IV SA/Po 896/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska WSA Anna Jarosz (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2016 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej oddala skargę Decyzją z [...] czerwca 2015 r. nr SŚPS.8210.82.2015 Burmistrz [...] (zwany dalej: Burmistrz), na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 37 ust. 1 pkt 1, art. 49 ust. 8, art. 108 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 12 marca 20004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U,. z 2015 r., poz. 163, zwanej dalej: Ups) oraz art. 66 ust. 1 pkt 26, 29, 30 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (omyłkowo organ wskazał: Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 z późn. zm. podczas, gdy winno być Dz.U. z 2015 r., poz. 581; zwanej dalej: ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej, Uośz) oraz art. 104 i 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.; zwanej dalej: Kpa), a także zaznaczając, że czyni to po ponownym rozpatrzeniu sprawy w związku z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] kwietnia 2015 r. nr [...] – odmówił A. W. (zwanemu dalej: Wnioskodawca lub Skarżący) opłacenia składek na ubezpieczenie zdrowotne. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że z przeprowadzonej [...] lutego 2015 oraz [...] maja 2015 r. aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego oraz posiadanej dokumentacji wynika, że Wnioskodawca: (1) nie figuruje w ewidencji osób bezrobotnych w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] i nie posiada statusu osoby bezrobotnej; (2) nie posiada stopnia niepełnosprawności, ani niezdolności do pracy (nie przedstawił żadnych zaświadczeń potwierdzających stan zdrowia oraz że choruje przewlekle i wymaga systematycznego leczenia); (3) zamieszkuje wspólnie z bratem P., lecz prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe; (4) posiada niewykorzystany majątek własny: ziemię przy ul. [...] [...] w [...] o powierzchni [...] ha przeliczeniowych, której po nowelizacji ustawy o pomocy społecznej nie wlicza się do dochodu, ponieważ nie przekracza 1 ha przeliczeniowego, a także zabudowaną nieruchomość przy ul. [...] [...] oraz przy ul. [...] [...] w [...]; (5) nie wykazuje żadnego źródła dochodu. Z dokumentacji znajdującej się w MGOPS [...] wynika również, że w decyzjach: z 23[...]06.2014 r. nr [...], [...].03.2014 r. nr [...] i z [...].10.2013 r. nr [...] zaznaczono, iż przyznaje się Wnioskodawcy prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, aby mógł się leczyć i wystąpić do Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w celu ustalenia stopnia niepełnosprawności. Organ odwołał się do art., 66 ust. 1 pkt 26 Uośz oraz art. 49 ust. 8 i art. 108 ust. 2 i 3 Ups oraz wskazał, że skarżący nie spełnia ustawowych warunków pozytywnego rozpatrzenia jego wniosku, a nadto jest osoba bierną. Tymczasem świadczenia z pomocy społecznej mają pełnić rolę subsydiarną. Odwołanie od opisanej wyżej decyzji Burmistrza złożył Wnioskodawca, podnosząc, że nie zgadza z podjętym rozstrzygnięciem, oraz wyrażając niezadowolenie z działalności organu. Decyzją z [...] sierpnia 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (zwane dalej: SKO, Kolegium), na podstawie art. 17 pkt 1, art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza. W uzasadnieniu wskazano, że odwołanie jest pozbawione uzasadnionych podstaw i konieczne było wydanie decyzji w trybie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa. Zdaniem Kolegium organ I instancji wydał prawidłowe rozstrzygnięcie, ponieważ niewątpliwym jest – co wynika z ustaleń organu I instancji i akt sprawy –, że skarżący posiada zasoby w postaci nieruchomości, które w pierwszej kolejności powinny posłużyć mu do zaspokojenia jego potrzeb. Organ odniósł się następnie do art. 11 ust. 2 Ups wskazując na brak współdziałania skarżącego z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Następnie zaś wskazał, że zgodnie z art. 12 Ups dysproporcje między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową są podstawą do odmowy przyznania świadczenia. W ocenie organu z ustalonego stanu faktycznego wynika wprost, że uzasadnione jest domniemanie, iż skarżący posiada źródło dochodu lub środki pieniężne, których świadomie nie ujawnia. Pomimo deklarowanego braku środków skarżący nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna w Powiatowym Urzędzie Pracy. Skarżący nie jest także uprawniony do zasiłku stałego, nie spełnia warunków ustawowych do refundacji składki na ubezpieczenie zdrowotne i nie jest osobą bezdomną objętą indywidualnym programem wychodzenia z bezdomności (art. 66 ust. 1 pkt 24 Uośz, art. 49 ust. 8 i art. 108 ust. 2 i 3 Ups). Z ww. decyzją SKO nie zgodził się A. W., który złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wyrażając swoje niezadowolenie z działania organu pomocowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.; zwanej dalej: Ppsa) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 Ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Przedmiotem kontroli Sądu w tak zakreślonych granicach kognicji była w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym decyzja w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Kontrolując zaskarżoną decyzję w określonych na wstępie granicach Sąd nie stwierdził przy jej wydaniu naruszeń prawa, które w świetle art. 145 § 1 Ppsa skutkowałyby koniecznością uchylenia albo stwierdzenia nieważności tego aktu, względnie stwierdzenia jego wydania z naruszeniem prawa. W szczególności, w ocenie Sądu, organy administracji w niezbędnym zakresie zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy potrzebny do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i na tej podstawie dokonały prawidłowych ustaleń co do okoliczności faktycznych istotnych dla jej rozstrzygnięcia. Ustalenia te Sąd w pełni podziela i czyni integralną częścią swoich ustaleń oraz podstawą faktyczną dalszych rozważań. Sąd stwierdza również, iż dostrzeżone uchybienia decyzji organów obu instancji, aczkolwiek dostrzeżone przez Sąd, nie mogły mieć jednak, nawet potencjalnie istotnego wpływu na wynik sprawy. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Zgodnie z art. 2 ust 1 pkt 1 tej ustawy prawo do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na zasadach określonych w ustawie mają osoby objęte powszechnym, obowiązkowym i dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym ("ubezpieczeni"), a w myśl jej art. 2 ust. 1 pkt 2 – inne niż ubezpieczeni osoby posiadające obywatelstwo polskie i posiadające miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które spełniają kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy o pomocy społecznej, co do których nie stwierdzono okoliczności, o której mowa w art. 12 Ups (tj. "dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową osoby lub rodziny, wskazującą, że osoba ta lub rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe, w szczególności w przypadku posiadania znacznych zasobów finansowych, wartościowych przedmiotów majątkowych lub nieruchomości"), na zasadach i w zakresie określonych dla ubezpieczonych. Stosownie do treści art. 97 ust. 3 pkt 3 Uośz finansowanie świadczeń opieki zdrowotnej udzielanych świadczeniobiorcom innym niż ubezpieczeni, spełniającym kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 Ups, co do których nie stwierdzono okoliczności, o której mowa w art. 12 Ups, należy do zakresu działania Narodowego Funduszu Zdrowia (zwanego dalej: Fundusz). Przy czym według art. 108 ust. 1 pkt 1 Uośz koszty świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych na terenie danego województwa ww. świadczeniobiorcy innemu niż ubezpieczony, finansuje oddział wojewódzki Funduszu świadczeniodawcy, mającemu siedzibę na terenie województwa, z którym zawarto umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych musi być potwierdzone stosownym dokumentem. W przypadku świadczeniobiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 Uośz, dokumentem tym jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania owego świadczeniobiorcy, potwierdzająca to prawo (art. 54 ust. 1 Uośz). Zasadniczo taka decyzja podejmowana jest na wniosek świadczeniobiorcy (art. 54 ust. 4 Uośz). Stanowi ona dokument, na podstawie którego oddział wojewódzki Funduszu finansuje koszty udzielonej opieki zdrowotnej, co wynika z przywołanych wyżej art. 108 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 54 ust. 1 Uośz Omawiana decyzja wójta (burmistrza, prezydenta) potwierdzająca prawo do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 Uośz, ma – jak wynika już samego brzmienia art. 54 ust. 1 Uośz (decyzja "potwierdzająca") – charakter deklaratoryjny. W myśl art. 54 ust. 3 Uośz, decyzję tę wydaje się po: 1) przedłożeniu przez świadczeniobiorcę, dokumentów potwierdzających zamieszkiwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz (lit. a) posiadanie obywatelstwa polskiego (lub posiadanie statusu uchodźcy, lub objęcie ochroną uzupełniającą, lub posiadanie zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach); 2) przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego; 3) stwierdzeniu spełniania kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 Ups 4) stwierdzeniu braku okoliczności, o której mowa w art. 12 Ups, w wyniku przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w pkt 2. Cytowany przepis jednoznacznie wskazuje, jakie przesłanki muszą być przez osobę nieubezpieczoną spełnione, aby mogła ona uzyskać potwierdzenie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej. Treść tego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że właściwy organ, niezależnie od jego indywidualnej woli lub przekonania, przy podejmowaniu decyzji w trybie art. 54 Uośz ma obowiązek ustalić, czy wnioskodawca spełnia warunki w przepisie tym określone, i jedynie w przypadku odpowiedzi pozytywnej, wydać decyzję potwierdzającą prawo do świadczeń. Należy podkreślić, że organy orzekające w tym przedmiocie nie działają na zasadzie tzw. uznania administracyjnego, lecz analizowana decyzja ma charakter tzw. decyzji związanej. Spośród przesłanek wyliczonych w przepisie art. 54 ust. 3 Uośz, w rozpoznawanej sprawie kluczowe znaczenie ma wymóg zawarty w jego pkt 4 Uośz – mówiący o stwierdzeniu braku okoliczności, o której mowa w art. 12 Ups – gdyż istota sporu ogniskuje się właśnie wokół tego, czy w odniesieniu do Skarżącego można mówić o wskazanej w art. 12 Ups: "dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową osoby lub rodziny, wskazującą, że osoba ta lub rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe", która to okoliczność umożliwia odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia. Jako przykłady takiej szczególnej sytuacji majątkowej, uzasadniającej odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia, ustawodawca wymienił w art. 12 Ups: "posiadanie znacznych zasobów finansowych, wartościowych przedmiotów majątkowych lub nieruchomości". Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że organy obu instancji zasadnie przyjęły, iż w przypadku Skarżącego zachodzi dysproporcja między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową osoby lub rodziny, wskazującą, że osoba ta lub rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe. Fakt wystąpienia takich dysproporcji został w dostatecznym stopniu wykazany przez orzekające w sprawie organy, przede wszystkim przez organ I instancji. W uzasadnieniu decyzji tego organu wskazano bowiem, że, z jednej strony, Skarżący wykazuje dochód 0 zł i twierdzi, iż żyje z pożyczek od znajomych (odmawia przy tym ujawnienia osoby pożyczkodawcy/pożyczkodawców), a z drugiej strony – jest właścicielem ziemi o powierzchni [...] ha przeliczeniowych, a także nieruchomości zabudowanych domami: przy ul. [...] [...] o powierzchni [...] ha oraz przy ul. [...] [...] o powierzchni [...] ha. Z danych zawartych w wywiadzie środowiskowym wynika ponadto, że na działce przy ul. [...] [...] Skarżący ma zasadzoną wierzbę energetyczną, przy czym nie wyjawia, skąd pozyskał środki na to przedsięwzięcie, a zarazem twierdzi, iż nie osiąga z tego tytułu żadnych dochodów (k. [...] akt adm. I inst.). Mając wszystko to na uwadze Sąd uznał, że w świetle dyspozycji art. 12 Ups w zw. z art. 54 ust. 1 pkt 4 Uośz organ I instancji miał podstawy ku temu, aby odmówić Skarżącemu przyznania wnioskowanego świadczenia w postaci potwierdzenia prawa do świadczeń z opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. W konsekwencji prawidłowo organ II instancji utrzymał to rozstrzygnięcie w mocy. Jednocześnie wyjaśnienia wymaga, iż w ocenie Sądu uzasadnienia zaskarżonych decyzji nie były w pełni wolne od usterek. W szczególności przesłanka "braku współdziałania osoby z pracownikiem socjalnym" z art. 11 ust. 2 Ups w rozpatrywanej tu kategorii spraw nie znajduje zastosowania. Jednak stwierdzone niedociągnięcia nie były na tyle istotne, iżby mogły wywrzeć istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienia tych decyzji w dostatecznym stopniu ujawniają motywy zapadłych rozstrzygnięć i w powiązaniu z materiałem zgromadzonym w aktach sprawy pozwalają na pozostawienie decyzji w obrocie prawnym. Zaistniałe uchybienia nie miały bowiem wpływu na wynika sprawy. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 Ppsa, skargę oddalił.