IV SA/Po 861/24
WyrokWSA w Poznaniu2025-04-09
Skład orzekający: Donata Starosta, Monika Świerczak, Wojciech Rowiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze, odmawiając wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa, prawidłowo zastosowało art. 61a § 1 k.p.a., mając na uwadze wcześniejszy wyrok WSA uchylający decyzję organu w tym przedmiocie z przyczyn formalnych?Ratio decidendi
Sąd administracyjny, rozpoznając ponownie sprawę po uchyleniu poprzedniej decyzji organu z przyczyn formalnych, jest związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi w poprzednim wyroku (art. 153 P.p.s.a.). W sytuacji, gdy sąd wskazał, że organ powinien odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., organ postępuje prawidłowo, wydając postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, nawet jeśli wnioskodawca domaga się stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa. Okoliczność, że decyzja organu pierwszej instancji została uchylona lub umorzona, stanowi "inną uzasadnioną przyczynę", która uniemożliwia wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia jej wydania z naruszeniem prawa.Stan faktyczny
Skarżąca H. W. wniosła skargi na postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) odmawiające wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji Wójta Gminy z naruszeniem prawa. Wcześniejsze decyzje SKO odmawiające stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa zostały uchylone przez WSA w Poznaniu wyrokiem z 17 kwietnia 2024 r. sygn. IV SA/Po 554/23, który wskazał na konieczność zastosowania art. 61a k.p.a. i wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. SKO, ponownie procedując, wydało zaskarżone postanowienia, odmawiając wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., powołując się na uchylenie decyzji Wójta przez SKO w poprzednich postępowaniach. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących ustalenia stanu faktycznego i prawidłowego zastosowania art. 61a k.p.a.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargi w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta (spr.) Sędzia WSA Monika Świerczak Sędzia WSA Wojciech Rowiński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 kwietnia 2025 r. sprawy ze skarg H. W. na postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 września 2024 r. o nr: [...], [...], [...], [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego oddala skargi w całości.
H. W., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargi na postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 11 września 2024 r. nr [...], [...], [...] oraz [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji Wójta Gminy [...] z naruszeniem prawa.
Zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 11 września 2024 r. nr [...] zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Wójt Gminy [...] wydał decyzję z 11 maja 2012 r. nr [...] którą odmówił ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie hali magazynowo-biurowej na terenie działki o nr ewid. [...] położonej w miejscowości S..
Rozpoznając odwołanie wniesione przez S. W. od powyższej decyzji Wójta, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 30 września 2014 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie pierwszej instancji w całości.
Złożonym osobiście 5 kwietnia 2022 r. pismem S. W. zwrócił się do SKO o stwierdzenie wydania decyzji Wójta Gminy [...] nr [...] z rażącym naruszeniem prawa. Tożsame żądanie strona zgłosiła pismem wniesionym 5 maja 2022 r., datowanym na 25 kwietnia 2022 r.
Decyzją z 29 maja 2023 r. nr [...] Kolegium odmówiło stwierdzenia, iż decyzja Wójta Gminy [...] z 11 czerwca 2012 r. nr [...] została wydana z naruszeniem prawa. Organ wskazał, że uprzednio wydał już decyzję (prawidłowo - postanowienie, uwaga Sądu) z 7 grudnia 2020 r. nr [...], którą odmówił stwierdzenia nieważności rzeczonej decyzji Wójta. Podstawę odmowy stwierdzenia nieważności stanowiła wówczas okoliczność, iż skarżona decyzja została wyeliminowana z obrotu w postępowaniu odwoławczym, a postępowanie nią zakończone umorzono jako bezprzedmiotowe. Skoro zatem nie istnieje już przedmiot postępowania w sprawie objętej rozpoznawanym obecnie wnioskiem o stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa, postępowanie to stało się również bezprzedmiotowe.
