IV SA/Po 873/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Danuta Rzyminiak – Owczarczak Sędziowie WSA Maciej Dybowski As.sąd. Izabela Kucznerowicz (spr.) Protokolant sekr. sąd. Agata Tyll po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 05 września 2007 r. sprawy ze skargi S.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie świadczeń rodzinnych oddala skargę /-/I. Kucznerowicz /-/D.Rzyminiak – Owczarczak /-/M. Dybowski MB Decyzją nr [...] z dnia [...]Burmistrz T. przyznał S.P. zasiłek rodzinny na dziecko K.D. oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na córkę K.D. na okres od 1 lipca 2004 r. do sierpnia 2005 r. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. Burmistrz T. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie przyznania S.P. świadczeń rodzinnych. Decyzją nr [...] z dnia [...]Burmistrz T. uchylił własną decyzję [...] z dnia [...], przyznał S.P. zasiłek rodzinny na dziecko K.D. za okres od 01.07.2004 r. do 31.08.2005 r. oraz odmówił prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na córkę K.D. Decyzję o odmowie przyznania Skarżącej prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na córkę K.D. organ pierwszej instancji uzasadnił tym, że w świetle poczynionych przez niego ustaleń S.P. nie wychowuje dziecka samotnie, ale wspólnie z ojcem dziecka R.D. Pismem z dnia [...] listopada 2005 r. S.P. wniosła odwołanie od powyższej decyzji wskazując, że wbrew stanowisku organu pierwszej instancji wychowuje dziecko samotnie, zaś ojciec dziecka w jego wychowaniu uczestniczy sporadycznie zabierając je na weekendy oraz częściowo pokrywając koszty jego utrzymania. Skarżąca podkreśliła, że nie zamieszkuje z ojcem dziecka oraz, że organ pierwszej instancji wydając decyzję nr [...] z dnia [...]miał pełną wiedzę o relacjach ojca dziecka z córką. Decyzją nr [...] z dnia [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Decyzją nr [...] z dnia [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło własną decyzję nr [...] z dnia [...] i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że organ pierwszej instancji oparł rozstrzygnięcie na wątpliwych podstawach i niesprawdzonych faktach, nie zebrał zaś dowodów potwierdzających przyjęte przez organ orzekający tezy. Decyzją nr [...] z dnia [...] Burmistrz T. uchylił decyzję [...] z dnia [...] i przyznał S.P. zasiłek rodzinny na dziecko K.D. za okres od 1.07.2004 r. – 31.08.2005 r. oraz odmówił prawa do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na córkę K.D. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji stwierdził, iż według jego ustaleń ojciec dziecka R.D. zamieszkuje wspólnie z S.P. i z ich dzieckiem, dzieli się obowiązkami rodzicielskimi ze Skarżącą. Opiekuje się dzieckiem podczas wyjazdów Skarżącej na studia w P., organizuje dziecku spotkania ze swoimi dziećmi małżeńskimi, co zdaniem organu świadczy to o tym, że wychowuje dziecko wspólnie ze Skarżącą. Pismem z dnia [...] lipca 2006 r. S.P. złożyła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego odwołanie o powyższej decyzji. Skarżąca zarzuciła, iż sprawa została zbadana nienależycie oraz że ważne dla jej rozstrzygnięcia dowody tj. zeznania sąsiada oraz zeznania dyrektora przedszkola, do którego uczęszcza córka Skarżącej, zostały pominięte. Decyzją nr [...] z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję w całości oraz przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazano, że przeprowadzone uzupełniająco postępowanie dowodowe nie potwierdza tezy, że ojciec dziecka R.D. współuczestniczy w procesie wychowania córki K.D. W uzasadnieniu wskazano, że jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest wyrażona w art. 7 kpa zasada prawdy obiektywnej i uwzględnienia interesu społecznego oraz słusznego interesu stron nakazująca organom administracyjnym stosującym prawo podejmowanie wszelkich środków w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienie sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes stron. Zgodnie z art. 77 § 1 kpa, organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć materiał dowodowy. W rozpatrywanej sprawie, zdaniem Kolegium, Organ pierwszej instancji ponownie rozpatrując sprawę nie dopełnił obowiązków wynikających ze wskazanych wyżej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, albowiem nie wyczerpał wszystkich prawnych możliwości ustalenia czy R.D. ponosi koszty związane z utrzymaniem swojej córki K.D. oraz czy bierze udział w procesie jej wychowania. W tej sytuacji, w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, Organ pierwszej instancji powinien przed wydaniem decyzji uzupełnić postępowanie dowodowe w w/w zakresie, umożliwiając stronie udział w postępowaniu, zgodnie z wymogami art. 10 kpa. Na powyższą decyzję S.P. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zarzucając, iż przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej narusza jej interes prawny. Skarżąca wskazała, że organ pierwszej instancji prowadzi postępowanie w jej sprawie już od 16 miesięcy tj. od czerwca 2005 r., w tym czasie trzykrotnie przeprowadził w jej mieszkaniu wywiad środowiskowy. Nadto przeprowadził wywiad z jej sąsiadami, wywiad w przedszkolu, do którego uczęszczała córka Skarżącej. Organ skierował też zapytanie do Urzędu Skarbowego w C., pozyskiwał informacje w Spółdzielni Mieszkaniowej. Również zobowiązano matkę Skarżącej do złożenia wyjaśnień o udzielanej Skarżącej pomocy bez powiadomienia o prawie odmowy zeznań. Zdaniem Skarżącej wszystkie wątpliwości w sprawie zostały na różnych etapach wyjaśnione i dalsze prowadzenie postępowania jest niecelowe. Skarżąca wskazała również, że obecnie prowadzone postępowanie odbiera jako celowe nękanie psychiczne. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Zdaniem organu S.P. nie przedstawiła żadnych merytorycznych argumentów, które mogłyby wpłynąć na zmianę decyzji oraz wskazując, że zaskarżona decyzja jest dla Skarżącej korzystna. Uchyla ona bowiem decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Ponadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji było konieczne z uwagi na potrzebę przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części, jako że dotychczas zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do jednoznacznego stwierdzenia, czy Skarżąca wychowuje dziecko samotnie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 12 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji z dnia [...] lipca 2004 r., dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługiwał matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. Zgodnie z obecnym brzmieniem art. 11 a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje samotnie wychowującym dziecko matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców dziecka, ponieważ: 1/ drugi z rodziców dziecka nie żyje, 2/ ojciec dziecka jest nieznany. Przez samotne wychowywanie dziecka rozumie się wychowywanie dziecka przez pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem (art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych). W dacie wydania decyzji z dnia [...] obowiązywał przepis art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w myśl którego samotne wychowywanie dziecka oznaczało wychowywanie dziecka przez pannę, kawalera, osobę pozostającą w separacji, orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, wdowę lub wdowca, jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką dziecka. Rozpatrując ponownie sprawę Organ pierwszej instancji zwrócił się do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. oraz do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, celem ustalenia udziału R.D. w procesie wychowywania córki K.D. Miejsko – Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w W., w piśmie z dnia [...] kwietnia 2006 r., poinformował że z informacji otrzymanych w miejscu podawanym jako miejsce zamieszkania R.D. wynika, że wyprowadził się on z Miałów około ośmiu lat temu i zamieszkuje w T. W znajdującym się w aktach sprawy wywiadzie środowiskowym (w dokumencie brak wskazania osoby przeprowadzającej wywiad), znajduje się oświadczenie Dyrektora Przedszkola nr [...] E.F., która stwierdziła, że R.D. nigdy nie kontaktował się z pracownikami przedszkola w sprawie córki, a wszystkie sprawy związane z córką załatwia S.P. Z oświadczenia M.W. wynika, że widuje on czasami jak przychodzi do S.P. osoba podobna z opisu do R.D., lecz osoba ta nie zamieszkuje z S.P. Zdaniem Sądu, przeprowadzone uzupełniająco postępowanie dowodowe w żaden sposób nie potwierdza tezy, że R.D. współuczestniczy w procesie wychowywania córki K.D. W niniejszej sprawie sporne jest, czy Skarżąca może zostać uznana za osobę samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2003 r. oraz czy w związku z powyższym przysługuje jej prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Zgodnie z art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2003 r. za osobę samotnie wychowującą dziecko uważa się pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Sąd podziela pogląd organu drugiej instancji, że dotychczas zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala jednoznacznie stwierdzić, czy Skarżąca wychowuje dziecko wspólnie z jego rodzicem tj. z R.D., co ma zasadnicze znaczenie dla oceny, czy przysługuje jej prawo do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Zdaniem Sądu nie zostało dotychczas w sprawie ustalone, czy - jak twierdzi organ pierwszej instancji – R.D. zamieszkuje wraz ze Skarżącą oraz ich dzieckiem i czy wychowanie dziecka przez niego ma charakter stały, czy też - jak twierdzi Skarżąca – R.D. sporadycznie kontaktuje się z dzieckiem. Zgodnie z art. 77 kpa organ prowadzący sprawę obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W sprawie dotychczas tego nie uczyniono. Nie przeprowadzono wywiadu z sąsiadami Skarżącej, których zeznania mogłyby doprowadzić do wyjaśnienia sprawy. Jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest wyrażona w art. 7 kpa zasada prawdy obiektywnej i uwzględnienia interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli. Braki w materiale dowodowym prowadzą do wniosku, że prawidłowa była zaskarżona decyzja organu drugiej instancji uchylająca decyzję organu pierwszej instancji w całości i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę. /-/I. Kucznerowicz /-/D. Rzyminaik – Owczarczak /-/M. Dybowski MB