IV SA/Po 898/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Jarosz Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) WSA Donata Starosta Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na egzamin kontrolny sprawdzający kwalifikacje kierowcy oddala skargę Sygn. akt IV SA/Po [...] Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania D. S. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] września 2016 r. nr [...] W uzasadnieniu organ wskazał, że Komendant Miejski Policji w G. wnioskiem z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] zwrócił się do Prezydenta P. o skierowanie D. S. na egzamin kontrolny w zakresie kategorii ABD prawa jazdy argumentując, iż kierowca w dniu [...] listopada 2015 r. w G. na ul. [...] nie zachował bezpiecznej odległości od pojazdu i najechał na tył pojazdu powodując kolizję drogową, czym spowodował zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Ponadto Komendant podał, że na podstawie wpisów w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, w okresie [...] listopada 1997 r. – [...] września 2015 r. strona dopuściła się 34 naruszeń przepisów o ruchu drogowym. Starosta P. decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. orzekł o skierowaniu D. S. na kontrolny egzamin, zgodnie z wnioskiem KMP w G., która to decyzja została następnie uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze (decyzja z dnia [...] czerwca 2016 r.), a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia celem wyjaśnienia okoliczności zdarzenia z dnia [...] listopada 2015 r. oraz ustalenia intensywności wykroczeń w okresie ostatnich 5 lat. Decyzją dnia [...] września 2016 r. nr [...] Prezydent P. skierował D. S. na egzamin kontrolny sprawdzający kwalifikacje kierowcy w zakresie kategorii ABD prawa jazdy na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia [...] stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2017 r., poz. 978), po ustaleniu, że w ciągu ostatnich pięciu lat D. S. popełnił 15 wykroczeń. Odwołując się od przedmiotowej decyzji strona wniosła o jej uchylenie w całości podnosząc, że krzywdzące jest stwierdzenie o uzasadnionych i poważnych zastrzeżeniach co do jej kwalifikacji. Wskazała, że większość z 34 wykroczeń popełnionych od 1997 r. jest błaha, a nadto, że się przedawniły. Odwołujący się przyznał, iż został ukarany za zdarzenie z dnia [...] listopada 2015 r. przedstawiając jednocześnie swoją wersję wydarzeń, a ponadto wskazując, że sześciomiesięczny zakaz prowadzenia pojazdów jest wystarczająco dolegliwą konsekwencją tego zdarzenia. Strona podniosła także, że nie przekroczyła limitu punktów karnych, nie kierowała pod wpływem alkoholu lub narkotyków, a poza tym nie powinna być kierowana na egzamin co do wszystkich posiadanych kategorii, ponieważ wszystkie wykroczenia popełniła kierując pojazdem kategorii B. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy po przytoczeniu treści przepisów prawa wskazał, iż decyzja o skierowaniu na egzamin sprawdzający nie ma charakteru związanego, a zatem organ orzekający powinien przeprowadzić wyczerpujące postępowanie wyjaśniające celem ustalenia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia (por. wyrok WSA w Gliwicach z 29 kwietnia 2016 r.. sygn. akt II SA/G1 23/16; wyrok WSA w Białymstoku z dnia 28 maja 2014 r. sygn. akt II SA/Bk 137/14). Nie ma przy tym przeszkód, aby wynikały one również z wniosku organu kontroli ruchu drogowego. Kolegium wskazało, że ustalony w sprawie stan faktyczny daje podstawy do skierowania na kontrolny egzamin. Z treści wniosku KMP w G. wynika, że odwołujący się wielokrotnie popełniał różnego rodzaju