IV SA/Po 880/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia [...] sierpnia 2010r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami postanawia odmówić prawa pomocy A.W. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia [...] sierpnia 2010r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami. Skarżący w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenie wpisu w kwocie 200 zł. na urzędowym formularzu złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym z którego wynika, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz matką a źródłem ich utrzymania są należne im emerytura i renta w łącznej kwocie [...] zł. Z powyższej kwoty wnioskodawca opłaca wizyty u lekarzy bieżące utrzymanie. Z formularza wniosku wynika również, że skarżący posiada dom o pow. [...] m2, mieszkanie o pow. [...] m2 oraz nieruchomość rolną o pow. [...] ha. Mając na celu wyjaśnienie sytuacji finansowej wnioskodawcy Sąd pismem z dnia 16 grudnia 2010r. (odebranym w dniu 29.12.2010r. k. 37 akt) wezwał skarżącego do przedłożenia wyciągów z posiadanych kont bankowych oraz lokat i kart kredytowych należących do skarżącego za okres ostatnich 6 miesięcy, kopii zeznań podatkowych za lata 2008 – 2009, zestawienia pojazdów mechanicznych użytkowanych w gospodarstwie domowym, wskazania tytułu prawnego do ujawnionego we wniosku domu i mieszkania, określenia kwoty stałych wydatków miesięcznych (np. prąd, gaz, leki itp.), kopii odcinka emerytury matki i renty skarżącego i podania informacji dotyczących sposobu wykorzystania ujawnionej we wniosku nieruchomości rolnej w tym rodzaju produkcji rolnej, jego aktualnej skali (ilości zwierząt, powierzchni upraw w tym na nieruchomościach dzierżawionych). Należało również wskazać czy wnioskodawca korzysta z dopłat do produkcji rolnej (jeżeli tak to należy podać wysokość dofinansowania). Wnioskodawca nie odpowiedział na powyższe wezwanie. W związku z powyższym stwierdzić należy, iż na podstawie art. 245 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata. Z kolei prawo pomocy z zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 1 i 2 ppsa, zgodnie z którymi przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 ppsa, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 2 ppsa spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Mając na względzie fakt, iż prawo pomocy jest formą dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w procesie, uwzględniając nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 ppsa - konieczne jest dokładne ustalenie faktycznej kondycji finansowej wnioskodawcy (por. post. NSA z dnia 12 czerwca 2007 r., sygn. akt II FZ 214/07, niepubl.), celem stwierdzenia, czy rzeczywiście potrzebuje on wsparcia ze strony Państwa, bez którego nie mógłby korzystać ze swojego konstytucyjnego prawa do sądu. Uwzględniając wyjątkowy charakter instytucji przyznania prawa pomocy oczywistym jest, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy możliwa jest weryfikacja danych przedstawionych przez wnioskodawcę. Stąd też - w przypadku gdy oświadczenia zawarte we wniosku budzą wątpliwości lub okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony oraz jej stanu rodzinnego - stosownie do art. 255 ppsa., Strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Powołany przepis wprost upoważnia do żądania dokumentów lub oświadczeń, pozwalających na zbadanie oświadczeń strony w zakresie jej sytuacji materialnej. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż zasadnym było wezwanie skarżącego mające na celu ustalenie jego sytuacji finansowej. Skarżący ujawnił bowiem fakt posiadania nieruchomości rolnej o [...] ha nie ujawniając sposobu jej wykorzystania. Wnioskodawca nie ujawnił również wysokości stałych wydatków. Brak odpowiedzi na wezwanie Sądu do wyjaśnienia sytuacji finansowej, oznacza więc że wnioskodawca nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku, w związku z czym stwierdzić należy, iż nie zachodzi obowiązek uznania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 ppsa za uprawdopodobnione. W orzecznictwie nie budzi bowiem wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. post. NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7, art. 245 §1 - §3, art. 246 §1 pkt 1 i 2 ppsa, postanowiono jak w sentencji. MZ