IV SA/Po 89/12

Dnia 22 maja 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2012 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku K. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2011 r. Nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. K. P. (dalej – skarżąca, wnioskodawczyni) wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2011 r. Nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy. Skarżąca w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie [...] zł złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, z którego wynika, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem i synem, a ich jedyny dochód stanowi wynagrodzenie za pracę na ½ etatu uzyskiwane przez skarżącą w kwocie [...] zł netto ([...]zł brutto). Z dodatkowych informacji wynika, iż syn jest osobą bezrobotną, a mąż skarżącej do połowy października zarejestrowany był jako osoba bezrobotna. Obecnie po otrzymaniu dotacji z Urzędu Pracy w [...] mąż rozpoczął działalność gospodarczą. Wnioskodawczyni oświadczyła, iż firma męża jest dopiero w organizacji i nie przynosi żadnych dochodów. Skarżąca oświadczyła również, iż posiada dom jednorodzinny o pow. [...] m2 i samochód [...] z 1994 r. Wnioskodawczyni przedstawiła również zestawienie wydatków, z którego wynika, że miesięcznie na gaz wydaje [...] zł, energie elektr. [...] zł, wodę i ścieki [...] zł, ogrzewanie [...] zł, śmieci [...] zł, telefon [...] zł, podatki [...] zł. W celu wyjaśnienia sytuacji finansowej wnioskodawczyni, pismem z dnia [...] marca 2012,r. wezwano ją do przedłożenia wyciągów i wykazów za okres ostatnich 3 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą i osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym oraz dokumentów dotyczących lokat i kont należących do tych osób, nadesłania kopii zeznań podatkowych podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2009-2010 osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, w przypadku rozliczenia dochodu za 2011r. przedłożyć należy kopie zeznań podatkowych podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2010-2011, przedłożenia zestawienia użytkowanych pojazdów mechanicznych użytkowanych w gospodarstwie domowym, podania informacji na temat dochodu uzyskiwanego przez męża i syna ze wszystkich źródeł w tym w szczególności z prowadzonej działalności gospodarczej i umowy o pracę. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawczyni pismem z dnia [...] marca 2012 r. wyjaśniła, że syn jest osoba bezrobotną i nie osiąga żadnych dochodów z umowy o pracę, działalności gospodarczej ani żadnego źródła (zaświadczenie z PUP w załączeniu). Mąż Z. do [...] października 2011 r. był zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Powyższy status mąż skarżącej stracił w dniu [...] października 2011 r. w związku z otrzymaniem dotacji z PUP w Poznaniu na otwarcie własnej firmy, która obecnie nie przynosi zysków. Wnioskodawczyni wyjaśniła, iż mąż nie uzyskuje żadnego dochodu ani z umowy ani z żadnego innego źródła. Na potwierdzenie powyższych danych skarżąca przedłożyła zeznanie podatkowe PIT 37 Z. i K. P. oraz G. P. za okres 2009 – 2010 jak i wyciągi z kont bankowych Z. i K. P. oraz G. P. za okres 01 grudnia 2011 – 29 lutego 2012 r. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2012 r. Referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. W ustawowo przewidzianym terminie skarżąca złożyła sprzeciw od powyższego postanowienia, wskutek czego orzeczenie to utraciło moc. Mając zatem na względzie treść art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej ppsa, sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd. W sprzeciwie skarżąca podniosła, ponad to co, oświadczyła wcześniej, że kwoty wpłacane na wspólne konto małżonków P. pochodzą z wynagrodzenia skarżącej i wpłat tych dokonywał jej mąż, celem dokonania płatności drogą internetową, co pozwala zaoszczędzić na opłatach pocztowych. Prowadzonej działalności gospodarczej skarżąca nie ujawniała, ponieważ jest ona i była zawieszona, nie generowała zysków, zaś opłacania rachunków telefonicznych związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej wynikło z faktu, że w okresie jej zawieszenia skarżąca korzystała z telefonu, jako osobistego. Zarządzeniem z dnia [...] kwietnia 2012 r. Sąd wezwał skarżącą do przedłożenia: kopii zeznań podatkowych podatku dochodowego od osób fizycznych K. P. za lata 2009-2011, Z. P. za rok 2011 oraz G. P. za rok 2011; wyciągów i wykazów za okres ostatnich 3 m-cy ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą K. P., Z. P. oraz G. P., w tym również ewentualnych rachunków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej; zaświadczenia od pracodawcy K. P. o pozostawaniu w stosunku pracy ze wskazaniem od kiedy, w jakim wymiarze czasu pracy K. P. jest zatrudniona oraz jakie pobiera z tego tytułu wynagrodzenie wraz z informacją o tym, w jakiej formie wynagrodzenie to otrzymywała w okresie ostatnich 6 m-cy, ze wskazaniem numeru rachunku bankowego, na który przekazywane było wynagrodzenie; zaświadczenie z Urzędu Miasta [...] o wpisie informacji o zawieszeniu przez K. P. wykonywania działalności gospodarczej od dnia [...] stycznia 2010 r. do . grudnia 2011 oraz od dnia [...] lutego 2012 r.; informacji czy w okresie od [...] stycznia 2012 r. do [...] stycznia 2012 r. K. P. uzyskała dochód z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Na powyższe wezwanie skarżąca odpowiedziała pismem z dnia [...] maja 2012 r. załączając dokumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił i zważył co następuje: Sąd stwierdza, iż dognie z art. 246 § 1 z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 02.153.1270 ze zm., dalej - ppsa) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, zaś prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 i 3 ppsa). A zatem prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sadowych przyznaje się, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Nie można zapominać, że instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 ppsa, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 2 ppsa spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Ponadto należy podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest także formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W ocenie Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Mający zastosowanie w sprawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., nakłada na osobę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy obowiązek uprawdopodobnienia przesłanek w tym przepisie określonych. Z omawianej regulacji wynika bowiem wprost, że prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie fizycznej, "gdy osoba ta wykaże", iż w jej przypadku partycypowanie w kosztach procesu wiązałoby się z ryzykiem wystąpienia negatywnych konsekwencji, o których mowa w tym przepisie - uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (por. post. NSA z dnia 21 kwietnia 2006 r., sygn. akt II FZ 240/06, niepubl.). Z uwagi na to, że w/w przepis formułuje nieostre kryteria ocenne, szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z dnia 14 września 2006 r., sygn. akt. II FZ 574/06, niepubl.). Argumentacja służąca uprawdopodobnieniu, że poniesienie pełnych kosztów postępowania nie byłoby możliwe bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżących i ich rodziny, musi być dokładna i wyczerpująca. Skoro bowiem podstawą ustaleń faktycznych, pozwalających Sądowi na podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy są zawsze okoliczności wskazane przez wnioskodawców, to powinna być to informacja kompletna, pozwalająca na zobrazowanie realnej sytuacji majątkowej strony (por. post. NSA z dnia 12 czerwca 2007 r., sygn. akt II FZ 214/07, niepubl.). W toku rozpoznawania wniosku o przyznane prawa pomocy możliwa jest weryfikacja danych przedstawionych przez wnioskodawcę. Z tego względu, gdy oświadczenia zawarte we wniosku budzą wątpliwości lub okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony oraz jej stanu rodzinnego, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego - (art. 255 ppsa). W niniejszej sprawie skarżąca nie wyjaśniła w pełni sytuacji finansowej. Z wyciągu z rachunku bankowego (k. [...] akt sądowych) wynika, że mąż skarżącej uiszcza opłaty ubezpieczeniowe za pojazd [...]-[...] [...] (opłata z dnia [...] grudnia 2011 r.). Skarżąca zataiła fakt posiadania takiego pojazdu przez skarżących, wskazując jedynie, że (k. [...] akt sądowych) jedynym samochodem użytkowanym w gospodarstwie domowym skarżących jest pojazd marki [...] [...]. Za ten zaś pojazd ([...]) skarżący w miesiącu styczniu (już po wniesieniu skargi – k[...]. akt sądowych – [...] stycznia 2012 r.) opłacili ubezpieczenie w kwocie [...],[...] zł. Co wskazuje, biorąc pod uwagę wartość pojazdu skarżących podaną przez skarżącą (k. [...] akt sądowych), że nie skorzystali z możliwości uiszczenia tej kwoty w ratach. Należy również wskazać, że – jak wynika w wyciągów z rachunku bankowego skarżących, w okresie bezpośrednio poprzedzającym wniesienie skargi, po wniesieniu skargi, jak również po wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego (zarządzenie z dnia [...] lutego 2012 r. doręczono dnia [...] lutego 2012 r.) i nawet po złożeniu wniosku o przyznanie prawa pomocy ([...] lutego 2012 r.) dokonywali transakcji za pośrednictwem portalu allegro, dokonując płatności internetowych, zakupując m.in. narzutę za kwotę [...] zł ([...] grudnia 2011 r., k. [...] akt sądowych); obraz "[...]" za kwotę [...] zł ([...] lutego 2012 r., k. [...] akt sądowych); kubki porcelanowe 6 szt. oraz dzbanek za kwotę [...] zł ([...] lutego 2012 r., k. [...] akt sądowych); obraz "[...]" za kwotę [...] zł ([...] lutego 2012 r., k. [...] akt sądowych); obraz "[...]" za kwotę [...] zł ([...] stycznia 2012 r., k. [...] akt sądowych). Tylko te zakupy wyniosły łącznie [...] zł. Z akt sądowych wynika, że skarżąca pracuje na umowę o pracę na stanowisku: główna księgowa, w wymiarze ½ etatu i prowadzi działalność gospodarczą. Mąż skarżącej prowadzi również działalność gospodarczą. Syn pozostający we wspólnym gospodarstwie jest od dawna pełnoletni – ur. [...] lipca 1980 r. Ponadto skarżący posiadają dom o powierzchni 120 m2. Od dnia [...] października 2011 r. mąż skarżącej Z. P. prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą "[...]". Przedmiotem działalności jest konserwacja i naprawa pojazdów samochodowych. Sama skarżąca jest główną księgową. Syn skarżących jest pełnoletnią (ponad 30-letnią) zdrową osobą (brak w aktach sprawy zaświadczeń o niepełnosprawności) od co najmniej 2010 r. nieuzyskującą dochodów. Sąd stwierdza, iż konfrontacja wysokości deklarowanego dochodu skarżącej z życiową sytuacją członków jej gospodarstwa domowego oraz wydatkami opisanymi powyżej, jak również niewyjawieniem wszystkich składników majątku, prowadzi do wniosku, iż oświadczenia skarżącej co do wysokości rzeczywistych dochodów gospodarstwa domowego rodziny skarżących są niewiarygodne. Możliwości zarobkowe skarżących wydają się być wyższe w stosunku do uzyskiwanych dochodów. Również ich sytuacja lokalowa – dom 120 m2 w dzielnicy [...] jest korzystna. Należy wskazać, iż przyznanie prawa pomocy jest możliwe wyłącznie w przypadku wyczerpującego i wiarygodnego przedstawienia informacji w zakresie wysokości dochodów i wydatków ponoszonych na konieczne utrzymanie, a także pełnej informacji o stanie rodzinnym i możliwościach płatniczych osób wspólnie zamieszkujących. Zestawienie tych wielkości umożliwia stwierdzenie, czy skarżących stać na poniesienie kosztów sądowych i czy są w stanie zrezygnować z pewnych wydatków w celu uiszczenia opłaty sądowej. W ocenie Sądu wydatki skarżących w okresie poprzedzającym wniesienie skargi oraz po jej wniesieniu, jak również po złożeniu wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazują, że sytuacja majątkowa skarżących jest na tyle dobra, że mają oni możliwość uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł. Skarżący mieli możliwość, nawet po dniu [...] lutego 2012 r., tj. dniu otrzymania zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego, gromadzenia kwoty potrzebnej na dokonanie tej opłaty. Pieniądze przeznaczali jednak na inne wydatki, które nie są niezbędnymi potrzebami. Skarżąca nie wykazała, że jej sytuacja finansowa uniemożliwia opłacenie kosztów sądowych, jak również nie przestawiła w wiarygodny sposób swej sytuacji finansowej. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia.