IV SA/Po 876/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Dybowski (spr.) Sędziowie NSA Ewa Makosz – Frymus WSA Ewa Kręcichwost - Durchowska Protokolant Sekr. sąd. Joanna Andrzejak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2010 r. sprawy ze skargi P.S. na postanowienie Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę /-/ E. Kręcichwost – Durchowska /-/ M. Dybowski /-/ E. Makosz – Frymus Decyzją z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] maja 2009 r.) Komendant Powiatowy Policji w [...] na podstawie art. 124 ust. 1 pkt 2b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (j.t. Dz. U. 108/05/908 ze zm., dalej Prawo o ruchu drogowym bądź prd) i art. 268a kpa skierował na badanie psychologiczne P. S. zam. [...] z powodu przekroczenia liczby 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 prd (k. 12 akt administracyjnych). W odwołaniu od decyzji z 25 maja 2009 r. P. S., reprezentowany przez pełnomocnika adwokata [...] (dalej Pełnomocnik), wniósł o: uchylenie owej decyzji i umorzenie postępowania w tym przedmiocie; sprostowanie zapisów zawartych w ewidencji kierowców prowadzonej na podstawie art. 140 ust. 1 prd i rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego przez wykreślenie punktów karnych przypisanych mandatom z dnia [...] marca 2009 r. i [...] kwietnia 2009 r. Wraz z odwołaniem wniesiono o przywrócenie terminu do złożenia odwołania wskazując, że ową decyzję doręczono w dniu 11 maja 2009 r. na adres [...] tj. na adres zamieszkania rodziców Odwołującego. P. S. od dnia [...] marca 2007 r. jest zameldowany pod adresem [...] i tam zamieszkuje. Decyzję odebrał ojciec Odwołującego R. S. i wręczył ją Odwołującemu w dniu [...] czerwca 2009 r. tj. w dniu, w którym P. S. odwiedził rodziców. Zatem uchybienie terminu nastąpiło z przyczyn niezawinionych przez Odwołującego (k. 1-4 akt administracyjnych). Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] (dalej postanowienie z [...] sierpnia 2009 r.) Wielkopolski Komendant Wojewódzki Policji w Poznaniu (dalej Komendant Wojewódzki) na podstawie art. 59 § 2 w zw. z art. 58 kpa odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od wydanej przez Komendanta Powiatowego Policji w [...] w sprawie skierowania P. S. na badanie psychologiczne. Organ przyjął, że P. S. zameldowany jest i zamieszkuje w miejscowości [...]. Taki adres wpisany został na drukach mandatów karnych nałożonych na Stronę, która tego nie kwestionowała. Zaświadczenie o pobycie czasowym Strony straciło moc w dniu [...] maja 2009 r. tj. po dwu miesiącach od daty jego wystawienia. W związku z powyższym należało stwierdzić, że Strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nie nastąpiło bez jej winy, mimo, że wniosek złożyła w terminie 7 dni od dnia ustania przeszkody. Nadto Stronie doręczono zawiadomienie o wszczęciu postępowania z urzędu na adres zamieszkania w miejscowości [...]. Druki mandatów karnych, na których widniał adres zamieszkania [...] zostały wystawione po dacie zmiany miejsca pobytu na czas określony i jeśli Strona chciała, by doręczono Jej korespondencję na inny adres, winna podać adres do korespondencji, nie będący adresem zamieszkania. W związku z powyższym uznać należy, że przez cały czas miejscem stałego pobytu Strony był adres [...] (k. 16-17 akt administracyjnych). W skardze na postanowienie z [...] sierpnia 2009 r. P. S., reprezentowany przez Pełnomocnika, zarzucił obrazę przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 7, 77 § 1, 78 § 1 i art. 80 kpa przez ich niezastosowanie bowiem organ administracji zaniechał przeprowadzenia dowodu z przesłuchania w charakterze świadka R. S. zamieszkałego w [...] na okoliczność daty przekazania przez R. S. Skarżącemu decyzji z [...] maja 2009 r. i dowodu z informacji zawartej na odwrocie strony poświadczenia zameldowania dotyczącego okresu zameldowania na pobyt czasowy P. S. pod adresem [...], który kończy się w dniu [...] lutego 2010 r. Wskazane dowody miały na celu obalenie domniemania wynikającego z przepisu art. 43 kpa i wykazania, że Skarżący otrzymał decyzję dopiero w dniu [...] czerwca 2009 r.; art. 58 § 1 kpa przez jego błędne zastosowanie i odmowę przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji, mimo, że Skarżący uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy; art. 40 § 1, art. 42 § 1 i art. 43 kpa przez ich niezastosowanie. Organ administracji doręczył P. S. decyzję w miejscu zamieszkania rodziców, mimo, że Skarżący powiadomił Urząd Miasta i Gminy w [...]w dniu [...] marca 2007 r., że w okresie od [...] marca 2007 r. do [...] lutego 2010 r. będzie przebywał czasowo w [...] zamiast w miejscu swego stałego zamieszkania w [...]; art. 15 i 134 kpa przez naruszenie wskazanych przepisów i pozbawienie Skarżącego prawa do dwukrotnego rozpoznania przez organ administracyjny niniejszej sprawy. Skarżący wniósł o: przeprowadzenie dowodu z dokumentów tj. z poświadczenia zameldowania z [...] września 2009 r. i z oświadczenia R. S.; uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia (k. 3-6 akt sądowych). W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Organ administracji nie uznał z zasadne przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka R. S., gdyż fakt odbioru korespondencji przez ojca był organowi znany z innych dowodów np. ze zwrotnego potwierdzenia odbioru. Przekazanie przez ojca Skarżącemu w terminie późniejszym odebranego pisma nie może sama przez się stanowić nieprawidłowego doręczenia, skoro w świetle art. 43 kpa, dla skuteczności takiego doręczenia wystarczy, by pismo za pokwitowaniem odebrał dorosły domownik, który podjął się oddania go adresatowi. Samo opóźnienie w przekazaniu pisma nie stanowi okoliczności usprawiedliwiającej twierdzenie o nieprawidłowości doręczenia, a skutki takiego opóźnienia zawsze obciążają stronę. Skoro Skarżący potwierdził swym podpisem na druku mandatu karnego dane tam umieszczone, w tym miejsce zamieszkania (pobytu), to nie może skutecznie kwestionować doręczenia pism kierowanych na ten adres i podnosić zarzutu wadliwości tego doręczenia (k. 13-14 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 153/02/1269, zm. 169/05/1417) i art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153/02/1270 ze zm., dalej ppsa) sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi. Instytucja przywrócenia terminu, którego strona nie dochowała bez własnej winy, jest jedną z gwarancji konstytucyjnej zasady państwa prawa w zakresie rzetelności proceduralnej (art. 2 Konstytucji). Ustawodawca jednak, w ramach pieczy nad właściwym ukształtowaniem procedur, w taki sposób, by możliwa była realizacja celów postępowania, przy dostrzeżeniu zasady równości stron procesowych, wprowadził pewne ramy prawne dla instytucji przywrócenia terminu. Ustawowe wymogi wniosku o przywrócenie terminu określa art. 58 kpa. Konstrukcja art. 58 kpa wzorowana jest na art. 168 i 169 kpc. W orzecznictwie Sądu Najwyższego i w doktrynie trafnie wskazuje się, że brak winy w uchybieniu terminowi winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swe interesy (przykładowo orzeczenie Sn z:19.6.1962 r., 4 CZ 35/62, RPEiS 2/63/356; 16.6.2004 r., III CZ 38/04, 10.1.2007 r., I CZ 108/06; 11.1.2007 r., II CZ 116/06; 26.4.2007 r., III