IV SA/Po 869/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Karol Pawlicki ( spr. ) Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Izabela Bąk – Marciniak Protokolant St.sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy M. z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] r. 2. przyznaje adwokatowi T. K. od Skarbu Państwa (Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) wynagrodzenie w kwocie [...] ([...]) zł podwyższone o kwotę [...] ([...]) zł stanowiącą podatek od towarów i usług – łącznie [...] ([...]) zł tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej . Decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M., działając z upoważnienia Wójta Gminy M., orzekł o przyznaniu W. W. zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup żywności w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskodawca spełnia kryterium dochodowe zgodnie z art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. z 2008 r. Dz.U. Nr 115, poz. 728), posiada trudną sytuację materialną spowodowaną brakiem dochodu w związku z zajęciem komorniczym zasiłku stałego i wszelkich innych należności uzyskanych za płody rolne oraz odmową przyznania renty rolniczej. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł W. W., który podniósł, że kwota [...] zł nie wystarcza na przeżycie miesiąca. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium stwierdziło, że zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu. W ocenie organu odwoławczego w sprawie rozstrzygnięcie zostało poprzedzone prawidłowym i wyczerpującym ustaleniem stanu faktycznego, na który złożyło się m.in. przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Skargę na powyższą decyzję wniósł W. W. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z innych powodów niż podniesione w skardze. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r., nr 153, poz. 1269) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa), ogranicza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych decyzji administracyjnych. Kontrola ta oznacza badanie czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, czy zgodnie z art. 7, 77 § 1 i 80 kpa dokonano ustalenia stanu faktycznego, a dokonana ocena tych ustaleń znajduje oparcie w materiale dowodowym i uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 kpa, a więc w sposób przekonywujący. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany powołaną podstawą prawną (art. 134 §1 ppsa). Należy podkreślić, iż kontrolując decyzje podejmowane w ramach uznania administracyjnego, a takimi są decyzje podejmowane na podstawie art. 39 ustawy o pomocy społecznej, Sąd bada, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, a organy przy ich wydaniu nie przekroczyły granic uznania i czy uzasadniły rozstrzygnięcia dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami tak, że nie można im postawić zarzutu dowolności. W ramach tak zakreślonej kontroli Sąd dokonuje oceny, czy przy podjęciu decyzji spełniona została zawarta w art. 7 kpa powinność uwzględnienia słusznego interesu społecznego i słusznego interesu strony oraz czy respektowana była konstytucyjna zasada równości wobec prawa. Nadto zaakceptowanie zakresu, w jakim organy uczyniły użytek z przyznanych im uprawnień, zależy od ustalenia, że stan faktyczny sprawy został wszechstronnie wyjaśniony (por. art. 10 § 1 i art. 77 kpa) w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w sprawie. Sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany przez organy na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje już jednak poza granicami kontroli sądowej. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż poza opisaniem sytuacji finansowej skarżącego, wskazaniem na art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej oraz wyjaśnieniem zasady uzależniającej wysokość przyznanego świadczenia od uzasadnionych potrzeb strony, sytuacji życiowej oraz posiadanych środków i możliwości Ośrodka Pomocy Społecznej, organ I instancji nie wskazał, iż jego decyzja konkretyzuje ostatnio wymienioną zasadę. Tak więc organ nie podał jaki jest jego budżet na dany rok, w jakim stopniu został już wykorzystany i jakie potrzeby musi jeszcze zaspokoić; oraz że w świetle tych danych posiada takie kapitały własne, które pozwalają pomóc skarżącemu jako osobie uprawnionej poprzez przyznanie zasiłku celowego w kwocie [...] zł. Organ II instancji powyższego błędu organu I instancji nie zauważył i nie naprawił. Jak już wskazywano, zgodnie z normą zawartą w powołanym art. 7 kpa, organ winien załatwić sprawę mając na względzie słuszny interes obywatela. Oznacza to, iż przyznanie świadczenia w takiej, a nie innej wysokości, obliguje organ do podania uzasadnienia prawnego i faktycznego podjętego rozstrzygnięcia. Konieczność taka związana jest z jednej strony z obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadą przekonywania (art. 11 kpa), z drugiej zaś z koniecznością umożliwienia Sądowi przeprowadzenia kontroli legalności. Należy podkreślić, iż pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Tak ogólnie określony charakter pomocy społecznej oraz jej cel wskazuje, że organy muszą w sposób wyczerpujący wykazać, dlaczego wypłacają właśnie taką, a nie inną kwotę pomocy, zważywszy, iż pomoc społeczna nie zawsze musi być przyznana w pełnej, wnioskowanej wysokości, aby zaspokoić zaistniałe potrzeby, gdy nie pozwala na to ograniczoność środków, jakimi dysponują Ośrodki Pomocy Społecznej, a zaspokajanie potrzeb powinno być ukierunkowane w pierwszej kolejności na te osoby, które ze względu na całkowity brak dochodów lub ich nieznaczną wysokość bez udzielenia im pomocy nie byłyby w stanie egzystować. Odnośnie powyższej wady decyzji organów obu instancji, Sąd pragnie podkreślić, iż decyzje pozostawione uznaniu administracyjnemu wymagają szerszego uzasadnienia, niż decyzje podejmowane w warunkach ustawowego skrępowania, tym więcej, że organ administracji publicznej ograniczony jest w szczególności zasadą praworządności i zasadą uwzględniania z urzędu interesu państwowego i słusznego interesu obywateli. Te postulaty dotyczą także organu II instancji. Podsumowując, skoro organy obu instancji nie dokonały dostatecznych ustaleń i nie rozważyły z należytą starannością przesłanek przyznania skarżącemu zasiłku celowego, a w szczególności nie wykazały, jakie motywy przesądziły o przyznaniu skarżącemu zasiłku w kwocie [...] złotych, to w sytuacji braku wykazania możliwości finansowych i potrzeb udzielenia pomocy wszystkim podopiecznym, Sądowi brak podstaw do dokonania oceny, czy organy działały w ramach uznania administracyjnego czy je przekroczyły. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji winien ustalić, jakie są faktyczne potrzeby skarżącego, skonfrontować je z rzeczywistymi możliwościami organu opieki społecznej i w sposób wyczerpujący uzasadniając zajęte stanowisko. W świetle powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ppsa orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 250 ppsa oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002 r., nr 163, poz. 1348 ze zm.). MZ