IV SA/Po 849/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędzia WSA Anna Jarosz (spr.) Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2019 r. sprawy ze skargi T. T. na decyzję Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów oddala skargę Sygn. akt IV SA/Po [...] Uzasadnienie Decyzją z dnia 27 2018 r., [...] Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego po rozpatrzeniu odwołania T. T. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z [...] kwietnia 2018 r., nr [...] W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił następujące ustalenia faktyczne sprawy. Dnia [...] grudnia 2017 r. do ewidencji gruntów i budynków wpłynął wykaz zmian danych ewidencyjnych dotyczących budynku wraz z mapą do celów projektowych sporządzony przez uprawnionego geodetę, wykonany w ramach pracy geodezyjnej, której celem lub zakładanym wynikiem pracy było opracowanie mapy do celów projektowych. Prezydent Miasta K. pismem z [...] stycznia 2018 r., nr [...] zawiadomił właściciela, że w ramach wykonywanej pracy stwierdzono w terenie zmiany dotyczące danych objętych ewidencją gruntów i budynków, które dotyczą działki nr [...], położonej w obrębie [...] oraz o możliwości zapoznania się ze zgromadzoną dokumentacją. T. T. zapoznał się z zebraną dokumentacją oraz złożył pismo, w którym poinformował, że przedmiotowy magazyn składa się z dwóch namiotów brezentowych wspartych na konstrukcji metalowej. Namioty te nie są trwale związane z gruntem, tj. nie posiadają fundamentów. Szkielet podtrzymujący namioty leży na placu utwardzonym kostką brukową. Po zapoznaniu się z aktami został uzgodniony z właścicielem termin przeprowadzenia oględzin nieruchomości na dzień [...] styczeń 2018 r. W trakcie wizji w terenie ustalono, że na działce nr [...] zlokalizowany jest namiot pełniący funkcje magazynu wyrobów gotowych, posiadający ściany z blachy ocynkowanej, dach brezentowy, konstrukcje stalową, podłogę z kostki brukowej i częściowo z wylewki betonowej. Prezydent Miasta K. decyzją z [...] kwietna 2018 r., nr [...] orzekł o dokonaniu aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków dotyczącej działki ewidencyjnej nr [...] o powierzchni 0,5000 ha, położonej w K. w obrębie [...] przy ul. [...], zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] [...] [...], stanowiącej własność T. T., polegającej na ujawnieniu budynku magazynowego o identyfikatorze [...] o powierzchni zabudowy 971 m2. Odwołanie od przedmiotowej decyzji wniósł T. T. zarzucając jej błędną kwalifikację obiektu, iż stanowi on budowlę - budynek magazynowy. Odwołujący wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentów - fotografii przedmiotowej hali namiotowej 13 fotografii na okoliczność wykazania, iż nie może być ona uznana za budynek magazynowy jak również na okoliczność braku trwałego związania z gruntem . W dalszej części uzasadnienia organ po przytoczeniu treści przepisów prawa wskazał, iż zasadniczą kwestią wymagającą rozstrzygnięcia w rozpatrywanej sprawie jest ustalenie czy namiot magazynowy znajdujący się na działce nr [...] o powierzchni zabudowy 971 m2. stanowi obiekt budowlany. Organ wskazał, iż § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenie Ministra rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (2016 r., poz. 1034 ze zm. – dalej jako rozporządzenie) definiuje pojęcie budynku - obiektu budowlanego, który jest budynkiem w rozumieniu przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1999 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (PKOB) (Dz.U. poz.1316 oraz z 2002r. poz. 170). Zgodnie z rozporządzeniem PKOB przez obiekty budowlane rozumie się konstrukcje połączone z gruntem w sposób trwały, wykonane z materiałów budowlanych i elementów składowych, będące wynikiem prac budowlanych. Budynki to zadaszone obiekty budowlane wraz z wbudowanymi instalacjami i urządzeniami technicznymi, wykorzystane dla potrzeb stałych. Przystosowane są do przebywania ludzi, zwierząt lub ochrony podmiotów. Na gruncie natomiast prawa budowlanego, budynkiem w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z jest taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni na pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Budowlą natomiast w rozumieniu art. 3 pkt 3 powyższej ustawy jest każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak lotniska, drogi, linie kolejowe, mosty, wiadukty (...). Analizując przedmiotową sprawę organ odwoławczy stwierdził, że Prezydent Miasta K. należycie przeprowadził postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia kwalifikacji namiotu magazynowego przeprowadzając [...] stycznia 2018 r. oględziny przedmiotowej działki, jak również występując dwukrotnie o opinię do Wydziału Budownictwa Urbanistyki Architektury. Odnosząc się do ponoszonej w