IV SA/Po 855/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi P. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie uznania za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] lipca 2012r. nr [...] |Sygn. akt IV SA/Po 855/13 | |UZASADNIENIE | | | |Decyzją Prezydenta Miasta P. z dnia [...] lipca 2012r. nr [...], na podstawie art.5 ust.3 i 3a w zw. z art.2 pkt 3, art.8b i art.25 ustawy z dnia 7| |września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz.U. z 2009r., Nr 1, poz.7 z późn, zm.) oraz art.104 kpa, uznano P. W. za | |dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. | | | |W uzasadnieniu stwierdzono, iż decyzję o uznaniu za dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych wydaje się wobec| |dłużnika alimentacyjnego, który uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego oraz przez okres ostatnich 6 miesięcy nie wywiązywał się w| |każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. W dniu [...].04.2012r. zostało | |skierowane do P. W. wezwanie do osobistego stawiennictwa celem przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego, na które wezwany nie zareagował i nie | |stawił się. Nadto organ zacytował treść art.5 ust.3 ustawy z dnia 7 września 2007r. w obowiązującym brzmieniu tj. od dnia 1 stycznia 2012r. | | | |Od tej decyzji odwołanie wniósł P. W. , stwierdzając, że nie stać go na zapłacenie alimentów, gdyż sam utrzymuje się z lekkich prac dorywczych,| |zgodził się na zatrzymanie prawa jazdy. | | | |Decyzją z dnia [...] lutego 2013r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze m.in. na podstawie art.138 § 1 pkt. 1 k.p.a. (Dz.U. z 2000r. Nr 98 | |poz.1071ze zm.) orzekło utrzymać zaskarżoną decyzję w mocy. | | | |W uzasadnieniu organ wprost przywołał treść przepisów art. 5 ust. 1,2,3,3a i 3b ustawy z dnia 07 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym | |do alimentów. Dalej Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że w przypadku strony zachodzi przesłanka z art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy | |osobom uprawnionym do alimentów w postaci uniemożliwienia przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego. Nadto organ stwierdził, iż w okresie | |ostatnich 6 miesięcy P.W. nie wywiązywał się w każdym miesiącu z zobowiązań alimentacyjnych na rzecz małoletnich dzieci w kwocie nie niższej | |niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Reasumując organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji postąpił prawidłowo uznając P. W. za | |dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. | | | |W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący P.W. wniósł o pozytywne rozpatrzenie jego sprawy. Wskazał, że nigdy nie uchylał się | |od płacenia alimentów, jak znajdzie pracę to będzie alimenty spłacał. | | | |W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy przytoczył argumenty powołane w skarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. | | | |Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: | | | |W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 | |poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu | |stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z | |dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy | |Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia| |postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, | |wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź | |niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec | |uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to | |procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. | |Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony orzeczeniem, czy rozstrzygnięcie wiąże się z negatywnymi | |skutkami dla strony i im podobnych. | | | |Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1| |cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą | |prawną. | | | |W świetle przeprowadzonej, w oparciu o wyżej powołane przepisy prawa, kontroli sądowoadministracyjnej należy stwierdzić, iż skarga zasługuje na| |uwzględnienie, aczkolwiek nie z przyczyn w niej podniesionych. | | | |Przedmiotem kontroli sądu, dokonanej pod kątem zgodności z prawem, stała się decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy | |decyzję Prezydenta Miasta P. o uznaniu skarżącego P. W. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. | | | |Jak to wynika z treści zaskarżonej decyzji, podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 07 września 2007| |r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej | |decyzji. | | | |W myśl art. 5 ust. 3 cytowanej ustawy (w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji), w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny | |uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił: | | | |złożenia oświadczenia majątkowego, | | | |zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy, | | | |bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego | |zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach | |robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych, | | | |- organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. | | | |Przy tym stosownie do art. 5 ust. 3a cytowanej ustawy, decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań | |alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze | |zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. | | | |Wyżej wymieniony przepis w naprowadzonej tu treści wszedł w życie w dniu 01 stycznia 2012 r., wprowadzony ustawą z dnia 19 sierpnia 2011 r. o | |zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2011 r. Nr 205 poz.1212). | | | |Trzeba jednak podkreślić, że ustawa ta w art. 3 stanowi, że sprawy o świadczenia rodzinne i świadczenia z funduszu alimentacyjnego, do których | |prawo powstało przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, podlegają rozpatrzeniu na zasadach i w trybie określonych w przepisach | |dotychczasowych. Wyjątek stanowił tu zapis art. 4 tej ustawy stanowiący, że jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy organ właściwy| |dłużnika złożył do starosty wniosek o zatrzymanie prawa jazdy, a w sprawie nie została wydana decyzja ostateczna, starosta zwraca wniosek | |organowi właściwemu dłużnika w celu przeprowadzenia postępowania na zasadach i w trybie ustawy, o której mowa w art. 2, w brzmieniu nadanym | |niniejszą ustawą. | | | |W tej mierze wskazać trzeba, co następuje. | | | |Analiza akt administracyjnych sprawy wskazuje, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi sytuacja o której mowa w wyżej cyt. art. 4 ustawy z dnia| |19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. | | | |Bezspornym jest, że przepisy dotychczasowe nie przewidywały wydawania decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od | |zobowiązań alimentacyjnych, albowiem do dnia 31 grudnia 2011 r. omawiany już art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów | |stanowił bowiem, co następuje: | | | |"w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił: | | | |1) złożenia oświadczenia majątkowego, | |2) zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy, | |3) bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego | |zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach | |robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych | | | |- organ właściwy dłużnika składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny | |(Dz. U. Nr 88, poz. 553, z późn. zm.4)) oraz kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego". | | | |Z treści naprowadzonej regulacji prawnej w sposób jednoznaczny wynika, że na podstawie uprzedniej regulacji prawnej przedmiotowe postępowanie –| |dotyczące "świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do których prawo powstało przed dniem wejścia w życie ustawy" (tj. 01 stycznia 2012 r.) nie | |mogło się toczyć, skoro brak było ku temu podstaw prawnych. Z akt sprawy wynika, że decyzjami z dnia [...]października 2011r., [...] października | |2011r., [...] grudnia 2011r. dzieciom skarżącego przyznane zostało prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres począwszy od 1 | |października 2011r. i 1 listopada 2011r. Skoro więc prawo do tych świadczeń powstało przed dniem 1 stycznia 2012r., to w rezultacie organy | |administracyjne obowiązane były zastosować art.5 ust.3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w jego dotychczasowym brzmieniu, | |obowiązującym przed 1 stycznia 2012r. | | | |Według art. 145 § 1 pkt. 2 – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uwzględniając skargę na decyzję stwierdza jej nieważność | |w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. | | | |Natomiast art. 156 § 1 pkt. 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego stanowi: "Organ administracji publicznej stwierdza nieważność | |decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa". Decyzja wydana jest z rażącym naruszeniem prawa wówczas, | |kiedy naruszono przepis prawa, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu. Rażącym | |naruszeniem prawa jest sprzeczność pomiędzy rozstrzygnięciem a treścią przepisu. Taka sytuacja ma miejsce wówczas, gdy załatwienie sprawy | |decyzją administracyjną stanowi zaprzeczenie jej stanu prawnego. Inaczej mówiąc chodzi o takie załatwienie sprawy, które nie odnosi się do | |rozpoznawanej sprawy, lecz do jej kontratypu. W takiej sytuacji zachodzi konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwej decyzji z racji | |istnienia w niej wad o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym (tak: J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, Wydawnictwo | |CH. Beck Warszawa 1998 r. str. 813). Innymi słowy decyzja taka została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, | |wbrew wszystkim przesłankom przepisu nadano prawa albo ich odmówiono, albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem albo uchylono| |obowiązek. Zatem cechą rażącego prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze | |sobą. | | | |Taka sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie. | | | |Organ odwoławczy rozpoznając niniejszą sprawę w ogóle nie zauważył wymienionych wyżej rażących wad prawnych decyzji organu I instancji, czego | |konsekwencją jest to, że również decyzja tego organu rażąco narusza przepisy prawa procesowego. Innymi słowy organy obu instancji nie zauważyły| |bowiem zapisu art. 3 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do | |alimentów (Dz.U. z 2011 r. Nr 205 poz.1212) wyraźnie wskazującego reżim prawny który winien mieć zastosowanie do niniejszego postępowania. | | | |Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w z zw. z art. 135 tej | |ustawy, Sąd stwierdził nieważność zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz decyzji go poprzedzającej. | | | |Na marginesie podkreślenia wymaga, iż organy obu instancji naruszyły art.7, 77, 107 § 3 kpa. W uzasadnieniu decyzji organy nie przeprowadziły | |analizy materiału dowodowego oraz nie przedstawiły żadnych rozważań prawnych w odniesieniu do wystąpienia przesłanek określonych przepisem | |art.5 ust.3a ustawy o pomocy osobom....Zarówno organ I jak i II instancji nie stwierdziły, że dłużnik alimentacyjny uniemożliwił przeprowadzenie | |wywiadu, czy odmówił dokonania określonych czynności, jak wymaga tego przepis prawa. Organ I instancji wskazał jedynie, że dłużnik nie stawił | |się w celu dokonania czynności. Wezwania organu z dnia 26.04.2012r. skarżący nie odebrał osobiście, pozostawiono w aktach ze skutkiem | |doręczenia. Organ pomimo nieodebrania przez stronę pisma nie ponowił wezwania. Stwierdzenie przez organ w takiej sytuacji, że dłużnik | |alimentacyjny nie zgłosił się na wywiad alimentacyjny, nie jest jednoznaczne z tym, że dłużnik uniemożliwił przeprowadzenie tego wywiadu, czy | |też odmówił dokonania czynności o których mowa w art.5 ust.3 pkt 1-3 cytowanej ustawy. Przepis ten bowiem określa podstawy wszczęcia | |postępowania o uznanie dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych w sytuacji kiedy odmawia on współdziałania z | |organem i podejmuje świadomą decyzję o utrzymaniu stanu bezskuteczności egzekucji. |