S. W. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na powyższą decyzję Kolegium. Sąd wyrokiem z 17 kwietnia 2024 r. sygn. IV SA/Po 554/23 w pkt 1 uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 29 maja 2023 r. nr [...] Sąd wskazał, że wydanie zaskarżonej decyzji poprzedzone było wydaniem rozstrzygnięcia w formie postanowienia, którym SKO odmawiało wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy [...]. Rolą organu było zatem odmówić wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia wydania przedmiotowej decyzji z naruszeniem prawa postanowieniem wydanym na podstawie art. 61a k.p.a. Tymczasem w kontrolowanym postępowaniu Kolegium wydało rozstrzygnięcie w formie decyzji administracyjnej, odmawiając stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa, na podstawie art. 158 § 2 k.p.a. Wyrok ten stał się prawomocny wobec braku wniesienia skargi kasacyjnej przez strony postępowania.
Ponownie procedując w sprawie, Kolegium wydało postanowienie z 11 września 2024 r. nr [...], którym odmówiło wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia, iż decyzja Wójta Gminy [...] z 11 maja 2012 r. nr [...] wydana została z rażącym naruszeniem prawa. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ podkreślił, że sąd ww. wyrokiem uchylił uprzednią decyzję Kolegium z przyczyn formalnych, wskazując w uzasadnieniu, iż organ powinien był odmówić wszczęcia postępowania stosownie do art. 61a § 1 k.p.a., nie zaś rozstrzygać w formie decyzji administracyjnej, odmawiając stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa, na podstawie art. 158 § 2 k.p.a.
Zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 11 września 2024 r. nr [...] zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Wójt Gminy [...] decyzją z 11 maja 2012 r. nr [...] odmówił ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie hali magazynowo-biurowej na terenie działki o nr ewid. [...] położonej w miejscowości S..
Rozpoznając odwołanie wniesione przez F. W., Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 22 grudnia 2012 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.
W dalszej kolejności, pismem złożonym 5 kwietnia 2022 r. S. W. zwrócił się do SKO w P. o stwierdzenie wydania decyzji Wójta Gminy [...] nr [...] z rażącym naruszeniem prawa.
Decyzją z 29 maja 2023 r. nr [...] Kolegium odmówiło stwierdzenia, iż decyzja Wójta Gminy [...] z 11 maja 2012 r. nr [...] wydana została z naruszeniem prawa. Organ wskazał, iż postanowieniem z 24 listopada 2020 r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności wskazanej decyzji Wójta. Podstawą wskazanego rozstrzygnięcia był fakt, iż decyzja objęta wnioskiem nie istnieje w obrocie prawnym, ponieważ Kolegium uchyliło ją decyzją z 22 grudnia 2012 r. [...] i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Skoro zatem przedmiotowa decyzja nie istniej już w obrocie prawnym, nie jest możliwe orzekanie w przedmiocie objętym wnioskiem strony z 5 kwietnia 2022 r.
S. W. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na powyższą decyzję Kolegium. Sąd wyrokiem z 17 kwietnia 2024 r. sygn. IV SA/Po 554/23 w pkt 3 uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 29 maja 2023 r. nr [...] Sąd wskazał, że wydanie zaskarżonej decyzji poprzedzone było wydaniem rozstrzygnięcia w formie postanowienia, którym SKO odmawiało wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy [...]. Rolą organu było zatem odmówić wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia wydania przedmiotowej decyzji z naruszeniem prawa postanowieniem wydanym na podstawie art. 61a k.p.a.
Ponownie procedując w sprawie, Kolegium wydało postanowienie z 11 września 2024 r. nr [...], którym odmówiło wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia, iż decyzja Wójta Gminy [...] z 11 maja 2012 r. nr [...] wydana została z rażącym naruszeniem prawa. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ podkreślił, że sąd ww. wyrokiem uchylił uprzednią decyzję Kolegium z przyczyn formalnych, wskazując w uzasadnieniu, iż organ powinien był odmówić wszczęcia postępowania stosownie do art. 61a § 1 k.p.a., nie zaś rozstrzygać w formie decyzji administracyjnej, odmawiając stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa, na podstawie art. 158 § 2 k.p.a.
Zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 11 września 2024 r. nr [...] zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Wójt Gminy [...] decyzją z 11 maja 2012 r. nr [...] odmówił ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie hali magazynowo-biurowej na terenie działki o nr ewid. [...] położonej w miejscowości S..
