IV SA/Po 871/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.) Sędziowie WSA Maciej Dybowski WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 07 maja 2008 r. sprawy ze skargi K.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie świadczeń rodzinnych oddala skargę /-/D. Rzyminiak-Owczarczak /-/J. Stankowski /-/M. Dybowski WSA/wyr.1-sentencja wyroku Decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. , po rozpoznaniu odwołania K.K. od decyzji Burmistrza K. z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego, utrzymało decyzję w mocy. Wnioskiem z dnia [...] lipca 2007 r. K.K. wystąpiła o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego na dzieci M.T. i M.P. Na wezwanie organu przedłożyła również zaświadczenie sporządzone przez Komornika sądowego w K., z którego wynika, że w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym o alimenty z wniosku skarżącej przeciwko Z.T. przekazano za pośrednictwem komornika w 2006 r. rentę alimentacyjną w kwocie [...] zł, w tym dla wierzyciela tytułem alimentów bieżących rok 2006 kwotę [...] zł. Odmawiając przyznania zasiłku rodzinnego na dzieci M.T. i M.P. wraz z dodatkami (z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego oraz na pokrycie wydatków związanych z dojazdem dzieci do szkoły) na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej: k.p.a.) oraz art. 3 pkt 1 i 2, art. 4 ust. , art. 5 ust. 1 i 3, art. 6 ust. 1, art. 8, art. 18, art. 19 i art. 19 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003 r. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) Burmistrz K. stwierdził, że K.K. nie spełnia wymogów do przyznania świadczenia, bowiem przeciętny dochód miesięczny jej rodziny wyniósł [...] zł, co daje w przeliczeniu na osobę [...] zł i przekracza kryterium dochodowe wynoszące 504 zł na osobę w rodzinie (art. 5 ust. 1 i 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Organ wyjaśnił także, że nie było podstaw do uznania alimentów spłaconych za lata poprzednie za dochód utracony w rozumieniu art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W odwołaniu K.K. podniosła, że decyzja narusza zasadę równego traktowania osób występujących o świadczenia rodzinne. Uznała, iż badając warunek kryterium dochodowego organ powinien uwzględnić jedynie alimenty za rok stanowiący podstawę do ustalenia dochodu, bowiem zaliczenie do dochodu alimentów zaległych powoduje utratę prawa do świadczeń. W konkluzji skarżąca stwierdziła, że ponosi negatywne konsekwencje opóźnionej spłaty alimentów (których wcześniej nie otrzymywała), co stawia ją w gorszej sytuacji w stosunku do innych uprawnionych (otrzymujących alimenty regularnie). Utrzymując decyzję w mocy na podstawie art. 17 pkt 1, art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 17 ust. 1 art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza 504,00 zł. W rodzinie skarżącej wyniósł on [...] zł. Kwota taka wynikała z zaświadczenia Urzędu Skarbowego oraz informacji Komornika sądowego. Organ nie podzielił argumentacji skarżącej, że nie należało uwzględnić w dochodzie alimentów zaległych. Fakt ich nieotrzymania w latach wcześniejszych pozwolił bowiem na przyznanie świadczeń w tamtym okresie. Zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. c przez dochód w rodzinie należy rozumieć przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (2006 r.). W skardze K.K. podniosła, że kwoty wliczone do dochodu obejmują spłatę zobowiązań od roku 1999. Ponadto podała, iż nawet regularne opłacanie alimentów przez zobowiązanego nie wpłynęłoby na prawo do świadczeń w okresach poprzednich, bowiem należne kwoty były bardzo niskie. Zdaniem skarżącej wliczając alimenty do dochodu rodziny należało uwzględnić termin ich wymagalności. Dodatkowo wskazała, że jest w bardzo ciężkiej sytuacji finansowej. W szczególności nie posiada środków na zakup niezbędnych leków dla siebie i dzieci. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności mająca umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z tą zasadą, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz zawartą w niej argumentacją. Granice rozpoznania skargi są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów w konkretnej i zaskarżonej sprawie, z drugiej strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego. Sąd administracyjny dokonuje kontroli według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydawania zaskarżonego aktu. Rozpoznając skargę w powyższym zakresie Sąd dostrzegł naruszenie art. 3 pkt 2 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.). Nie dawało to jednak podstawy do wzruszenia decyzji. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 a i c p.p.s.a. Sąd uchyla decyzję tylko wtedy, jeżeli uzna, że stwierdzone naruszenie maiło wpływ na wynik sprawy, a w przypadku naruszenia przepisów postępowania - mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sprawie, nawet prawidłowe ustalenie dochodu rodziny K.K., nie pozwalało na przyznanie świadczeń, o jakie się ubiegała. Sąd uznał jednakże za konieczne zawarcie szerszych wyjaśnień, odnośnie sposobu rozumienia pojęcia dochodu uzyskanego, o jakim mowa w art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W myśl art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny przysługuje osobie uprawnionej, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 504,00 zł. Przez dochód rodziny należy rozumieć przeciętny miesięczny dochód rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2 ustawy). Podzielając stanowisko Burmistrza K., Samorządowe Kolegium Odwoławcze ustaliło - wskazując na przedłożone przez skarżącą zaświadczenia z Urzędu Skarbowego oraz Komornika Sądowego w K. - że dochód na osobę w rodzinie skarżącej wynosił [...] zł. Organ uznał, iż cała kwota alimentów otrzymanych przez skarżącą od Z.T. powinna być zaliczona na poczet dochodu rodziny z roku 2006, bez względu na podnoszony przez skarżącą fakt, że obejmuje ona raty alimentacyjne z lat poprzednich. Do dochodu doliczono również otrzymaną zaliczkę alimentacyjną z roku 2006 (art. 3 pkt 1 lit. c tiret 26 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Przyjęty sposób ustalenia dochodu rodziny K.K. nie był właściwy. Zgodnie z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych za dochód uznaje się przychody w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych (pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie społeczne). Do dochodu zalicza się także dochód deklarowany w oświadczeniu w przypadku korzystania przez uprawnionego ze zryczałtowanych form opodatkowania (art. 3 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych) oraz inne enumeratywnie wymienione dochody niepodlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym (art. 3 pkt 1 lit. c ustawy). Wśród nich ustawodawca wymienił alimenty na rzecz dzieci. W art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawodawca używa pojęcia dochodu "uzyskanego" w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Nie pozwala ono na stwierdzenie czy do danego roku należy przypisać kwoty w tym roku otrzymane czy należne. Gdy chodzi o przychody niepodlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych (art. 3 pkt 1 lit. c ustawy) brak jest też podstaw do odwołania się do reguł określonych w ustawie podatkowej. W takim stanie rzeczy należy dokonać wykładni pojęcia dochodu uzyskanego z uwzględnieniem celów jakie ustawodawca przypisał ustawie o świadczeniach rodzinnych. Celami tymi jest wsparcie rodzin pozostających w trudnej sytuacji materialnej, w szczególności niepełnych lub wychowujących dzieci niepełnosprawne. Ustalenie dochodu rodziny, warunkującego przyznanie świadczeń, powinno być dokonywane przez organy w sposób odzwierciedlający rzeczywistą sytuację materialną jej członków. Rozstrzygając czy wymagalne za lata poprzedzające (a otrzymane w roku kalendarzowym stanowiącym podstawę do obliczenia dochodu rodziny) zaległe alimenty na rzecz dzieci mogą być wliczane do dochodu dla potrzeb ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego, skład orzekający w niniejszej sprawie podzielił w pełni stanowisko wyrażone w wyroku z dnia 6 marca 2008 r. sygn. akt IV SA/Po 306/07 (niepubl.). W sprawie o zbliżonym stanie faktycznym Sąd uznał, że przypisanie wyegzekwowanych świadczeń alimentacyjnych do dochodu danego roku powinno uwzględniać ich ratalny charakter, a także funkcję, jaką jest comiesięczne dostarczanie wierzycielowi środków utrzymania (w szczególności dziecka). W konsekwencji stwierdził, iż wyegzekwowane kwoty alimentów należy łączyć z okresem za jaki były one należne (w którym osoba, pozbawiona źródła utrzymania, zmuszona była do zadłużania się). Co prawda, powołany wyrok odnoszono do uchylonych i nie mających zastosowania w niniejszej sprawie przepisów art. 3 pkt 23 lit. e i 24 lit. e ustawy o świadczeniach rodzinnych, jednakże zmiana przepisów nie wpłynęła na aktualność zawartych w uzasadnieniu tez. Zgodnie z zaświadczeniem komornika z dnia [...] października 2007 r. skarżąca otrzymała wyegzekwowane od Z.T. alimenty w łącznej kwocie [...] zł. Jednocześnie w dokumencie tym stwierdzono, że jedynie [...] stanowi kwotę należną za rok 2006 r. Do dochodu na potrzeby ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego należało wliczyć zatem, oprócz dochodu opodatkowanego, tylko tę kwotę ([...] zł) oraz otrzymaną w roku 2006 zaliczkę alimentacyjną ([...] zł). Dochód rodziny K.K. za rok 2006 r. stanowił [...] zł ([...] zł + [...] zł + [...] zł), co daje średniomiesięczną kwotę [...] zł wynoszącą na osobę w rodzinie [...] zł. Skarżąca, nawet w przypadku skorygowania dochodu, przekroczyłaby zatem kryterium dochodowe określone w art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynoszące 504,00 zł Mając na względzie powyższe, Sąd w oparciu o art. 151 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji wyroku. D. Rzyminiak-Owczarczak J. Stankowski M. Dybowski mb