CZ 22/07) i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem (K. Piasecki "Uchybienie i przywrócenie terminu czynności procesowych strony w sprawach cywilnych" s. 10; orz. SN z 9.8.1974 r., II CZ 149/74, OSPiKA 2/75/39). Jedynie gdy na skutek pozbawienia wolności strona uzyskała wiadomość o zapadłym wyroku po upływie terminu do złożenia wniosku, można uznać, że zachodzą przesłanki z art. 168 § 1 kpc (postanowienie SN z 29.1.12008 r., I PZ 29/07; M. Jędrzejewska, K. Weitz w: "Kpc Komentarz" LexisNexis 2009 t. 1 s. 469- 470, 471 uw. 8 i 12). Skarżący w niniejszej sprawie nie był pozbawiony wolności. Wniosek o przywrócenie terminu może być wyrażony w tym samym piśmie, co zawierające daną czynność procesową, której terminu strona uchybiła. Jednym z wymogów formalnych, którego spełnienie warunkuje możliwość merytorycznej oceny wniosku o przywrócenie terminu, jest złożenie tego wniosku w ustawowym terminie. Doręczenie odpisu decyzji z [...] maja 2009 r. nastąpiło dnia [...] maja 2009 r. (k. 11v akt administracyjnych). Ustawowy termin do wniesienia odwołania upłynął dnia [...] czerwca 2009 r. o północy. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania został złożony z zachowaniem siedmiodniowego terminu określonego w art. 58 § 2 kpa, bowiem przyczyna uchybienia terminu do wniesienia odwołania ustała w dniu [...] czerwca 2009 r., gdy Skarżący otrzymał od ojca opis decyzji z [...] maja 2009 r. a odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia Skarżący złożył w dniu [...] czerwca 2009 r. Powyższa okoliczność umożliwiła organowi administracji merytoryczne rozstrzygnięcie wniosku Skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Poza sporem pozostaje bowiem, że Skarżący nie dotrzymał zakreślonego terminu przewidzianego do złożenia odwołania, który upłynął w dniu [...] czerwca 2009 r. o północy. Zarówno w literaturze prawniczej, jak i w orzecznictwie sądowym, utrwalony jest pogląd, że kryterium braku winy, jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej i że przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się lekkiego choćby niedbalstwa. Akcentuje się, że przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej należy wymagać od strony dbającej należycie o swe interesy. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (wyrok NSA z 20.5.1998 r., I SA/Ka 1718/96 Kodeks postępowania cywilnego z komentarzem, Warszawa 1989, t. I, s. 274 akceptowany przez B. Adamiak i J. Borkowskiego "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" C. H. Beck 2009 s. 270-271 nb. 4; wyrok NSA z 22 maja 1997 r., SA/Sz 630/96 niepubl. akceptowany przez G. Łaszczycę [w:] G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" Zakamycze 2005 t. 1 s. 572 uw. 2;.akceptowany przez M. Jaśkowską i A. Wróbla "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" Wolters Kluwer 2009 s. 340 uw. 5 i 6 lit. e). Słusznie organ administracji w zaskarżonym postanowieniu wskazał, że Strona nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, mimo, że wniosek złożyła w terminie 7 dni od ustania przeszkody. Z akt sprawy bezspornie wynika, że mandaty karne, które Skarżący otrzymał w dniu [...],[...],[...] wystawione zostały na adres [...], który podał sam Skarżący (k. 6-7 akt administracyjnych). Natomiast fakt, że Skarżący w tym czasie nie mieszkał pod podanym adresem, lecz zamieszkiwał w [...], co wynika z poświadczenia zameldowania na pobyt czasowy wydany przez Urząd Miasta i Gminy w [...] dnia [...] marca 2007 r. i z dnia [...] września 2009 r., nie ma znaczenia dla sprawy (k. 10 akt administracyjnych i 22 akt sądowych). Skarżący przyjmując mandaty karne, nie podał adresu pobytu czasowego mimo, że w czasie kiedy je otrzymał, zamieszkiwał już pod innym adresem (na pobyt czasowy) niż ten, który każdocześnie podawał funkcjonariuszom Policji w postępowaniach mandatowych. Skoro podał adres stałego zameldowania, to winien liczyć się z tym, że wszelka korespondencja dotycząca nałożonych nań mandatów karnych i postępowań z nich wynikających, będzie kierowana pod adres wskazany na drukach wystawionych mandatów, a więc na adres stałego zameldowania Skarżącego tj. [...]. Skoro Skarżący nie podał innego adresu do korespondencji w momencie nałożenia nań mandatów karnych, to mógł to uczynić choćby otrzymując dnia [...] maja 2009 r. zawiadomienie o wszczęciu postępowania z urzędu w sprawie skierowania Go na badania psychologiczne z powodu przekroczenia liczby 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 prd (w odpisach dokumentów na odwrocie zawiadomienia utrwalono zwrotkę dotyczącą skierowania na badanie psychologiczne, a na odwrocie skierowania – zwrotkę dotycząca zawiadomienia – na co wyraźnie wskazuje chronologia zdarzeń procesowych – 11 maja 2009 r. nie można było doręczyć skierowania z dnia 25 maja 2009 r.), dochowując w ten sposób należytej staranności dbania o własne interesy. Organ nie musiał zatem poszukiwać w Wydziale Ewidencji Ludności Urzędu Miasta i Gminy [...] adresu zameldowania Skarżącego na pobyt czasowy, skoro dysponował adresem podawanym przez samego Skarżącego i dowodem doręczenia na ów wskazywany wielokrotnie przez P. S. adres, zawiadomienia z dnia [...] maja 2009 r., a następnie skierowania z dnia [...] maja 2009 r. Odnosząc się do zarzutu nie przeprowadzenia dowodu z oświadczenia R. S., że odebrał osobiście decyzję z [...] maja 2009 r. i przekazał ją synowi dopiero w dniu [...] czerwca 2009 r., należy zgodzić się z organem administracji, że przeprowadzenie tego dowodu było zbędne, skoro fakt odbioru decyzji z [...] maja 2009 r. przez ojca Skarżącego znany był organowi z innego dowodu - ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, na którym widnieje podpis R. S. (k. 11v akt administracyjnych). Doręczenie zastępcze przewidziane w art. 43 kpa może być dokonane tylko z zachowaniem łącznie kilku wymienionych w tym przepisie przesłanek. Po pierwsze, adresat jest nieobecny w lokalu mieszkalnym i jest to nieobecność w czasie samego doręczenia pisma; po drugie, pismo przyjmują osobiście za pokwitowaniem pełnoletnie osoby wymienione w przepisie, z zachowaniem kolejności w nim podanej tzn. domownik, sąsiad, dozorca domu; po trzecie, osoby te zobowiązują się do oddania pisma osobiście adresatowi (J. Borkowski w: B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" C. H. Beck 2009 s. 244 nb. 1). W niniejszej sprawie nie podniesiono zarzutu nieprawidłowego doręczenia decyzji z [...] maja 2009 r., które skutkować mogło niedochowaniem terminu do wniesienia odwołania. Prawidłowo zatem przyjęto, że doręczenie miało miejsce w dniu [...] maja 2009 r. (k. 11v akt administracyjnych). W ocenie zachowania terminu do wniesienia odwołania uznaje się za miarodajną datę przyjęcia pisma przez dorosłego domownika, nie biorąc pod uwagę tego, czy domownik wywiązał się z obowiązku dostarczenia adresatowi pisma w odpowiednim czasie (wyrok NSA z 22.3.2000 r., I SA/Lu 1731/98 niepubl akceptowany przez J. Borkowskiego – op. cit. s. 244 nb. 1). Mając na uwadze powyższe, pozostałe zarzuty skargi nie są zasadne, skoro nie prowadzą do wniosku, że do uchybienia terminu nie nastąpiło na skutek niedbalstwa Skarżącego, co uniemożliwiało przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku. jh