IV SA/Po 851/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Popowska (spr.) Sędziowie WSA Maciej Dybowski WSA Tomasz Grossmann Protokolant st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2011 r. sprawy ze skargi W.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego, oddala skargę WSA/wyr.1-sentencja wyroku Decyzją z dnia [...] października 2009r. Nr [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M., działając z upoważnienia Wójta Gminy na podstawie art. 3, art. 8, art. 36, art. 39 ust. 1 i 2, art. 102, art. 104, art. 106 i art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (j.t. Dz. U. z 2008r. Nr 115, poz. 728 – dalej ups), przyznał W.W. zasiłek celowy w wysokości [...] zł na zakup żywności. W.W. w dniu 28 października 2009r. złożył w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w M. pismo zaadresowane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z powołaniem się na decyzję Nr [...], w którym wyraził swoje niezadowolenie z pracy urzędników GOPS w M. GOPS w M. pismem z dnia 4 listopada 2009r. poinformował skarżącego, iż jego odwołanie nie spełnia wymogów merytorycznych, przesyłając jednocześnie druk zawierający informację, jakie dane takie odwołanie winno mieścić. Organ wskazał również, iż uzasadnienie odwołania musi spełniać określone kryteria, poprzez skonkretyzowanie czy odwołujący z decyzją nie zgadza się w całości, czy też w części. Na koniec powyższych wywodów organ poinformował odwołującego, iż ze względu na powyższe, pismo z dnia 28 października 2009r. nie może być traktowane jako odwołanie. W.W. pismem z dnia 13 listopada 2009r. ponownie wniósł odwołanie (stosownie do wzoru), w którym nie zgodził się z wysokością przyznanego świadczenia. Odwołujący podniósł, iż jest inwalidą z prawomocnym orzeczeniem o niepełnosprawności, nie stać go na leczenie, obuwie, opał, a także opłacenie rachunków za energię elektryczną. Postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia [...] grudnia 2009r. Nr [...] stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W wyniku skargi wniesionej przez W.W., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 9 czerwca 2010r. sygn. akt IV SA/Po 115/10 uchylił powyższe postanowienie. W związku z powyższym, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu rozpoznało odwołanie i decyzją z dnia [...] sierpnia 2010r. nr [...] uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z przepisami ups, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej ma osoba samotnie gospodarująca, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł miesięcznie. Na podstawie przeprowadzonej aktualizacji wywiadu środowiskowego w dniu 8 października 2009r. ustalono, że w niniejszym przypadku spełnione jest kryterium dochodowe oraz skarżący ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności, dlatego wydano decyzję pozytywną i przyznano zasiłek w kwocie [...] zł. Rozpatrując sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało jednak, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów art. 7, 8, 11, 77 i 107 § 3 kpa. Wprawdzie wniosek został załatwiony pozytywnie, niemniej skarżący wyraża swoje niezadowolenie z wysokości przyznanego zasiłku celowego, dlatego w uzasadnieniu należało wyjaśnić, dlaczego przyznano [...] zł zasiłku. Przepisy ustawy o pomocy społecznej nie określają zasad ustalania wysokości przyznawanej pomocy, jednak organy administracji są zobowiązane do stosowania przepisów kpa i muszą w sposób wyczerpujący uzasadnić podjęcie takiej a nie innej decyzji. W niniejszy przypadku zacytowano wprawdzie przepisy, w oparciu o które podjęto zaskarżoną decyzję, nie uzasadniono jednak dlaczego przyznano taką a nie inną kwotę zasiłku. W.W., kwestionując powyższe rozstrzygnięcie , wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu odpowiadając na skargę, wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest ocena decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu, uchylającej w całości decyzję organu I instancji i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy uznał