odwołaniu kwestii trwałego związania z gruntem organ wskazał, iż w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 maja 2015 r., sygn. akt II FSK 1246/14 sąd orzekł między innymi ze (cyt.): "W ugruntowanym orzecznictwie sądowo-administracyjnym wyrażono stanowisko, że cecha trwałego związania z gruntem sprowadza się do posadowienia obiektu na tyle trwale, by zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym, mogącym go zniszczyć łub spowodować przesunięcie, czy przemieszczenie na inne miejsce". Dla przyjęcia trwałego związania z gruntem nie ma znaczenia okoliczność posiadania przez obiekt fundamentów, czy też wielkość zagłębienia w gruncie. Trwale związanie z gruntem są również budowle posadowione na powierzchni gruntu jednakże w sposób uniemożliwiający ich przemieszczenie (wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2016 r., sygn. akt II OSK 1052/14). W ocenie organu odwoławczego Prezydent Miasta K. słusznie stwierdził, że rozporządzenie PKOB nie określa sposobu trwałego związania z gruntem. Wymóg posiadania fundamentów zawarty jest wyłącznie w definicji budynku przyjętej na gruncie prawa budowlanego. Ponadto wykazana powierzchnia zabudowy 971 m2 oraz pełniona funkcja magazynu wyrobów gotowych wymagają trwałego połączenia z gruntem. W związku z powyższym, w świetle przepisów art. 24 ustawy z dnia [...] maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne aktualizacja danych została dokonana prawidłowo na podstawie stosownej dokumentacji geodezyjnej zawierającej arkusz danych ewidencyjnych dotyczący budynku określający, które dane uległy zmianie z wyszczególnieniem danych dotychczasowych oraz danych aktualnych. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł T. T. zarzucając jej: I. naruszenie przepisów prawa materialnego tj.: - art. 22 ust. 1, art. 24 ust. 2a pkt 1 i art. 24 ust. 2b pkt. 2 ustawy z dnia [...] maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne poprzez wydanie decyzji administracyjnej o dokonaniu aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budyniówdotyczących działki gruntu nr ewid. [...] położonej w K. w obrębie [...] przy ulicy [...] zapisanej w księdze wieczystej [...] stanowiącej własność T. T. polegającej na ujawnieniu budynku magazynowego o identyfikatorze [...] o powierzchni zabudowy 971 m2; - art. 3 pkt. 2 ustawy z dnia 24 października 1974 roku - Prawo budowlane, poprzez jego niewłaściwą wykładnie skutkującą przyjęciem, że właściwy organ był uprawniony do aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków i przyjęciu, iż hala namiotowa jest w rzeczywistości budynkiem; II. naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy tj.: - art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art.78 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. 2017r., poz. 1257- dalej jako k.p.a.) i zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie dowodu z dokumentu przedkładanego przez skarżącego - 13 sztuk fotografii, a z których bezpośrednio wynika, iż hala namiotowa nie jest budynkiem w rozumieniu przepisów ustawy Prawo budowlane; - art. 7, 8, 9 i 77 k.p.a. - polegającej na niedokładnym ustaleniu stanu faktycznego i nieuwzględnieniu wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, a konsekwencji błędnej ocenie zebranego materiału dowodowego - uznania, że hala namiotowa stanowi budynek trwale związany z gruntem i załatwieniu sprawy bez uwzględnienia interesu skarżącego; - art. 12 k.p.a. polegającej na tym, że organ poprzez swoje działanie, które nie uwzględniało całokształtu materiału dowodowego przedstawionego przez skarżącego doprowadził do tego, że postępowanie w niniejszej sprawie trwa już bardzo długo, takie działanie organu nie uzasadnia celu postępowania administracyjnego. Wskazując na powyższe strona wniosła o uchylenie w całości decyzji wydanej przez Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w dniu [...] czerwca 2018 roku znak [...] oraz decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] kwietnia 2018 roku znak [...] i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi strona wskazała, iż zbędnym było wydanie przez organ I instancji decyzji administracyjnej o dokonaniu przez tenże organ aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków na w/w działce gruntowej. Ponadto, zdaniem skarżącego, chybione jest twierdzenie organu I i II instancji, jakoby sporna hala namiotowa stanowiła obiekt budowlany w rozumieniu Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] grudnia 1999 roku w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych i ustawy z dnia [...] lipca 1994 roku - Prawo budowlane. W ocenie skarżącego na gruncie niniejszej sprawy sporna hala namiotowa nie stanowi obiektu budowlanego, budowli, jak również tymczasowego obiektu budowlanego, o których mowa w