W wyniku rozpoznania odwołania wniesionego przez F. W., Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 22 grudnia 2012 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Pismem wniesionym 5 kwietnia 2022 r. S. W. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o stwierdzenie wydania decyzji Wójta Gminy [...] nr [...] z rażącym naruszeniem prawa. Strona złożyła również pismo datowane na 25 kwietnia 2022 r., zawierające tożsame żądanie.
Decyzją z 29 maja 2023 r. nr [...] Kolegium odmówiło stwierdzenia, iż decyzja Wójta Gminy [...] z 11 maja 2012 r. nr [...] wydana została z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że postanowieniem z 30 listopada 2020 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wójta. Podstawą przedmiotowego rozstrzygnięcia była okoliczność, iż decyzja organu I instancji objęta wnioskiem nie istnieje w obrocie prawnym z uwagi na jej uchylenie decyzją Kolegium z 22 grudnia 2012 r. nr [...] Z uwagi na brak przedmiotu postępowania zainicjowanego wnioskiem z 25 kwietnia 2022 r., nie jest możliwe orzekanie w tej materii.
S. W. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na powyższą decyzję Kolegium. Sąd wyrokiem z 17 kwietnia 2024 r. sygn. IV SA/Po 554/23 w pkt 5 uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 29 maja 2023 r. nr [...] Sąd wskazał, że wydanie zaskarżonej decyzji poprzedzone było wydaniem rozstrzygnięcia w formie postanowienia, którym SKO odmawiało wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy [...]. Rolą organu było zatem odmówić wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia wydania przedmiotowej decyzji z naruszeniem prawa postanowieniem wydanym na podstawie art. 61a k.p.a.
Ponownie procedując w sprawie, Kolegium wydało postanowienie z 11 września 2024 r. nr [...], którym odmówiło wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia, iż decyzja Wójta Gminy [...] z 11 maja 2012 r. nr [...] wydana została z rażącym naruszeniem prawa. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ podkreślił, że sąd ww. wyrokiem uchylił uprzednią decyzję Kolegium z przyczyn formalnych, wskazując w uzasadnieniu, iż organ powinien był odmówić wszczęcia postępowania stosownie do art. 61a § 1 k.p.a., nie zaś rozstrzygać w formie decyzji administracyjnej, odmawiając stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa, na podstawie art. 158 § 2 k.p.a.
Zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 11 września 2024 r. nr [...] zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją z 24 stycznia 2014 roku nr [...] Wójt Gminy [...] odmówił ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie dwóch budynków magazynowo-biurowo-usługowo-produkcyjnych z funkcją nie zaliczoną do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko oraz do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko na terenie działek o nr ewid. [...], [...] i [...] położonych w miejscowości S..
Rozpoznając odwołanie wniesione przez S. W., Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 30 czerwca 2014 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie pierwszej instancji w całości.
W dalszej kolejności S. W. złożył w biurze podawczym Samorządowego Kolegium Odwoławczego w dniu 5 kwietnia 2022 r. wniosek o stwierdzenie wydania decyzji Wójta Gminy [...] nr [...] z rażącym naruszeniem prawa.
W wyniku rozpoznania złożonego wniosku, Kolegium wydało decyzję z 29 maja 2023 r. nr [...], którą odmówiło stwierdzenia, iż decyzja Wójta Gminy [...] z 24 stycznia 2014 r. nr [...] wydana została z naruszeniem prawa. Uzasadniając przedmiotowe rozstrzygnięcie organ wyjaśnił, że wydał postanowienie z 30 listopada 2020 r. nr [...], którym odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności rzeczonej decyzji Wójta. Przesłanką odmowy wszczęcia była wówczas okoliczność, iż objęta wnioskiem decyzja nie istnieje w obrocie prawnym z uwagi na jej uchylenie na podstawie decyzji SKO z 30 czerwca 2014 r. nr [...]
S. W. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na powyższą decyzję Kolegium. Sąd wyrokiem z 17 kwietnia 2024 r. sygn. IV SA/Po 554/23 w pkt 6 uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 29 maja 2023 r. nr [...] Sąd wskazał, że wydanie zaskarżonej decyzji poprzedzone było wydaniem rozstrzygnięcia w formie postanowienia, którym SKO odmawiało wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy [...]. Rolą organu było zatem odmówić wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia wydania przedmiotowej decyzji z naruszeniem prawa postanowieniem wydanym na podstawie art. 61a k.p.a.
Ponownie procedując w sprawie, Kolegium wydało postanowienie z 11 września 2024 r. nr [...], którym odmówiło wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia, iż decyzja Wójta Gminy [...] z 24 stycznia 2014 r. nr [...] wydana została z rażącym naruszeniem prawa. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ podkreślił, że sąd ww. wyrokiem uchylił uprzednią decyzję Kolegium z przyczyn formalnych, wskazując w uzasadnieniu, iż organ powinien był odmówić wszczęcia postępowania stosownie do art. 61a § 1 k.p.a., nie zaś rozstrzygać w formie decyzji administracyjnej, odmawiając stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa, na podstawie art. 158 § 2 k.p.a.
W skargach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na opisane powyżej postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 11 września 2024 r. nr [...], [...], [...] oraz [...], pełnomocnik strony podniósł zarzut naruszenia:
- art. 7 w zw. z art. 8 zw. z art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej: k.p.a.) poprzez brak odpowiedniego ustalenia i rozważenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a w szczególności tego, iż nie badano wcześniej przesłanek nieważności decyzji wskazanych przez stronę skarżącą, brak jest decyzji merytorycznej odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy [...] i poprzez brak dokonania własnych ustaleń faktycznych w sprawie przez organ;
- art. 61a § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji odmawiającej stwierdzenia, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, w sytuacji, gdy nie zaistniały przesłanki uprawniające do wydania takiego postanowienia w konsekwencji błędów w ustaleniu stanu faktycznego, w szczególności braku innej decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności postępowania, a zaistniały przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy [...].
W odpowiedziach na skargi, Kolegium nie znalazło podstaw do zmiany swego rozstrzygnięcia i podtrzymało stanowisko zajęte w skarżonych postanowieniach.
Skargi na przedmiotowe postanowienia Kolegium złożył również S. W.. Sąd postanowieniami z 26 listopada 2024 r. oraz z 10 grudnia 2024 r. połączył sprawy ze skarg S. W. i H. W. w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia. W dalszej kolejności, wobec braku uzupełnienia w terminie braków formalnych skarg, postanowieniem z 14 stycznia 2025 r. Sąd odrzucił skargi S. W..
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Z kolei zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: P.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje w szczególności orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem tak rozumianej kontroli w niniejszym postępowaniu są postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 11 września 2024 r. nr [...], [...], [...] oraz [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji Wójta Gminy [...] z naruszeniem prawa.
Co istotne, zaskarżone rozstrzygnięcia Kolegium zapadły w związku z wyrokiem tutejszego Sądu z 17 kwietnia 2024 r. sygn. IV SA/Po 554/23. Przedmiotowe orzeczenie Sądu wydano rozpoznając skargi S. W. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 maja 2023 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji Wójta Gminy [...] z naruszeniem prawa. Wyrok ten jest prawomocny, a zatem w sposób wiążący obligował organ do postępowania według jego oceny prawnej.
Sąd w uzasadnieniu wspomnianego wyroku podkreślił, że w kontrolowanych postępowaniach, w wyniku rozpoznania wniosków strony o stwierdzenie wydania z naruszeniem prawa decyzji o odmowie wydania warunków zabudowy, organ powinien każdorazowo odmówić wszczęcia postępowania stosownie do art. 61a k.p.a. Wydanie decyzji organu z 29 maja 2023 r., które podlegały wówczas kontroli Sądu, poprzedzone było w każdym przypadku wydaniem rozstrzygnięcia w formie postanowienia, którym SKO na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. odmówiło wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy [...]. Przedmiotowa odmowa wszczęcia postępowania oparta była w analizowanych sprawach o okoliczności stanowiące przeszkody przedmiotowe, które uniemożliwiały prowadzenie postępowania.
W sprawie zakończonej postanowieniem Kolegium nr [...] a dotyczącej decyzji organu I instancji z 11 maja 2012 r. nr [...], Kolegium uchyliło decyzję Wójta i umorzyło postępowanie pierwszej instancji w całości. Co więcej, Kolegium postanowieniem z 7 grudnia 2020 r. nr [...] odmówiło wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności ww. decyzji.
