IV SA/Po 849/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tomasz Grossmann po rozpoznaniu w dniu 18 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Wójta [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej p o s t a n a w i a 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić uiszczony wpis w kwocie 200 (dwieście) złotych. W dniu 11 lutego 2015 r. M. M. i P. M. wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji W. W. z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości. Decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze umorzyło postępowanie w sprawie. Rozpoznając wniosek pełnomocnika ww. Wnioskodawców o ponowne rozpatrzenie sprawy, SKO w L. decyzją z dnia [...] września 2015 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, w sprawie ze skargi M. M. i P. M., prawomocnym wyrokiem z dnia 29 stycznia 2016 r. sygn. akt II SA/Po 1073/15 uchylił zaskarżoną decyzję SKO z dnia [...] września 2015 r. Sąd uznał, że Skarżący posiadają interes prawny – tym samym legitymację procesową – do udziału w charakterze strony w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym. Ponownie prowadząc postępowanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wymienioną w rubrum decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] uchyliło swoją decyzję z dnia 06 lipca 2015 r. i stwierdziło nieważność decyzji W. W. z dnia [...] maja 2013 r. o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości. Pismem z dnia 30 sierpnia 2016 r. W. W., zastępowany przez zawodowego pełnomocnika, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, za pośrednictwem organu administracji, domagając się uchylenia w całości zaskarżonej decyzji SKO z dnia [...] lipca 2016 r. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta, i zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o odrzucenie skargi Wójta, a w przypadku przyjęcia jej do rozpoznania, o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.; dalej jako P.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W myśl art. 50 § 1 P.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Kwestia legitymacji skargowej organu administracji publicznej była przedmiotem zainteresowania przedstawicieli nauki prawa oraz była poruszana w orzecznictwie sądów. Przytoczyć można pogląd, że organy administracji publicznej nie mogą skutecznie wszczynać postępowania sądowoadministracyjnego. Postępowanie sądowoadministracyjne "nie może również zostać uruchomione przez organ administracji publicznej, którego działalność ma być przedmiotem oceny z punktu widzenia zgodności z prawem, ani żaden inny organ pozostający w strukturze organizacyjnej tej administracji, przykładowo przez organ wyższego stopnia. Organy te nie mogą posiadać uprawnień do poddawania swojej działalności kontroli zewnętrznej w stosunku do administracji, ani też postępowanie sądowoadministracyjne nie może być wykorzystane do rozstrzygania sporów na tle odmiennych poglądów prawnych między organami różnych szczebli w strukturze organizacyjnej administracji publicznej" (zob. T. Woś, Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 1996, s. 103). Sąd w niniejszej sprawie pogląd ten przyjmuje, co prowadzi do wniosku, że postępowanie sądowoadministracyjne może być uruchomione tylko z inicjatywy podmiotu pozostającego poza systemem organów administracji publicznej, których działalność ma podlegać kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny. Nadto Sąd zwraca uwagę, że w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie siedmiu sędziów z dnia 19 maja 2003 r. sygn. akt OPS 1/03, przyjęto, iż powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego bądź sądowoadministracyjnego. W takiej sytuacji jednostka samorządu terytorialnego nie ma w takim postępowaniu legitymacji procesowej strony, nie jest również podmiotem uprawnionym do zaskarżania decyzji administracyjnych do sądu administracyjnego, ani legitymowanym do wystąpienia z powództwem do sądu powszechnego (opubl.: ONSA 2003, z. 4, poz. 115). Pogląd ten powielono w niedawno podjętej uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 2016 r., sygn. akt I OPS 2/15, dotyczącej legitymacji procesowej powiatu (uchwała dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl.). Zauważyć jeszcze należy, że dopuszczenie do skutecznego złożenia skargi do sądu przez organ I instancji w postępowaniu zwykłym, doprowadziłoby do sytuacji, w której stronami postępowania sądowego byłyby dwa organy administracji publicznej (organ pierwszej instancji i organ wyższego stopnia orzekający co do nieważności decyzji), a spór między nimi sprowadzałby się do różnego stanowiska co do prawidłowości decyzji Wójta. Takie ukształtowanie strony podmiotowej postępowania sądowoadministracyjnego stanowiłoby swoiste wypaczenie istoty tego postępowania, które w sprawie ze skargi na decyzję administracyjną ma służyć sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości w układzie obywatel-organ, a nie rozstrzyganiu napięć między organami administracji publicznej różnych instancji. Z uwagi na powyższe Sąd uznał skargę Wójta za niedopuszczalną i stosownie do art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji postanowienia. Na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w punkcie drugim sentencji postanowienia. Na podstawie art. 58 § 3 i art. 232 § 2 P.p.s.a. Sąd wydał postanowienie na posiedzeniu niejawnym.