wykroczenia przeciwko zasadom ruchu drogowego. Kolegium wskazuje, że o wątpliwościach co do kwalifikacji kierowcy zależnie od stanu faktycznego może zadecydować jedno poważne naruszenie przepisów o ruchu drogowym, jak też wielokrotne naruszanie przepisów świadczące o istotnych lukach w umiejętnościach lub wiedzy kierowcy (por. wyrok WSA w Białymstoku z 28 maja 2014 r., II SA/Bk 137/14). Przyjmując jedynie pięcioletni okres poprzedzający decyzję należy zauważyć, że między wykroczeniami są krótkie odstępy czasu, w każdym roku popełniono co najmniej jedno (w sumie 15 w tym okresie). Regularność naruszeń wskazuje na uporczywe, a przez to rażące nierespektowanie przepisów ruchu drogowego. Za ewidentnie poważne należy natomiast uznać wykroczenie z dnia [...] listopada 2015 r., które skutkowało obrażeniami naruszającymi czynności ciała do 7 dni u kierowcy drugiego samochodu biorącego udział w kolizji, a którego sprawcą był odwołujący się. Wykroczenia drogowe, za które przewiduje się orzeczenie zakazu prowadzenia pojazdów (który w sprawie orzeczono), należy zaliczyć do najcięższych. Pomimo tak poważnych konsekwencji, odwołujący się już po tym incydencie, w dniu [...] marca 2016 r. ominął pojazd przepuszczający pieszych na przejściu. Manewr ten należy do najbardziej ryzykownych, co jest powszechnie znane i nie wymaga szczególnego dowodzenia. Wiele razy przejawiane zachowanie kierowcy jest zdaniem Kolegium wystarczająco niebezpieczne dla innych uczestników ruchu, aby poddane zostało weryfikacji w trybie egzaminu kontrolnego. Kolegium za uzasadniające skierowanie na sprawdzenie kwalifikacji uznało zdarzenia zaistniałe w pięcioletnim okresie przed złożeniem wniosku przez Komendanta, a nie zdarzenia z całego okresu posiadania uprawnień. Podstawą do skierowania nie jest przekroczenie limitu punktów karnych, ale powzięcie uzasadnionych zastrzeżeń co do kwalifikacji kierowcy. Ilość przypisanych stronie punktów karnych nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł D. S. powtarzając w ślad za odwołaniem, iż jest ona niewspółmiernie krzywdząca do popełnionego wykroczenia i że poprzednie dawno przedawnione wykroczenia traktowane są jakby dotyczyły bieżących zdarzeń, a nie zdarzeń na przestrzeni 20 lat. Skarżący podniósł, iż nie przekroczył limitu punktów karnych, za które to ustawodawca przewiduje skierowanie na egzamin sprawdzający kwalifikacje do kierowania pojazdami, oraz że nie był pod wpływem alkoholu ani narkotyków W dalszej części uzasadnienia skarżący szeroko opisał zdarzenie, które miało miejsce dnia [...] listopada 2015 r. oraz wskazał, że skierowanie na egzamin sprawdzający dotyczy wszystkich posiadanych przeze mnie kategorii tj. A, B i B + E mimo, iż wszystkie wykroczenia popełnił samochodem osobowym tj. kat B. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.– dalej jako "Ppsa") polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Miasta P. o skierowaniu skarżącego na egzamin sprawdzający kwalifikacje kierowcy w zakresie kategorii ABD prawa jazdy. Jako podstawę materialnoprawną wydania tych decyzji wskazano na przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2016 r., poz. 627). Zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do ich kwalifikacji. Decyzje w tym przedmiocie starosta wydaje z urzędu lub na wniosek organu kontroli ruchu drogowego lub dyrektora wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego (art. 99 ust. 2 ww. ustawy). Natomiast w myśl art. 129 ust. 2 pkt 13a ustawy Prawo o ruchu drogowym policjant, w związku z wykonywaniem czynności tj. czuwanie nad bezpieczeństwem i porządkiem ruchu na drogach, kierowanie