IV SA/Po 857/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Sędziowie NSA Ewa Makosz-Frymus NSA Paweł Miładowski (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Teresa Zaporowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 04 października 2007r. przy udziale sprawy ze skargi R. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego o d d a l a s k a r g ę /-/ P.Miładowski /-/ E.Kręcichwost-Durchowska /-/ E.Makosz-Frymus R. C. wnioskiem z dnia [...] (nr [...]) roku wniósł o przyznanie mu pomocy społecznej w formie zasiłków celowych. Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. w odpowiedzi na rzeczony wniosek wydał dnia [...] roku decyzję (nr decyzji [...]) przyznającą R. C. pomoc finansową – świadczenie pieniężne w postaci zasiłku celowego w miesiącu lipcu 2006 roku, w wysokości 30,00 zł, na "inny cel – finansowanie klapek, dresu, slipów, owoców, napoi". W uzasadnieniu decyzji stwierdził, iż "Zgodnie z przepisami wyżej cytowanej ustawy w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, może być przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej. Zasiłek ten może być przyznany osobom i rodzinom jeśli dochód na osobę nie przekracza na: osobę samotnie gospodarującą – 461 zł, na osobę w rodzinie – 316 zł, a dochody oraz posiadane zasoby pieniężne nie wystarczają na zaspokojenie niezbędnych potrzeb. Biorąc pod uwagę trudną sytuację materialno-bytową i zdrowotną (bezrobocie), przyznaję pomoc w formie zasiłku celowego". Dając wyraz swojemu niezadowoleniu z wyżej wymienionej decyzji R. C. pismem z dnia [...] roku odwołał się od wyżej wskazanej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. rozpatrując w dniu [...] roku powyższe odwołanie uchyliło w całości zaskarżoną decyzję organu I Instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia (sygn. akt [...]). Organ w uzasadnieniu decyzji wskazał, iż z racji wykazywania się dochodami spełniającymi ustawowo określone kryteria, kwalifikujące do objęcia go świadczeniami z zakresu pomocy społecznej R. C. z pomocy tej korzysta w sposób regularny. Przytaczając w dalszej części uzasadnienia treść art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. z dnia 15 kwietnia 2004 r. nr 64 poz. 593 ze zm. – zwanej dalej ustawą o pomocy społecznej) organ zwrócił uwagę na wynikające z przepisów ustawy zasady przyznawania zasiłków celowych, w szczególności uznaniowość w przyznawaniu tego świadczenia skorelowaną z tym, iż przyznanie świadczenia musi mieć na celu "zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej". Jakkolwiek interpretacja tego zwrotu leży w gestii organu orzekającego o przyznaniu zasiłku, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało jako przykład potrzeb tego rodzaju potrzeb – "żywność i leki" zwracając uwagę, iż charakteru takiego nie mają potrzeby wymienione w decyzji Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L.. Organ odwoławczy podkreślił również fakt, iż R. C. niejednokrotnie występował z żądaniami pomocy celowej na zakup klapków, dresu, slipów, owoców, napoi i w związku z tym obowiązkiem Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie jest "wykazanie podopiecznemu oraz organowi odwoławczemu czy, kiedy i w jakiej wysokości tej pomocy udzielono. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zwróciło uwagę na braki w aktach sprawy zarówno wniosków, jak i decyzji w tej mierze oraz to, że organ w uzasadnieniu decyzji nie odnosi się w żaden sposób to tego faktu. Z tego względu jak wskazał Organ Odwoławczy konieczne jest ponowne, wnikliwe rozpatrzenie sprawy przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w L. w oparciu o uzupełniony w podanym zakresie materiał dowodowy, albowiem decyzja Ośrodka ze wskazany powodów została wydana z obrazą art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U.2000 rok nr 98 poz. 1071 ze zm. – zwany dalej Kpa), a zatem organ ten "uchybił zasadzie prawdy obiektywnej". Z uwagi na wskazaną niekompletność materiału dowodowego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. nie mogło rozstrzygnąć sprawy co do istoty, dlatego też uchylono zaskarżoną decyzję w całości kierując sprawę do ponownego rozpoznania przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w L.. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. została następnie zaskarżona przez R. C. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P.. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący R. C. w skardze z dnia [...] roku nie sprecyzował zarzutów kierowanych przeciwko rozstrzygnięciu drugoinstancyjnemu w sprawie, poprzestając jedynie na stwierdzeniu – "brak reakcji MOPR L. zmusza mnie do złożenia skargi mimo przychylnej decyzji". Nie tylko zatem skarżący nie wskazał jakie konkretnie uchybienia miałby stanowić podstawę do podważenia rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego, ale również przyznał, iż jest ono dla niego korzystne. Tym nie mniej Sąd administracyjny działając zgodnie z zasadą oficjalności nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz zawartą w skardze argumentacją i zobowiązany jest do zbadania w pełnym zakresie zgodności z prawem zaskarżonego aktu, czynności lub bezczynności organu administracji publicznej. Należy zgodzić się z argumentacją Organu Odwoławczego zarzucającego organowi pierwszej instancji, iż dopuścił się naruszenia przepisów dotyczących postępowania. Zgodnie bowiem z art. 77 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U.2000 rok nr 98 poz. 1071 ze zm. – zwany dalej Kpa) organ administracji publicznej jest obowiązany zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy w sposób wyczerpujący, zaś art. 7 tej ustawy stanowi, iż organy administracji publicznej powinny podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Zarówno w ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jak i Sądu organ nie uczynił zadość wskazanym wymogom. Obowiązkiem organu administracji jest bowiem wnikliwe i szczegółowe rozważenie czy w tej konkretnej sprawie sytuacja życiowa R. C. oraz okoliczności sprawy uzasadniają przyznania mu, bądź też odmowę przyznania zasiłku celowego. W szczególności - badając te okoliczności organ winien był w sposób gruntowny i wyczerpujący przeanalizować wszystkie, poszczególne żądania wskazane przez R. C. we wniosku o przyznanie pomocy finansowej oraz dokonać szczegółowego rozważenia tychże poszczególnych żądań i przeprowadzić ich wszechstronną ocenę, a następnie odnieść się kolejno do każdego z nich z osobna, jak również rozważyć wszelkie uwarunkowania i przesłanki przyznania skarżącemu pomocy finansowej w trybie art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Nadto w wykonaniu powyższych powinności organ pierwszej instancji winien był wykazać – a brak takich informacji w aktach sprawy – w jakim zakresie została już wcześniej R. C pomoc ze strony organu udzielona, a w jakim odmówiono jej przyznania. Uzasadnienie decyzji pierwszoinstancyjnej, w niniejszej sprawie pozbawione jest elementów wskazujących na to, iż Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w L. wydając decyzję szczegółowo zbadał we wskazanym powyżej zakresie stan faktyczny sprawy, ani - co równie istotne - że rozważył zakres i treść każdego z żądań R. C. oraz przesłanki uzasadniające takie a nie inne rozstrzygnięcie w stosunku do każdego z nich. Organ poprzestał na lakonicznych jedynie stwierdzeniach w przedmiocie słuszności przyznania R. C. pomocy finansowej. Kolejną kwestią, do której organ pierwszej instancji nie odniósł się w sposób wystarczający jest zagadnienie czy wskazane przez R. C. potrzeby, na które miałyby być przyznane zasiłki celowe należą do kategorii "niezbędnych potrzeb życiowych". Organ winien w uzasadnieniu decyzji okoliczność tę ocenić w stosunku do poszczególnych żądań wniosku oraz ocenę tę uzasadnić, czego z obrazą art. 107 § 3 Kpa nie uczynił. Treść rozstrzygnięcia, podobnie jak zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje na pobieżność dokonanej przez organ pierwszej instancji oceny rozpoznawanej sprawy. Nie jest usprawiedliwieniem takiego stanu rzeczy uznaniowość przyznania zasiłku przewidzianego w art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Uznaniowy charakter decyzji nie zwalnia bowiem organu administracji od obowiązku szczegółowego zbadania przedmiotu sprawy i odniesienia się do wszystkich oczekiwań i okoliczności podniesionych przez osobę występującą z wnioskiem. Taki stan rzeczy prowadziłby bowiem do dowolności i arbitralności w podejmowaniu tego rodzaju decyzji. Z uwagi, na fakt, iż decyzji organu pierwszej instancji nie można uznać za spełniającą wymogi stawiane decyzjom administracyjnym przez przepisy prawa (art. 7, art. 77 oraz art. 107 Kpa), a tym samym uznać jej za wydaną z poszanowaniem przepisów powszechnie obowiązującego prawa, w szczególności zaś za dostatecznie i prawidłowo uzasadnionej, należy stwierdzić, iż niewyjaśnienie wszelkich okoliczności sprawy, w szczególności polegające na zebraniu i rozpatrzeniu w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, jak również niedoskonałość uzasadnienia rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego – co jak wskazano ma miejsce w niniejszej sprawie – jest wystarczającym powodem do uchylenia decyzji Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. oraz skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania przez ten ośrodek. Nadto należy zauważyć, że decyzja pierwszoinstancyjna została podpisana przez Zastępcę Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. podczas gdy z treści decyzji wynika, iż uprawnionym do jej wydania jest Dyrektor Ośrodka. Z akt sprawy nie wynika aby Zastępca Dyrektora był upoważniony do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej, takim zaś upoważnieniem Zastępca winien się był wykazać, skoro decyzję podpisał. Stąd uzasadniona wątpliwość co do istnienia takiego przedmiotowego i podmiotowego zakresu umocowania. Tego rodzaju występujące braki można uznać, za mające istotny wpływ na wynik sprawy, a połączone dodatkowo z powołaniem się w treści decyzji na upoważnienie do wydania decyzji dla innej niż wydająca decyzję osoby stanowią podstawę – jeśli nie do stwierdzenia nieważności decyzji na mocy art. 156§1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwana dalej ppsa), to co najmniej uchylenia wydanej przez Zastępcę Dyrektora MOPR decyzji na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit. C ppsa, o czym słusznie zadecydował organ odwoławczy. Reasumując, skarga nie zawierała precyzyjnie określonych zarzutów, jak również nie wystąpiły uchybienia, które powodowałyby konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L.. Nie doszło bowiem do wydania decyzji z naruszeniem przepisów proceduralnych, ani nie miało miejsce uchybienie przepisom prawa materialnego. W konsekwencji na podstawie art. 151 ppsa orzeczono jak w sentencji. Sąd nie orzekł o kosztach zastępstwa procesowego dla pełnomocnika z urzędu z uwagi na brak w tej mierze wniosku o ich zasądzenie. Pełnomocnik nie wykazał również, iż koszty te nie zostały opłacone w całości lub części. /-/ E.Kręcichwost-Durchowska /-/ P.Miładowski /-/ E.Makosz-Frymus