IV SA/Po 907/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) As. sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 11 października 2006 r. sprawy ze skargi B.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...]r. nr [...]w części, w której nie orzeczono o zasiłku pielęgnacyjnym za okres od [...]czerwca 2004 r. do [...] maja 2005 r. 2. określa, że zaskarżona decyzja podlega wykonaniu w części nie uchylonej. /-/I.Kucznerowicz /-/P.Miładowski /-/E.Kręcichwost-Durchowska WSA/wyr.1-sentencja wyroku Sygn. akt IV SA / Po 907 / 05 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...]r., nr [...], na podstawie art. 16 ust. 1, 3 i 4, art. 20, art. 24 ust. 2 i 4, art. 26 ust. 1 i 2 i art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003 r., nr 228, poz. 2255 ze zm.), rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 27 września 2004 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2004 r., nr 213, poz. 2162) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej jako: kpa), po rozpatrzeniu sprawy z wniosku B. W., Prezydent Miasta P. przyznał wnioskodawczyni zasiłek pielęgnacyjny z tytułu niepełnosprawności w wysokości po 144 zł miesięcznie na okres od dnia [...]czerwca 2005 r. do dnia [...] grudnia 2006 r. W uzasadnieniu organ wskazał, iż zgodnie z załączonymi dokumentami do wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, wnioskodawczyni spełnia kryteria wymagane do otrzymania tego świadczenia. Od powyższej decyzji B. W. wniosła odwołanie i wskazała, iż powinna otrzymać wnioskowane świadczenie od dnia [...] czerwca 2004 r., w związku z czym wniosła o spłatę nieprzyznanych i w konsekwencji niewypłaconych świadczeń. Odwołująca się podniosła, powołując wyrok Sądu Rejonowego- Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w P. z dnia [...]r., iż ww. wyrok przywraca jej umiarkowany stopień niepełnosprawności. Odwołująca się dodała, iż pobierała rentę socjalna wraz z zasiłkiem pielęgnacyjnym w ZUS do dnia [...]r., tj. do dnia wygaśnięcia poprzedniego orzeczenia. Po rozpoznaniu w dniu [...] września 2005 r. odwołania B. W. od ww. decyzji Prezydenta Miasta P., Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako: SKO) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, iż zgodnie z art. 16 ust. 1 oraz art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek pielęgnacyjny przyznaje sie począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, zaś z akt sprawy wynika, iż zaskarżona decyzja została wydana po rozpatrzeniu wniosku B.W. z dnia [...]r. Stosownie zatem do ww. art. 24 ust. 2 ustawy, wnioskowane świadczenie powinno być przyznane od miesiąca złożenia wniosku wraz z kompletnymi dokumentami. W skardze kierowanej do Sądu, B. W., reprezentowana przez swoją matkę, U. W., sprzeciwiła się decyzji SKO, wnosząc o wypłatę świadczenia pielęgnacyjnego za okres od czerwca 2004 r. do maja 2005 r. W uzasadnieniu, strona skarżąca wskazała, iż decyzja SKO jest niezrozumiała, bowiem "skarżąca jest uprawniona do świadczeń, ale nie ma dowodu do przyznania świadczeń". Strona skarżąca retorycznie zapytała, po co ustawodawca przyznaje prawo do świadczeń osobie skrzywdzonej przez naturę, jak potem błąd urzędnika prawo to odbiera. Odpowiadając na ww. skargę, SKO wniosło o oddalenie skargi, powtarzając w uzasadnieniu argumenty zawarte już w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie, w dniu 11 października 2006 r., reprezentująca swoją córkę, U. W. wskazała, iż dokładnie pamięta okoliczności, kiedy w czerwcu 2004 r. chciała złożyć wniosek o zasiłek pielęgnacyjny, gdy pracownik organu zwrócił jej wniosek i powiedział, iż ten zasiłek się skarżącej nie należy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadną. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej jako: ppsa), ogranicza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta ogranicza się więc do zbadania czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny dokonał tej kontroli według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydawania zaskarżonego aktu. Rozstrzygając skargę w powyższym zakresie, Sąd uznał, że zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów, które miało wpływ na wynik sprawy. W pierwszej kolejności należy wskazać, iż skarżąca wymagane dokumenty do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego była gotowa złożyć już w czerwcu 2004 r. Faktem jest, iż skarżąca ostatecznie nie złożyła tego wniosku (jak uczyniła to rok wcześniej i w 2005 r.), ale uczyniła to tylko ze względu na aktualny brak orzeczenia o niepełnosprawności, bowiem sprawa ta była w trakcie rozpatrywania, a przede wszystkim ze względu na brak zainteresowania ww. wnioskiem przez urzędnika organu I instancji i jego nieprzyjęcie w czerwcu 2004 r. Należy jednak dodać, iż niepełnosprawność skarżącej datowała się już od jej urodzenia w 1979 r., a co za tym idzie rozpatrywane świadczenie nie było pierwszym świadczeniem w sprawie, lecz miało być kontynuacją pomocy społecznej dla skarżącej, udzielanej już od dłuższego czasu. Zdaniem Sądu, stan oczekiwania na ostateczne orzeczenie o niepełnosprawności nie powinien rzutować na kontynuację wypłacanego świadczenie. Już w trakcie obowiązywania uchylonej ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r., nr 98, poz. 414 ze zm.), która regulowała rozpatrywaną kwestię, zgodnie z art. 43 ust. 6 tej ustawy, stanowiącym lex specialis w stosunku do kpa, świadczenia pieniężne pomocy społecznej wypłacało się w okresach miesięcznych, od miesiąca kalendarzowego, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, co oznaczało, że w sprawach z pomocy społecznej dotyczących świadczeń