W sprawie zakończonej postanowieniem Kolegium nr [...] a dotyczącej decyzji organu I instancji z 11 maja 2012 r. nr [...], Kolegium uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Następnie, postanowieniem z 24 listopada 2020 r. nr [...] Kolegium odmówiło wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności wskazanej decyzji Wójta.
W sprawie dotyczącej decyzji Wójta z 11 maja 2012 r. nr [...] i rozstrzygniętej postanowieniem Kolegium nr [...] również doszło do uchylenia przez SKO decyzji Wójta; organ odwoławczy przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. W dalszej kolejności, postanowieniem z 30 listopada 2020 r. nr [...] Kolegium odmówiło wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Wójta.
Natomiast w sprawie decyzji organu I instancji z 24 stycznia 2014 roku nr [...], zakończonej zaskarżonym postanowieniem SKO nr [...], Kolegium uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie pierwszej instancji w całości. Postanowieniem z 30 listopada 2020 r. nr [...] Kolegium odmówiło wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności rzeczonej decyzji Wójta z uwagi na jej uprzednie uchylenie.
Stosownie do art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przepis art. 153 P.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże ich w sprawie. Działania naruszające wyrażoną w art. 153 P.p.s.a. zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych, już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także i samego sądu administracyjnego.
W orzecznictwie sądowym utrwalone jest stanowisko, że w pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego. Wykładnia w tym sensie zmierza do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący i wywiera skutki w dwóch płaszczyznach, mianowicie ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże je w sprawie. Jedynie w przypadku, gdy ulegnie zmianie podstawa prawna danego stosunku prawnego lub gdy zmienią się okoliczności faktyczne, będziemy mieli do czynienia z nową sprawą, do której zasada z art. 153 P.p.s.a. nie będzie miała już zastosowania (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 września 2022 r. II OSK 2780/19, z 10 stycznia 2023 r. III OSK 6503/21).
Reasumując, ponowne rozpoznanie sprawy przez sąd administracyjny ogranicza się do kontroli, czy organy administracji prawidłowo uwzględniły wytyczne zawarte w poprzednim wyroku oraz oceny ewentualnych nowych okoliczności, które zaistniały już po wydaniu wyroku. Te natomiast kwestie, które były już przedmiotem oceny sądu, i co do których sąd nie dopatrzył się uchybień w działaniu organu administracji, nie mogą podlegać ponownej ocenie.
W ocenie Sądu organ ponownie rozpoznający przedmiotowe sprawy zastosował się do wytycznych Sądu wynikających z wyroku z 17 kwietnia 2024 r. sygn. IV SA/Po 554/23 i prawidłowo zastosował w każdej ze spraw art. 61a § 1 k.p.a. Zgodnie ze wskazanym przepisem, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio.
W badanym przypadku dotyczącym decyzji organu I instancji z 24 stycznia 2014 roku nr [...] oraz z 11 maja 2012 r. nr [...] ową "inną przyczynę" stanowi okoliczność, iż SKO uchyliło decyzję Wójta i umorzyło postępowanie pierwszej instancji w całości. Natomiast w sprawach zakończonych decyzjami Wójta z 11 maja 2012 r. nr [...] oraz z 11 maja 2012 r. nr [...] doszło do uchylenia przez Kolegium decyzji Wójta i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.
Zarzuty podniesione w skardze nie zasługiwały na uwzględnienie. Stosownie do art. 153 P.p.s.a., o czym mowa powyżej, organ był zobligowany do wykonania wytycznych wynikających z wyroku z 17 kwietnia 2024 r. sygn. IV SA/Po 554/23. Z tych względów organ nie był zobligowany do ustalania dodatkowych okoliczności faktycznych sprawy, w tym w szczególności do weryfikacji przesłanek nieważnościowych określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Zbędne było również szczegółowe badanie okoliczności wyszczególnionych przez stronę w treści wniosków zmierzających do zainicjowania kontrolowanych postępowań.
Mając na względzie powyższe, Sąd doszedł do przekonania o niezasadności zarzutów podniesionych w skargach. Kierując się art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd nie znalazł żadnych podstaw skutkujących uchyleniem zaskarżonych postanowień.
W tym stanie rzeczy Sąd oddalił skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło