IV SA/Po 862/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: starszy referendarz sądowy Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2016r. na posiedzeniu niejawnym sprawy prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata z wniosku A.W. w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] września 2015r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia 1. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, 2. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. A.W. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] września 2015r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego. Skarżący złożył również wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie ma żadnego dochodu a jego jedyny majątek stanowi dom o pow. [...] m2 oraz nieruchomość stanowiąca las o pow. [...] ha nie przynoszący żadnego dochodu. W uzasadnieniu wniosku Skarżący poinformował również, że jest osobą schorowaną i nie otrzymuje żadnej pomocy społecznej. Integralną część wniosku stanowią załączone do skargi zaświadczenie z Urzędu Skarbowego, że za okres 01.01.2013 – 31.12.2013 skarżący nie złożył żadnych dokumentów potwierdzających dochody oraz zaświadczenie z ZUS, że nie figuruje w Centralnym Rejestrze Ubezpieczonych. Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawcy pismem z dnia 9 lutego 2016r. (odebranym w dniu 23.02.2016r.), wezwano go do przedłożenia wyciągów i wykazów za okres ostatnich 6 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych oraz dokumentów dotyczących lokat, kont i kart kredytowych należących do skarżącego, przedłożenia kopii zeznania podatkowego za 2014r., wykazania za pomocą kserokopii dokumentów (np. rachunków, faktur za media, w tym gaz, energię elektr., wodę, telefon; itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, przedłożenia zestawienia pojazdów mechanicznych użytkowanych w gospodarstwie domowym z podaniem marki pojazdu, pojemności silnika i szacunkowej wartości, wskazania źródeł utrzymania, w szczególności oświadczenia czy skarżący korzysta z jakichkolwiek form pomocy społecznej bądź pomocy materialnej innych osób (jeżeli tak, to należy przedstawić kopie decyzji o przyznaniu zasiłków lub podania przez kogo i w jakim zakresie skarżący jest utrzymywany, tj. kto zapewnia mu żywność, odzież i.t.p.), oświadczenia, czy skarżący jest zarejestrowany w ewidencji osób bezrobotnych (jeśli tak, to należało przedłożyć stosowne zaświadczenie z właściwego powiatowego urzędu pracy ze wskazaniem ewentualnego okresu pobierania zasiłku), wyjaśnienia czy w związku z posiadaną nieruchomością rolną o pow. [...] ha uzyskuje on jakikolwiek dochód (z dofinansowania lub np. ze sprzedaży drewna), oraz wyjaśnienia czy oprócz ujawnionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy nieruchomości rolnej o pow. [...] ha i nieruchomości położonej przy ul. S. [...] w J. (stanowiącej adres zamieszkania) posiada inne nieruchomości (jeżeli tak to należy przedstawić informacje co ich powierzchni, rodzaju i powierzchni zabudowy oraz ich potencjalnego wykorzystania). Wnioskodawca w odpowiedzi na powyższe wezwanie opisał działania pracowników MGOPS i Burmistrza J. oraz załączył zaświadczenie z Urzędu Skarbowego o braku dochodu w okresie 01.01.2013. - 31.12.2013, receptę z 9.11.2015 oraz ksera z gazety lokalnej dotyczące działalności Urzędu Gminy. Wnioskodawca wyjaśnił również, że nie zarabia żadnych pieniędzy a nieruchomość o pow. [...] ha nie przynosi dochodu. Skarżący wskazał, że nie ma kont bankowych, nie pełni żadnych funkcji w ramach spółek i nie jest wspólnikiem spółki cichej. Zacząć należy od tego, że zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.– dalej P.p.s.a.), obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach m.in. z zakresu pomocy i opieki społecznej. Uwzględniając fakt, iż przedmiotowa skarga dotyczy decyzji w przedmiocie zasiłku celowego, stwierdzić należy, że skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych tj. zwolnienia z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków. Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych uznać za bezprzedmiotowy, co oznacza, iż wydanie orzeczenia w tym zakresie jest zbędne. Na podstawie art. 249 a P.p.s.a. orzeczono więc jak pkt 2 sentencji postanowienia. Bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań skarżącego a mianowicie ustanowienie adwokata. Zgodnie bowiem z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją przedstawionego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, można przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine P.p.s.a.). Oczywiście pod warunkiem, uprzedniego złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 P.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy jest bowiem wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 §1 pkt. 2 P.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Ponadto należy podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest także formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż skarżący nie wyjaśnił w pełni swej sytuacji finansowej, gdyż wbrew wezwaniu nie przedłożył żadnych dokumentów ani informacji koniecznych do ustalenia wysokości uzyskiwanych dochodów oraz swego stanu majątkowego. W tym miejscu należy wskazać, iż informacje złożone przez wnioskodawcę budziły uzasadnione wątpliwości. We wniosku skarżący nie wskazał bowiem skąd czerpie środki na bieżące utrzymanie. Wątpliwości w tym zakresie nie wyjaśnił również w odpowiedzi na wezwanie Sądu. Ponadto z analizy akt sprawy wynika, że istnieją rozbieżności pomiędzy majątkiem deklarowanym we wniosku o przyznanie prawa pomocy (nieruchomość stanowiąca adres zamieszkania położona w J. przy ul. S. [...] i las o pow. [...] ha) a majątkiem deklarowanym na etapie postępowania administracyjnego, gdzie wnioskodawca w oświadczeniu majątkowym ujawnił również nieruchomość położoną w J. przy ul. S. [...]. Stan posiadania przez skarżącego wszystkich w/w nieruchomości wynika również ze znajdującej się w aktach administracyjnych informacji Urzędu Miejskiego w J. z dnia [...] maja 2015r. nr [...]. Ze zgromadzonych w aktach dokumentów oraz zdjęć wynika również, iż na posiadanej nieruchomości wykazywanej jako las wnioskodawca uprawia wierzbę energetyczną. Skarżący pomimo wezwania nie podał jednak żadnych informacji czy w związku z tym korzysta z dofinansowania. Brak odpowiedzi na wezwanie, przy uzasadnionych wątpliwościach co do stanu majątkowego wnioskodawcy oznacza, że nie zachodzi obowiązek uznania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. za uprawdopodobnione. W orzecznictwie nie budzi bowiem wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. post. NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79). Wobec powyższego, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 i §3, art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a., postanowiono jak w pkt 1 sentencji postanowienia.