pieniężnych decyzja wywoływała skutki od miesiąca, w którym został złożony wniosek. Przepis ten nabierał szczególnego znaczenia w przypadku świadczeń pieniężnych wypłacanych w dłuższych okresach, tak jak w niniejszej sprawie, gdyż organ pomocy społecznej obowiązany był wtedy wypłacić zasiłek stały za okres prowadzenia postępowania administracyjnego. Z kolei nowelizacja ustawy o świadczeniach rodzinnych, która weszła w życie w dniu 1 czerwca 2005 r. wskazuje w dodanym do art. 24 ust. 3a, iż w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponownie orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności, stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia. Organy administracji zignorowały jednak to, że przedłożone orzeczenie Sądu Rejonowego z dnia [...]r. spowodowało kontynuację poprzedniego orzeczenia na nowy okres od dnia [...] czerwca 2004 r. do dnia [...] grudnia 2006 r., a SKO nie zauważyło, iż skarżąca już w odwołaniu wskazała na powyższą zmianę orzeczenia o niepełnosprawności przez Sąd. Zdaniem Sądu, biorąc pod uwagę twierdzenia skarżącej przytoczone w odwołaniu, nie sposób przypuszczać, by skarżąca, w czerwcu 2004 r. nie chciała wnosić o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego. W opinii składu orzekającego, uprawnionym jest przypuszczenie, iż skarżąca została do tego zniechęcona przez pracowników pomocy społecznej, którzy stwierdzili, iż zasiłek skarżącej się nie należy i nie chcieli przyjąć jej wniosku. Nawet, jeśli ww. opisana wersja wydarzeń jest tylko przypuszczeniem, to i tak pracownicy Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie dopuścili się błędów, gdyż, mając na uwadze trwającą już od dawna niepełnosprawność skarżącej, w związku z oczekiwaniem na aktualne orzeczenie, powinni ustalić sytuację rodzinną skarżącej, zaznaczyć w aktach sprawy fakt oczekiwania na ostateczne orzeczenie o niepełnosprawności i pouczyć skarżącą o dalszych krokach zmierzających do otrzymania należnego zasiłku po otrzymaniu tego ostatecznego orzeczenia o niepełnosprawności. Nie czyniąc tak, organy administracji swoim postępowanie złamały zasadę słusznego interesu obywatela, bowiem w sprzeczności z art. 7 kpa nie załatwiły sprawy po myśli strony, z uwzględnieniem jej słusznego interesu i nie podjęły próby ustalenie rzeczywistej sytuacji skarżącej, lecz niejasności interpretowały na niekorzyść skarżącej. Organy zignorowały też podstawową zasadę kpa, iż o tym, jaki charakter i zakres żądania ma mieć pismo wniesione przez stronę w postępowaniu administracyjnym, a przede wszystkim o wniesieniu żądania, decyduje ostatecznie strona, a nie organ, do którego pismo zostało skierowane. W razie wątpliwości organ, mając na względzie postanowienia art. 7- 9 kpa, powinien zwrócić się do strony o zajęcie jednoznacznego stanowiska. Należy także wskazać, iż organ administracji, który nie ustosunkowuje się do twierdzeń uważanych przez strony za istotne dla sposobu załatwienia sprawy, uchybia obowiązkom wynikającym z art. 8 i 11 kpa. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego obejmuje również ustalenie przez organy administracji treści rzeczywistego żądania strony. Również obowiązek prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa, wymaga wyjaśnienia rzeczywistej woli strony, jeżeli charakter czynności podejmowanej przez stronę budzi wątpliwości. Kodeks postępowania administracyjnego nakłada bowiem na organy administracji obowiązek prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębić zaufanie do organów państwa (art. 8 kpa). Z zasadą taką pozostaje również w związku zasada udzielania informacji określona w art. 9 kpa, zgodnie z którą organy administracji są zobowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania. Należy podkreślić, iż przywołana zasada nie jest postulatem, lecz obowiązującą normą prawną, a według Sądu, została ono zignorowana przez organy administracji orzekające w niniejszej sprawie, mimo że strona postępowania winna być informowane w takim zakresie, w jakim konieczne jest, by z powodu nieznajomości prawa nie poniosły szkody, a zwłaszcza w sprawach, których okoliczności dają podstawę do wniosku, że strona pierwszy raz zetknęła się z takimi problemami faktycznymi i prawnymi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 1984 r., III SA 729 / 84, ONSA z 1984 r., nr 2, poz. 117). Skutkiem ignorowania powyższych zasad postępowania administracyjnego, było podjecie sprzecznego z prawem rozstrzygnięcia przez organ I instancji, i brak reakcji na te błędy proceduralne przez SKO, które nie dostrzegając ich lub je ignorując, utrzymało w mocy sprzeczne z prawem rozstrzygnięcie. Tak więc, wobec wykazanych powyżej uchybień proceduralno-prawnych, należało uchylić zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Ponownie rozpoznając sprawę, organy administracji powinny uwzględnić powyższe uwagi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, dotyczące uchybień organów w toku postępowania administracyjnego, i wskazujące na prawidłowe stosowanie przepisów kpa. Skoro zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszały prawo procesowe i mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przeto na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ppsa orzeczono jak w sentencji wyroku. Jako że Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] r. tylko w części, w której nie orzeczono o zasiłku pielęgnacyjnym za okres od dnia [...] czerwca 2004 r. do dnia [...] maja 2005 r., określił On jednocześnie, iż zaskarżona decyzja podlega wykonaniu w części przyznającej świadczenie. /-/ P. Miładowski /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ I Kucznerowicz KB/