bowiem, iż Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M., wydając decyzję przyznającą zasiłek celowy, naruszył przepisy art. 7, 8, 11, 77 i 107 § 3 kpa. Podstawę materialnoprawną w przedmiotowej sprawie stanowią przepisy ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z jej art. 39 ust. 1 i 2 ups pomoc społeczna może mieć formę zasiłku celowego, który może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Zasiłek ten może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Jest to wyliczenie przykładowe, co oznacza, że zawarte w powyższym przepisie prawa wyliczenie nie ma charakteru zamkniętego. Kryteria uprawniające do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej zostały ściśle określone w przepisie art. 8 ups. Przepis ten ogranicza dostęp do świadczeń społecznych, wprowadzając tzw. kryterium dochodowe, przy jednoczesnym wystąpieniu jednej z okoliczności wymienionych w art. 7, takich jak np. bezrobocie, długotrwała choroba. Powyższe oznacza, że zasiłek celowy jest formą pomocy pieniężnej przyznawanej na podstawie uznania administracyjnego. Należy podkreślić, iż kontrolując decyzje podejmowane w ramach uznania administracyjnego, a takimi są decyzje podejmowane na podstawie art. 39 ups, Sąd bada, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, a organy przy ich wydaniu nie przekroczyły granic uznania i czy uzasadniły rozstrzygnięcia dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami tak, że nie można im postawić zarzutu dowolności. W ramach tak zakreślonej kontroli Sąd dokonuje oceny, czy przy podjęciu decyzji spełniona została zawarta w art. 7 kpa powinność uwzględnienia słusznego interesu społecznego i słusznego interesu strony oraz czy respektowana była konstytucyjna zasada równości wobec prawa. Nadto zaakceptowanie zakresu, w jakim organy uczyniły użytek z przyznanych im uprawnień, zależy od ustalenia, że stan faktyczny sprawy został wszechstronnie wyjaśniony (por. art. 10 § 1 i art. 77 kpa) w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w sprawie. Sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany przez organy na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje już jednak poza granicami kontroli sądowej. Wskazać należy również, że samo spełnianie kryteriów ustawowych nie oznacza przyznania osobie zainteresowanej zasiłku celowego, ponieważ organ może, ale nie musi przyznać świadczenie. Uznanie administracyjne obejmuje również ocenę warunków uzasadniających przyznanie pomocy, jak również decyzję co do jej wysokości. Organ pomocy społecznej, wydając decyzję w przedmiocie zasiłku celowego, ocenia więc z jednej strony sytuację materialną oraz potrzeby strony, a z drugiej własne możliwości finansowe i na tej podstawie ocenia czy istnieje możliwość przyznania stronie zasiłku celowego i w jakiej wysokości. Tylko takiej decyzji, niezależnie od tego czy jest rozstrzygnięciem przyznającym czy też odmawiającym wnioskowanego świadczenia z pomocy społecznej, nie można zarzucić naruszenia prawa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu słusznie zauważyło więc, że organ I instancji, poprzestając na zacytowaniu przepisów prawa i wskazaniu wysokości przyznanego świadczenia, w żaden sposób nie uzasadnił przyznania świadczenia w wysokości wskazanej w wydanej przez siebie decyzji. W uzasadnieniu decyzji organu I instancji brak jest bowiem informacji jakie organ miał środki do dyspozycji na udzielenie pomocy w formie zasiłków celowych, jaka była wówczas liczba osób ubiegających się o taką pomoc i jakie kryteria zostały uwzględnione przy jej przyznawaniu. Brak jest więc danych pozwalających ocenić decyzję przyznającą skarżącemu zasiłek celowy w wysokości [...] zł. Uwzględniając, iż organ odwoławczy nie mógł zgromadzić powyższych danych w ramach uzupełniającego postępowania dowodowego, gdyż stanowiłoby to naruszenie zasady dwuinstancyjności, stwierdzić należy, że rozstrzygnięcie organu, uchylające decyzję I instancji i przekazujące sprawę do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia, jest prawidłowe. Tym samym Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. MZ