IV SA/Po 859/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Popowska (spr.) Sędziowie NSA Paweł Miładowski WSA Ewa Kręcichwost – Durchowska Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Frankowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 11 października 2007r. przy udziale sprawy ze skargi R.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę, II. zasądza adwokatowi W. B. od Skarbu Państwa Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) wynagrodzenie w kwocie [...] zł podwyższone o kwotę [...] zł stawki podatku od towarów i usług przewidzianej dla tego rodzaju czynności – łącznie kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. /-/ E.Kręcichwost-Durchowska /-/ B.Popowska /-/ P.Miładowski UZASDNINIE Decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. Prezydent Miasta L. przyznał R. C. kwotę [...] zł zasiłku celowego na energię i gaz. Odwołując się od powyższej decyzji Strona wskazała, iż [...] zł starczy na opłacenie tylko części gazu i prądu. Decyzją z dnia [...] września 2006 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. (dalej jako: SKO) uchyliło w całości ww. decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu SKO wskazało, iż organ I instancji uchybił zasadzie prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 kpa, a także art. 77 § 1 i 107 § 3 kpa w ten sposób, iż w świetle zebranego materiału dowodowego, SKO nie mógł rozstrzygnąć sprawy co do istoty. SKO podkreśliło, iż ta konstatacja wynika z faktu, iż R. C. już wielokrotnie żądał pieniędzy na ten sam cel i były mu one przyznawane, a SKO nie jest w stanie zweryfikować poprawności działań organu I instancji co do tej wielokrotnej pomocy na ten sam cel. W skardze z dnia [...] października 2006 r. R. C. stwierdził, iż mimo korzystnej decyzji skarży ją, z powodu "braku reakcji MOPR". Organ II instancji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, mająca umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej jako: ppsa). Zgodnie z tą zasadą, Sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz zawartą w niej argumentacją. Granice rozpoznania skargi są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów w konkretnej i zaskarżonej sprawie, z drugiej strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego. Sąd administracyjny dokonuje kontroli według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydawania zaskarżonego aktu. Zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r., nr 64, poz. 593 ze zm.), w celu zaspokojenia potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Przyznaje się go w szczególności na pokrycie w części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 2 ww. ustawy). Zasiłek celowy przysługuje osobom spełniającym kryteria dochodowe określone w art. 8 ust. 1 ww. ustawy. Ustawodawca odstąpił od szczegółowego określenia wysokości zasiłku celowego. Rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego zapada w ramach uznania administracyjnego. Art. 39 ust. 1 upoważnia organ do przyznania tej formy pomocy, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza, jak wynika z art. 7 kpa, załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwianiu sprawy. Decyzja powinna uwzględniać zasady ogólne określone w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej jako: kpa), a w zakresie meritum rozstrzygnięcia – zasady ustawy o pomocy społecznej. Pomoc społeczna jest instytucją mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust 1 ustawy). Osoby ubiegające się o przyznanie im świadczenia z pomocy społecznej muszą liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek i nie w pełnym zakresie zostanie automatycznie uwzględniony, bowiem rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być odpowiednie nie tylko do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, ale również do możliwości finansowych organu (art. 3 ust. 3 ustawy). Należy więc podkreślić, iż aby zgodnie z prawem rozpatrzyć wniosek Strony o przyznanie zasiłku, organ administracji I instancji jest zobowiązany w wyczerpujący sposób przeprowadzić postępowanie wyjaśniające i podjąć decyzję w oparciu o kompletny materiał dowodowy. W rozpatrywanej sprawie nie budziło wątpliwości, iż skarżący spełniał kryteria dochodowe osoby samotnie gospodarującej (uzyskiwał dochód poniżej 461 zł), a ponadto potrzeba wsparcia, o jakie występował, mieściła się w zakresie potrzeby bytowej. Zarzuty Skarżącego dotyczyły jedynie wysokości przyznanego świadczenia. We wniosku z dnia [...] lipca 2006 r. prosił o opłacenie rachunku za energię i gaz za miesiące marzec i kwiecień 2006 r. – "175 zł-30-30=115 zł pozostało". Jak podał w odwołaniu, przyznane [...] zł uznał za niewystarczające z uwagi na pozostałą zaległość. Zdaniem Sądu, organ II instancji słusznie uznał, iż na podstawie zebranego w sprawie przez organ I instancji materiału dowodowego nie było możliwości rozstrzygnięcia sprawy w sposób końcowy, a więc ostatecznego zadecydowania o przyznanej pomocy oraz jej wysokości. Dla Sądu przekonującym argumentem jest ten, który Organ podniósł w uzasadnieniu swojej decyzji, mianowicie, iż nie ma wiedzy co do liczby składanych przez Stronę wniosków na ten sam cel i przyznanej Stronie pomocy na wymieniony cel. Bez tej wiedzy nie można w sposób odpowiedzialny, z poszanowaniem prawa materialnego i procesowego, orzekać w sprawie zasiłku celowego. W związku z powyższym, zgodnie z art. 138 § 2 kpa organ odwoławczy prawidłowo uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, bowiem, jak wskazano powyżej, rozstrzygnięcie sprawy wymagało uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Należy podkreślić, iż - co wskazuje się także w piśmiennictwie - brak całościowo zebranego materiału dowodowego, będący wynikiem braku lub fragmentaryczności przeprowadzonego postępowania dowodowego, nie może być sanowany w postępowaniu odwoławczym, bowiem naruszałoby to zasadę dwuinstancyjności postępowania, której istota polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy (W. Dawidowicz, Postępowanie administracyjne, 1983 r., s. 223; B. Adamiak (w:) Komentarz do kpa, 1996 r., s. 592). Podsumowując, zdaniem Sądu, zastosowanie przepisu art. 138 § 2 kpa przez organ odwoławczy jest uzasadnione wtedy, gdy organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie z rażącym naruszeniem norm prawa procesowego, a w szczególności nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego albo postępowanie takie przeprowadzono, ale w rażący sposób naruszono w nim przepisy procesowe. (por.: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2005 r., I SA/Wa 237/05, LEX nr 189833). Słusznie tak ocenione zostało przez SKO postępowanie organu I instancji, czego konsekwencją była poprawna i zgodna z prawem decyzja organu odwoławczego. Na marginesie, należy także wskazać, iż decyzja SKO była pozytywna dla Skarżącego (co On sam stwierdził w swojej skardze), bowiem SKO uwzględniło odwołanie Skarżącego, a ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ I instancji może (chociaż nie musi) zakończyć się powiększeniem przyznanej Skarżącemu kwoty zasiłku. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 151 ppsa, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 250 ppsa oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348). /-/ P. Miładowski /-/ B. Popowska /-/ E. Kręcichwost-Durchowska AT