ruchem i jego kontrolowanie, jest uprawniony do występowania do starosty z wnioskiem o skierowanie kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na egzamin sprawdzający kwalifikacje, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do kwalifikacji tej osoby. W świetle powyższych przepisów nie budzi żadnych wątpliwości, że komendant jednostki policji jest uprawniony do złożenia wniosku o skierowanie kierującego pojazdem na egzamin sprawdzający kwalifikacje, a jedyną przesłanką wydania w tej mierze decyzji przez właściwy organ administracji publicznej jest istnienie uzasadnionych zastrzeżeń co do kwalifikacji danego kierowcy. W tym miejscu wskazać należy, że skierowanie na powtórny egzamin jest instytucją nadzwyczajną i stosowaną wyjątkowo, zaś pojęcie "uzasadnione zastrzeżenia" - to wątpliwości powzięte z wiarygodnego źródła i nasuwające duże wątpliwości do kierowania pojazdami (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 9 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Gl 716/16, LEX nr 2158553). W doktrynie wskazuje się, że istotę powyższego rozwiązania stanowi zaistnienie takich okoliczności czynu, z których będzie wynikało, że dana osoba nie ma umiejętności lub wiadomości potwierdzonych dokumentem uprawniającym do kierowania pojazdami - a więc dających podstawę do tych "uzasadnionych zastrzeżeń". Wniosek o sprawdzenie kwalifikacji w tym przypadku musi być oparty na konkretnych okolicznościach, a więc ujawnionych bądź zaobserwowanych przez policjanta brakach w kwalifikacjach co do znajomości przepisów czy też umiejętności kierowania pojazdem. Z kolei starosta po wpłynięciu wniosku powinien przeprowadzić postępowanie administracyjne i od jego wyniku będzie zależeć ostateczna ocena, czy zgłoszone zastrzeżenia są na tyle istotne z punktu widzenia bezpieczeństwa ruchu drogowego, by wydać decyzję o skierowaniu na egzamin sprawdzający kwalifikacje (por. W. Kotowski. Komentarza do art. 99 ustawy o kierujących pojazdami, dostępny w Lex). Zwrócić należy uwagę, że podstawę wnioskowania o sprawdzenie kwalifikacji kierującego może stanowić jedno zdarzenie mające postać przestępstwa lub wykroczenia drogowego lub wiele tego typu zdarzeń. W niniejszej sprawie skarżący dopuścił się naruszeń różnych przepisów ruchu drogowego, a podkreślić należy, że kwalifikacje kierowcy co do znajomości przepisów i zasad ruchu drogowego obejmują szeroki zakres niezbędnej wiedzy teoretycznej i taka różnorodność (jak w przedmiotowej sprawie) naruszonych przepisów i ich znaczenie dla bezpieczeństwa ruchu mogą świadczyć o braku kwalifikacji. Wskazać należy, iż skarżący w ciągu ostatnich pięciu lat popełnił 15 wykroczeń, tj: - w dniu [...] marca 2016 r., gmina P., omijanie pojazdu, który jechał w tym samym kierunku. lecz zatrzymał się w celu ustąpienia pierwszeństwa pieszym, - w dniu [...] listopada 2015 r., gmina G., spowodowanie zagrożenia bezpieczeństwa ruchu drogowego - kolizja drogowa, - w dniu [...] września 2015 r., gmina B.: przekroczenie prędkości od 21 do 30 m/h. - w dniu [...] września 2015 r., gmina P.: naruszenie obowiązku używania pasów. - w dniu [...] marca 2015 r., gmina P.: naruszenie obowiązku używania pasów. - w dniu [...] stycznia 2015 r., gmina K.: przekroczenie prędkości od 21 do 30 km/h. - w dniu [...] lutego 2014 r., gmina P.: prowadzenie pojazdu bez wymaganych dokumentów: - w dniu [...] sierpnia 2013 r., gmina P.: naruszenie obowiązku używania pasów. - w dniu [...] kwietnia 2013 r., gmina P.: przekroczenie prędkości od 11 do 20 km/h, - w dniu [...] marca 2013 r., gmina P.: inne naruszenie przepisów ruchu drogowego. - w dniu [...] marca 2013 r., gmina Ś.: przekroczenie prędkości od 31 do 40 km/h. - w dniu [...] lutego 2013 r., gmina P.: naruszenie obowiązku używania pasów. - w dniu [...] czerwca 2012 r., gmina P.: naruszenie obowiązku używania pasów: - w dniu [...] grudnia 2011 r., gmina P.: naruszenie obowiązku używania pasów; - w dniu [...] marca 2011 r., gmina K.: naruszenie obowiązku używania pasów. Odnosząc się do powyższego wskazać należy, iż systematycznie powtarzające się wykroczenia, zwłaszcza mające istotny wpływ na bezpieczeństwo ruchu np. niestosowanie się do ograniczeń prędkości, spowodowanie kolizji drogowej oraz omijanie pojazdu, który zatrzymał się w celu ustąpienia pierwszeństwa pieszym mogą i powinny rodzić uzasadnione zastrzeżenia co do kwalifikacji takiego kierującego. Słusznie wskazał organ szczególną zwrócił na wykroczenie z dnia [...] listopada 2015 r.. które skutkowało obrażeniami naruszającymi czynności ciała u kierowcy drugiego samochodu biorącego udział w kolizji oraz na popełnione w dniu [...] marca 2016 r. wykroczenie polegające na ominięciu pojazdu przepuszczającego pieszych na przejściu. W tym miejscu odnosząc się do zarzutu skargi, iż wykroczenia których dopuścił się 20 lat temu nie powinny być brane pod uwagę wskazać należy, że organ przy wydawaniu decyzji wziął pod uwagę wykroczenia drogowe z 5 ostatnich lat przed, a nie jak sugeruje skarżący wykroczenia popełnione 20 lat temu. Co prawda we wniosku Komendant powołał się również na starsze wykroczenia, ale podstawą do uznania, iż istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do ich kwalifikacji skarżącego stanowiły stwierdzone naruszenia prawa ruchu drogowego w okresie 5 lat poprzedzającym wydanie decyzji. Wobec wskazanego powyżej unormowania art.129 ust.2 pkt 13 ustawy Prawo o ruchu drogowym, przypisanie skarżącemu takiej liczby naruszeń przepisów i zasad ruchu drogowego oraz charakteru tych naruszeń wskazuje na uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do kwalifikacji kierowcy przez organ Policji. W tym miejscu wskazać należy, że fakt nie przekroczenia punktów karnych czy okoliczność nie bycia pod wpływem alkoholu ani narkotyków, nie mają wpływu na ocenę, że z uwagi wielokrotnego naruszenia przepisów i zasad ruchu drogowego oraz ich charakteru istnieje uzasadniona wątpliwość co do kwalifikacji kierowcy. Jak słusznie wskazał organ odwoławczy podstawą do skierowania było przekroczenie limitu punktów karnych, ale powzięcie uzasadnionych zastrzeżeń co do kwalifikacji kierowcy. W tym miejscu odnieść należy się do twierdzenia strony, iż skierowanie na egzamin sprawdzający dotyczy wszystkich posiadanych przeze mnie kategorii tj. A, B i B + E mimo, iż wszystkie wykroczenia popełniłem samochodem osobowym tj. kat B. Odnosząc się do powyższego wskazać należy, iż przepisy prawa o ruchu drogowym są w przeważającej części wspólne dla kierujących pojazdami wszystkich kategorii, w tym m.in. w kwestiach najistotniejszych dla bezpieczeństwa tego ruchu (z pewnymi wyjątkami w postaci nakazów czy zakazów skierowanych do kierujących z uwagi na określone kategorie pojazdów – przykładowo art. 20 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym dotyczący dopuszczalnej prędkości poza terenem zabudowanym). Skoro zatem dany kierowca, wielokrotnie naruszając przepisy ruchu drogowego, stwarza wobec siebie wątpliwość co do znajomości tych przepisów, co w konsekwencji wiąże się z zagrożeniem bezpieczeństwa tego ruchu, to zagrożenie to istnieje bez względu na to, jakiej kategorii pojazd taki kierowca prowadzi w ruchu drogowym. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 Ppsa skargę oddalił.