniały przesłanki do przywrócenia skarżącej uchybionego terminu. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ uwzględni powyższe uwagi i, po ewentualnym uzupełnieniu materiału dowodowego, wyda postanowienie w przedmiocie przywrócenia, bądź odmowy przywrócenia, terminu do wniesienia odwołania. W tym stanie rzeczy, biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.