ustawie Prawo budowlane. Zatem hala namiotowa nie może podlegać reżimowi przepisów przytoczonej ustawy. Nadto, nie może zostać uznana za budynek magazynowy. Skarżący podkreślił, iż hala namiotowa nie może być zakwalifikowana jako obiekt budowlany, budowla czy tymczasowy obiekt budowlany. Wszak sporna konstrukcja jest halą namiotową, której legalna definicja nie została zwarta w obowiązujących przepisach. Sporna hala namiotowa nie jest trwale związana z gruntem, ponieważ nie posiada fundamentów, które usytuowane są poniżej poziomu terenu. Szkielet podtrzymujący namiot posadowiony jest na placu utwardzonym kostką brukową. Nadto, wspomniany szkielet jest przykręcony bezpośrednio do kostki brukowej śrubami, które uniemożliwiają jej przesuwanie. Skarżący podniósł, że sporna hala namiotowa jest konstrukcją lekką, która przeznaczona jest do wielokrotnego składania i rozkładania przy pomocy gotowych elementów. Montaż i demontaż hali namiotowej trwający zazwyczaj do kilku godzin nie może zostać uznany za roboty budowlane czy budowę. Wszak przeniesienia lekkiej konstrukcji aluminiowej przekrytej płachtą z brezentu na innej miejsce po odkręceniu śrub będzie trwało zaledwie kilka godzin. Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując ustalenia faktyczne i prawne zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.; dalej w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Dokonując kontroli zaskarżonych w niniejszej sprawie decyzji, Sąd nie dopatrzył się przy ich wydaniu naruszeń prawa, które w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. skutkowałyby koniecznością uchylenia albo stwierdzenia nieważności którejkolwiek z tych decyzji, względnie stwierdzenia ich wydania z naruszeniem prawa. W szczególności, w ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, organy obu instancji prawidłowo zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy niezbędny do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, i na tej podstawie dokonały trafnych ustaleń co do okoliczności faktycznych istotnych dla jej rozstrzygnięcia, dotyczących przede wszystkim charakteru zabudowy ujawnionej w ewidencji gruntów. W niniejszej sprawie istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii czy hala namiotowa – magazynowa jest budynkiem w rozumieniu rozporządzenia Rady Ministrów w z dnia 30 grudnia 1999 r. sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych. W tym miejscu wskazać należy, iż podstawę prawną do działania organu stanowiło m.in. rozporządzenie Ministra rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (2016 r., poz. 1034 ze zm. – dalej jako rozporządzenie). Zgodnie z § 2 rozporządzenia budynkiem jest obiekt budowlany, który jest budynkiem w rozumieniu przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z [...] grudnia 1999 roku w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (Dz. U. nr 112, poz. 1316 oraz z 2002 r., nr [...], poz. 180, dalej PKOB). Klasyfikacja ta przez budynek rozumie zadaszone obiekty budowlane wraz z wbudowanymi instalacjami i urządzeniami technicznymi, wykorzystywane dla potrzeb stałych, przystosowane do przebywania ludzi, zwierząt lub ochrony przedmiotów. Obiekty budowlane zaś to konstrukcje połączone z gruntem w sposób stały, wykonane z materiałów budowlanych, będące wynikiem prac budowlanych. W niniejszej sprawie poza sporem pozostają kwestię, iż przedmiotowa hala magazynowa – namiotowa posiada ściany z blachy ocynkowanej, konstrukcję stalową, podłogę z kostki brukowej i częściowi z wylewki betonowej. Ponadto obiekt jest zadaszony (dach brezentowy), wyposażony jest w instalację elektryczną oraz niewątpliwie przystosowany jest do przebywania ludzi, zwierząt czy ochrony – składowania przedmiotów. Natomiast kwestią sporną stanowi związanie obiektu z gruntem. W ocenie skarżącego obiekt ten z uwagi na jego konstrukcję oraz możliwość szybkiego demontażu nie może być traktowany za stale związany z gruntem. Odnosząc się do powyższego wskazać należy, iż brak jest definicji pojęcia "trwałego związania z gruntem". W orzecznictwie podkreśla się, że o tym czy obiekt jest trwale związany z gruntem nie decyduje metoda i sposób związania z gruntem, ale to czy wielkość konkretnego obiektu, jego konstrukcja, przeznaczenie i względny bezpieczeństwa wymagają takiego trwałego związania z gruntem. Połączenie z gruntem musi być w sensie fizycznym na tyle trwałe, by zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie, czy przemieszczenie na inne miejsce. Dodatkowo konstrukcja obiektu musi pozwalać na bezpieczne korzystanie z niego (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 1 października 2009r., sygn. akt II OSK 1461/08; z 5 stycznia 2011r., sygn. akt II OSK 25/2010; z 29 kwietnia 2011r. sygn. akt II OSK 773/2010; z 11 maja 2012r., sygn. akt II OSK 323/11; z 7 czerwca 2013r., sygn. akt. II OSK 315/2012). Za brakiem trwałego związania z gruntem nie może przemawiać sam fakt możliwości demontażu i przeniesienia w inne miejsce. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela przytoczony przez organ pogląd Naczelnego Sadu Administracyjnego, iż dla przyjęcia trwałego związania z gruntem nie ma znaczenia okoliczność posiadania przez obiekt fundamentów. Trwale związane z gruntem są również budowle posadowione na powierzchni gruntu, jednakże w sposób uniemożliwiający ich przemieszczanie. A zatem cecha "trwałego związania z gruntem" sprowadza się do posadowienia obiektu na tyle trwale, by zapewnić mu stabilność. O tym, czy obiekt jest trwale związany z gruntem nie decyduje metoda i sposób związania z gruntem, ale to czy obiekt z uwagi na swe rozmiary, konstrukcję, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa, wymaga trwałego związania z gruntem (por. m.in. wyroki NSA: z dnia [...] czerwca 2006 r., sygn. akt II OSK 923/05; z dnia 25 maja 2007 r., sygn. akt II OSK 1509/06; z dnia 11 września 2008 r., sygn. akt II OSK 982/07; z dnia 20 czerwca 2008 r., sygn. akt II OSK 680/07; z dnia 10 marca 2008 r., sygn. akt II OSK 186/07; z dnia 3 września 2009 r., sygn. akt II OSK 1331/08; z dnia 1 października 2009 r., sygn. akt II OSK 1461/08; z dnia 28 października 2010 r. sygn. akt II OSK 1686/09; z dnia 5 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 25/10; z dnia 23 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 514/10; z dnia 29 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 770/10; z dnia 7 czerwca 2011 r. sygn. akt II OSK 920/10; z dnia 3 lutego 2017r., sygn. akt II OSK 1261/15 - publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec powyższego zgodzić należy się z organem, iż w niniejszej sprawie mamy do czynienia z obiektem budowlanym trwale związanym z gruntem. Jak słusznie zauważył to organ na gruncie niniejszej sprawy już same gabaryty namiotu oraz pełniona funkcja wymaga trwałego związania z gruntem. W ocenie Sądu w przypadku braku takiego związania obiekt ten nie spełniałby podstawowego celu hali magazynowej, jakim niewątpliwe jest m.in. np. bezpieczne przechowywanie przedmiotów- towarów. W niniejszym przypadku obiekt przytwierdzony jest do utwardzonego podłoża poprzez duże śruby, co oznacza trwale jego związanie z gruntem zapewniające mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym, mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie czy przemieszczenie. Tym samym zarzuty skargi odnoszące się do nienależytego ustalenia stanu faktycznego sprawy uznać należało za bezzasadne. Również zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art.78 § 1 k.p.a. i zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie dowodu z dokumentu przedkładanego przez skarżącego - 13 sztuk fotografii, nie mógł odnieść zamierzonego skutku. Wbrew stanowisku skarżącego załączone przez niego fotografie potwierdzają wyłącznie ustalenia organu co do charakteru zabudowy. Ponadto wskazać należy, iż fotografie te dokumentują ustalenia które organ dokonał podczas kontroli. Wobec powyższego stwierdzić należy, iż niniejsza hala namiotowa jest budynkiem w rozumieniu rozporządzenia Rady Ministrów w z dnia 30 grudnia 1999 r. sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych, co uzasadniało jej ujawnienie w ewidencji gruntów i budynków. W tym miejscu wskazać należy, iż zgodnie z art. 2 pkt. 8 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1629) ewidencja gruntów i budynków stanowi jednolity dla kraju, systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami i lokalami. Ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje wskazane w art. 20 cytowanej ustawy. Ustawowy obowiązek aktualizowania ewidencji gruntów i budynków w zakresie ujętych w niej danych dotyczących m.in. gruntów i budynków stosownie do art. 22 ustawy oraz § 44 pkt 2 rozporządzenia Ministra rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków spoczywa na staroście, który dokonuje tej aktualizacji z urzędu lub na wniosek, poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych w sposób ściśle określony w tych przepisach tzn. zgodnie z art. 23, art. 24 i art. 24a ustawy oraz §§ 45, 46 czy 47 przywołanego rozporządzenia. Skoro w niniejszej sprawie ujawniono istnienie na gruncie budynku nie wpisanego do ewidencji, to obowiązkiem organu na mocy wyżej przytoczonych przepisów było podjęcie działań celem aktualizacji ewidencji i ujawnienia w niej przedmiotowego budynku. Z powyższych względów zarzut skarżącego naruszenia art. 22 ust. 1, art. 24 ust. 2a pkt 1 i art. 24 ust. 2b pkt. 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne nie zasługiwał na uwzględnienie. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.