IV SA/Po 855/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Radzicka po rozpoznaniu w dniu [...] maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. K. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 lutego 2017r., sygn. akt IV SA/Po 855/16 w sprawie ze skargi A. T. i K. T. na decyzję Wojewody z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia odmówić przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w dniu 22 lutego 2017r. wydał wyrok, w którym po rozpoznaniu skargi A. T. i K. T. na decyzję Wojewody z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego, uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania. Z. K. będąc uczestnikiem postępowania, w terminie otwartym do złożenia skargi kasacyjnej uiścił wpis od skargi kasacyjnej i złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Celem wyjaśnienia sytuacji finansowej wnioskodawcy, pismem z dnia 13 kwietnia 2017r. (doręczonym w dniu 19 kwietnia 207r. – k. 181 akt), wezwano go do uzupełnienia złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Pismem procesowym z dnia [...] kwietnia 2017 r. Z. K. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wskazując, że nie był w stanie zgromadzić dokumentów wymaganych przez Sąd do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy i z tego względu postanowił skorzystać z fachowej pomocy we własnym zakresie. Ponadto w uzasadnieniu skarżący wskazał, iż nie zdawał sobie sprawy, że jego nieporadność i brak wiedzy w sprawach sądowych doprowadzą do uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., zwanej dalej "Ppsa") czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. W myśl art. 86 § 1 Ppsa, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Warunkami skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu są zgodnie z art. 87 Ppsa brak winy w uchybieniu i uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na jej brak, złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu oraz równoczesne ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu dokonanie czynności uchybionej. Wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie. W doktrynie i utrwalonym orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że to brak winy strony jest warunkiem koniecznym przywrócenia terminu przez sąd, bowiem to na stronie spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Zatem przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w trosce o swoje sprawy. Ponadto przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2012 r., II OZ 221/12 – dostępne http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast zgodnie z postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2004 r., OZ 809/04 kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można zatem mówić tylko i wyłącznie w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie dającej się przezwyciężyć. Chodzi więc o wskazanie takich okoliczności, których wystąpienie nie leżało po stronie skarżącej, a uniemożliwiło jej dopełnienie czynności procesowej w terminie. Niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw determinuje zasadność wniosku o przywrócenie terminu, bowiem przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeśli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, zaś przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Ponadto w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że przeszkoda, o której mowa musi mieć charakter nagły. Do okoliczności uzasadniających przyjęcie braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej w terminie należą obłożna choroba zainteresowanego czy też dotyczące strony postępowania nadzwyczajne zjawiska wywołane działaniem sił przyrody eliminujące nie tylko możliwość złożenia przez nią pisma procesowego w terminie, ale wykluczające w ogóle normalne działanie (vide: M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Zakamycze 2005, wyd. II, s. 399). W rozpoznawanej sprawie skarżący jako brak winy w uchybieniu terminu wskazał, że z uwagi na fakt, iż nie był w stanie zgromadzić dokumentów wymaganych przez Sąd do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy postanowił skorzystać z fachowej pomocy we własnym zakresie. Ponadto w uzasadnieniu wskazano, iż skarżący nie zdawał sobie sprawy, że jego nieporadność i brak wiedzy w sprawach sądowych doprowadzą do uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W ocenie Sądu okoliczności wskazane przez stronę okoliczności nie można uznać za uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż konieczność przedłożenia określonych dokumentów celem wykazania sytuacji finansowej wnioskodawcy nie może być traktowana jako okoliczność uzasadniająca brak winy w uchybieniu terminu. Składając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący musiał mieć świadomość, iż w toku postępowania wpadkowego będzie analizowana jego sytuacja finansowa. Ponadto należy mieć na uwadze, iż wbrew stanowisku zawartemu we wniosku dokumenty żądane przez Sąd skarżący mógł uzyskać w zakreślonym terminie, w szczególności, że oprócz wyciągów z rachunku bankowego, są to dokumenty które skarżący winien posiadać. W ocenie Sądu również uzyskanie wyciągów z rachunków bankowych w obecnych czasach nie stwarza szczególnych trudności i nie jest również nadmiernie czasochłonne. Również powoływanie się przez skarżącego na okoliczność nieznajomości prawa nie może prowadzić do wyjątkowego traktowania skarżącego. Wynika to stąd, że obowiązek stosowania reguł postępowania przed sądami administracyjnymi nie jest implikowany przez świadomość uczestników postępowania o obowiązywaniu danych norm, ale przez sam fakt ich obowiązywania w świetle prawa. W świetle powyższego stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki warunkujące zasadność złożonego wniosku o przywrócenie terminu, dlatego Sąd działając na podstawie art. 86 § 1 w związku z art. 87 § 2 Ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia.