IV SA/Po 892/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu E. W. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia [...] listopada 2016 r., sygn. akt IV SA/Po [...] w sprawie ze skargi A. W. i E. W. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 10 sierpnia 2016r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie A. W. i E. W. wnieśli skargę na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 10 sierpnia 2016r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki. E. W. na odrębnym formularzu złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu powyższego wniosku skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną, a źródłem jej utrzymania jest dochód żony z emerytury wynoszącej [...] zł. netto i pracy na ˝ etatu w kwocie [...]zł. Opisując swój stan majątkowy wnioskodawca ujawnił fakt posiadania nieruchomości w zabudowie szeregowej położonej w P. przy ul Jaśkowiaka o wartości ok. [...] zł., samochodu Renault SCENIC z 2007r. o wartości ok. [...] zł. i oszczędności wykorzystywanych na bieżące potrzeby. Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawcy pismem z dnia 26 października 2016r., wezwano go do przedłożenia wyciągów i wykazów za okres ostatnich 6 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych oraz dokumentów dotyczących lokat, kont i kart kredytowych należących do skarżącego i osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, wykazania za pomocą kserokopii dokumentów (np. rachunków, faktur za media itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, przedłożenia kopi zeznania podatkowego za 2015 własnego i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, ostatnich trzech odcinków emerytury lub przelewów bankowych za ostatnie trzy miesiące potwierdzających ich wysokość. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawca w piśmie z dnia 7 listopada 2016 r. przedstawił zestawienie wydatków miesięcznych na prąd, gaz, wodę i śmieci (650 zł.), leki (350 zł.), środki czystości (100 zł.), telefony i internet (250 zł.), ubezpieczenia (300 zł.), żywność (1400 zł.). Wnioskodawca przesłał również decyzje ZUS o waloryzacji emerytury własnej i żony. W piśmie z dnia 7 listopada 2016r. skarżący poinformował również, iż nie posiada kart kredytowych i zagubił zeznanie podatkowe. Z uwagi na zakreślony termin nie otrzyma również wyciągów z rachunków bankowych. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 listopada 2016 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Sprzeciw od powyższego postanowienia wniósł skarżący. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2016.718 j.t.- dalej jako "Ppsa"), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 Ppsa). Sprzeciw Skarżącego nie zasługiwał na uwzględnienie. W myśl art. 245 § 1-3 Ppsa prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata. Z kolei prawo pomocy z zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., zgodnie z którymi przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powyższe oznacza, że prawo pomocy ma charakter szczególny i wyjątkowy, a skorzystać z tego uprawnienia mogą jedynie osoby w rzeczywiście ciężkiej sytuacji finansowej, pozbawione majątku, stałego miesięcznego dochodu lub uzyskujące go w takiej wysokości, że nie są w stanie uiścić najmniejszych nawet należności związanych z postępowaniem sądowym (bezrobotni, emeryci, renciści, osoby samotnie wychowujące dzieci). Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić należy, że treść oświadczeń złożonych przez skarżącego nie jest wystarczająca do rozpoznania jego wniosku i nie przekonuje o jego zasadności. W oparciu o przedłożone dokumenty i udzielone informacje nie można bowiem jednoznacznie stwierdzić, że jest on osobą, która zasługiwałaby na przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Podkreślenia wymaga, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów wpisu i wynagrodzenia pełnomocnika bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżący – na podstawie przedstawionych danych i oświadczeń, biorąc pod uwagę sytuację rodzinną i zdrowotną - do takich osób nie należy. Jak wynika z przedstawionych we wniosku informacji, skarżący prowadzi wspólne z żoną gospodarstwo domowe i posiada majątek, na który składa się zabudowana nieruchomość położona w P. o wartości ok. [...] zł. oraz samochód osobowy R. S. z 2007 r. o wartości ok. [...] zł. W złożonym przez siebie wniosku skarżący wskazał, iż jedynym źródłem utrzymania jest dochód z emerytury żony wynoszącej [...] zł. netto i praca na ˝ etatu przynosząca dochód [...] zł. Jak wynika z decyzji ZUS przedłożonych na wezwanie Sądu, wysokość uzyskiwanej przez skarżącego emerytury wynosi [...] zł. netto. Emerytura żony skarżącego wynosi zaś [...] zł. netto Powyższe wskazuje, iż łączny dochód z emerytury skarżącego i jego żony wynosi [...] zł. netto miesięcznie. Pomimo wezwania Skarżący nie udokumentował jednak w żaden sposób, dochodu z wynagrodzenia za pracę uzyskiwanego przez żonę, oraz wysokości posiadanych oszczędności. W przedmiotowej sprawie nie było zatem możliwe ustalenie jakim dokładnie majątkiem dysponuje skarżący. Skarżący udzielając jedynie częściowych informacji objętych pismem z dnia 26 października 2016r., nie wyjaśniając wszystkich wątpliwości w tym w szczególności dotyczących kwoty posiadanych oszczędności, przedstawił swoją sytuację materialną fragmentarycznie, co uniemożliwiło ustalenie, jakie są realne możliwości finansowe poniesienia przez niego w niniejszej sprawie kosztów sądowych i opłacenia pełnomocnika z wyboru. Należy się zgodzić z Referendarzem sądowym, iż brak w domu wyciągów bankowych nie zwalania wnioskodawcy z wykazania kwot posiadanych oszczędności. Trudno bowiem uznać za wiarygodne, aby skarżący nie znał nawet przybliżonych kwot oszczędności. Ponadto skarżący posiadając dostęp do Internetu może uzyskać wyciąg z elektroniczny wyciąg z konta bankowego. W przypadku zaś braku dostępu do konta za pośrednictwem elektronicznych kanałów dostępu stosowną informację (wyciąg) skarżący mógł uzyskać również bezpośrednio w oddziale banku. Analogicznie jako zaniechanie obciążające wnioskodawcę ocenić należy powoływanie się przez skarżącego na zagubienie zeznania podatkowego. Skarżący w przypadku faktycznego zagubienia zeznania podatkowego własnego i żony za poprzedni rok podatkowy, mógł uzyskać informację w Urzędzie Skarbowym i przedłożyć stosowane zaświadczenie W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że uchylenie się od obowiązków nałożonych w toku postępowania wyjaśniającego o udzielenie prawa pomocy, należy uznać za przeszkodę uniemożliwiającą przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ [...], ONSAiWSA 2007, nr [...], poz. 79; postanowienie NSA z 23 listopada 2010 r., I OZ [...], Lex nr 742132). Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 260 § 1 Ppsa orzeczono jak na wstępie.