IV SA/Po 907/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Sędzia WSA Sebastian Michalski Asesor sąd. WSA Jacek Rejman Protokolant sekr. sąd. Małgorzata Kusiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2025 r. sprawy ze sprzeciwu T. sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w P. od postanowienia Wojewody z dnia 4 września 2025 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej T. sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w P. kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym postanowieniem z 04 września 2025 r. ([...]) Wojewoda (dalej jako "Wojewoda" lub "organ II instancji") – po rozpatrzeniu zażalenia Ł. K. na wydane przez Starostę [...] (zwanego dalej "Starostą" lub "organem I instancji") postanowienie z 21 lipca 2025 r. ([...]) o odmowie wstrzymania wykonania ostatecznej decyzji Starosty [...] z 31 stycznia 2017 r. nr [...] ([...]) zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę (zwanej dalej "Decyzją PnB") – uchylił ww. postanowienie Starosty i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżone postanowienie Wojewody zapadło, jak wynika z jego uzasadnienia, w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. Przywołanym wyżej postanowieniem z 21.7.2025 r., wydanym na podstawie art. 152 oraz art. 123 k.p.a., Starosta odmówił wstrzymania wykonania ostatecznej Decyzji PnB . W uzasadnieniu wyjaśnił, że decyzją tą zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego dwulokalowego wraz z wolnostojącym garażem w miejscowości przy ul. [...] w P., gmina [...] (działka nr [...], obręb [...]). Następnie decyzją z 21 maja 2018 r. ([...]) uchylił Decyzję PnB w części dotyczącej wolnostojącego garażu, zaś decyzją z 24 maja 2018 r. nr [...] ([...]) przeniósł Decyzję PnB na rzecz nowego inwestora. Pismem z 18 maja 2018 r. Ł. K. (dalej jako "Wnioskodawca") wniósł o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej Decyzją PnB oraz o wstrzymanie jej wykonania. Po wznowieniu postępowania, Starosta – postanowieniem z 14 czerwca 2018 r. ([...]) – odmówił wstrzymania wykonania ostatecznej Decyzji PnB. Na skutej zażalenia Wnioskodawcy, Wojewoda – postanowieniem z 27 lipca 2018 r. ([...]) – uchylił w całości postanowienie Starosty z 14.6.2018 r. i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Ponownie odmówiwszy wstrzymania wykonania ostatecznej Decyzji PnB – przywołanym na wstępie postanowieniem z 21.7.2025 r. – Starosta stwierdził, że zgodnie z art. 152 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej właściwy w sprawie wznowienia postępowania wstrzyma z urzędu lub na żądanie strony wykonanie decyzji, jeżeli okoliczności sprawy wskazują na prawdopodobieństwo uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania. Dla rozstrzygnięcia kwestii wstrzymania wykonania decyzji podstawowym zagadnieniem jest ocena prawdopodobieństwa jej uchylenia. Wnioskodawca wniósł o wznowienie postępowania, powołując się na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Zgodnie z art. 146 § 1 k.p.a. uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. W przedmiotowej sprawie minęło już ponad 5 lat od dnia ogłoszenia i odbioru Decyzji PnB, jak również późniejszych decyzji: uchylającej z 21.5.2018 r. oraz przenoszącej z 24.5.2018 r. W związku z tym, jak stwierdził dalej organ I instancji, w przedmiotowej sprawie nie zachodzi prawdopodobieństwo uchylenia Decyzji PnB w wyniku wznowienia postępowania i tym samym nie jest możliwe również wstrzymanie wykonania tej decyzji. Zażalenie na opisane postanowienie Starosty z 21.7.2025 r. złożył Wnioskodawca, podnosząc, że to postanowienie narusza przepisy k.p.a., w szczególności art. 151 § 1, przez błędną interpretację zakresu obowiązków organu w postępowaniu wznowieniowym oraz skutków przesłanki negatywnej z art. 146 § 1 k.p.a. Zdaniem Wnioskodawcy organ I instancji błędnie uznał, że stwierdzenie przedawnienia zwalnia go z obowiązku rozstrzygnięcia o wszystkich wadach decyzji ostatecznej, w tym wpływu stwierdzonych naruszeń na treść rozstrzygnięcia. Tymczasem takie rozstrzygnięcie będzie miało istotne znaczenie przy dochodzeniu odszkodowania przez osoby, które bez własnej winy zostały pominięte z uczestnictwa w postępowaniu. Uchylając ww. postanowienie Starosty z 21.7.2025 r. i przekazując sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia – przywołanym na wstępie postanowieniem z 4.9.2025 r. – Wojewoda wytknął, że uzasadnienie postanowienia Starosty jest ogólnikowe i jedynie w niewielkim stopniu odwołuje się do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Organ I instancji jedynie zasygnalizował, że wniosek dotyczył przesłanki wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., nie wyjaśniając, czy ww. podstawa wznowienia zaistniała i jakie to ma znaczenie dla sprawy. Zdaniem Wojewody, w świetle zapadłych w tej sprawie prawomocnych wyroków WSA (z 9.3.2022 r., II SA/Po 577/21) i NSA (z 13.2.2025 r., II OSK 1439/22) oraz dyspozycji art. 153 p.p.s.a., organ I instancji nie może uchylać się od wyjaśnienia wpływu zaistnienia ww. przesłanki wznowienia postępowania na kwestię zastosowania art. 152 § 1 k.p.a. tylko z tego tytułu, że w sprawie wznowieniowej będzie istnieć podstawa do zastosowania art. 146 § 1 k.p.a. W związku z tym za uzasadnione uznał Wojewoda uchylenie postanowienia Starosty w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, by ten: - ponownie przeanalizował materiał dowodowy, mając na uwadze wskazania organu odwoławczego zawarte w niniejszym rozstrzygnięciu oraz treść orzeczeń sądowych wydanych w sprawie; - uwzględnił, że nowy inwestor T. Sp. z o.o. Sp.k. jest reprezentowany w sprawie przez pełnomocnika, któremu powinno się doręczać pisma (art. 40 § 2 k.p.a.). - wyjaśnił, w jaki sposób ustalił krąg stron, do których kieruje korespondencję, z jednoczesnym potwierdzeniem aktualnego miejsca zamieszkania jednej z tych stron, tj. Ł. K. (wszystkie przesyłki adresowane do tej osoby są zwracane jako niepodjęte w terminie); - zwrócił uwagę na poprawność podawania końcowego elementu znaku/numeru sprawy (XIX -XX), umieszczonego na przywoływanych rozstrzygnięciach. Sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu od opisanego postanowienia Wojewody z 4.9.2025 r. wniosła T. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w P. (dalej jako "Spółka" lub "Skarżąca"), reprezentowana przez a. A., który – zarzuciwszy naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. przez jego nieprawidłowe zastosowanie i niezasadne uchylenie postanowienia Starosty z 21.7.2025 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi, pomimo tego, iż w sprawie nie zaistniały przesłanki do zastosowania ww. przepisu, tj. postanowienie Starosty nie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania i nie pozostawiało koniecznego do wyjaśnienia zakresu sprawy, który miałby istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie – wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu sprzeciwu jego autor stwierdził, że błędne jest stanowisko Wojewody, iż organ I instancji powinien ponownie przeanalizować materiał dowodowy, aby wydać prawidłowe rozstrzygnięcie w kwestii wstrzymania wykonania decyzji. Starosta właściwie ustalił, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 146 § 1 k.p.a., zatem w sprawie nie może zostać uchylona Decyzja PnB, a tym samym nie można wstrzymać jej wykonania. W odpowiedzi na sprzeciw Wojewoda wniósł o jego oddalenie. Postanowieniem z 17 października 2025 r. o sygn. akt IV SA/Po 907/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 64d § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.") przekazał sprawę do rozpoznania na rozprawie. Na rozprawie w dniu 20 listopada 2025 r. pełnomocnik (substytucyjny) Skarżącej, r. B., podtrzymała wnioski i wywody zawarte w sprzeciwie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Sprzeciw zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2a p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. oraz w sprawach sprzeciwów od postanowień, do których odpowiednie zastosowanie ma przepis art. 138 § 2 k.p.a. Unormowanie art. 3 § 2a p.p.s.a. koresponduje z dalszymi przepisami: - art. 64a p.p.s.a. – zgodnie z którym od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., nie przysługuje skarga, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw; - art. 64f p.p.s.a. – w brzmieniu: "Od postanowienia, do którego odpowiednie zastosowanie ma przepis art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści postanowienia może wnieść od niego sprzeciw, zwany dalej «sprzeciwem od postanowienia». Przepisy art. 64b-64e stosuje się odpowiednio." Taki sprzeciw – od postanowienia Wojewody z 04 września 2025 r. ([...]) uchylającego postanowienie Starosty [...] z 21 lipca 2025 r. ([...]) o odmowie wstrzymania wykonania ostatecznej Decyzji PnB (tj. decyzji Starosty [...] z 31 stycznia 2017 r. nr [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę; znak sprawy: [...]) – wniosła w niniejszej sprawie T. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w P. , na rzecz której Decyzja PnB została wcześniej przeniesiona. Kluczową w tej sprawie kwestię dopuszczalności wstrzymania wykonania ostatecznej decyzji po wznowieniu postępowania nią zakończonego normuje art. 152 § 1 k.p.a., w myśl którego organ administracji publicznej właściwy w sprawie wznowienia postępowania wstrzyma z urzędu lub na żądanie strony wykonanie decyzji, jeżeli okoliczności sprawy wskazują na prawdopodobieństwo uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania. Co do zasady rację ma organ II instancji, że ocena tego prawdopodobieństwa musi być dokonana przez pryzmat możliwości zaistnienia w sprawie zgłoszonej we wniosku podstawy wznowienia postępowania, w świetle zebranego dotychczas materiału dowodowego – gdyż z art. 151 § 1 k.p.a. jasno wynika, że stwierdzenie wystąpienia przesłanki wznowieniowej w danej sprawie stanowi warunek konieczny dopuszczalności uchylenia decyzji dotychczasowej (tu: Decyzji PnB). Nie jest to jednak warunek wystarczający – co z kolei wynika z art. 146 i art. 151 § 2 k.p.a., w świetle których to przepisów możliwość uchylenia decyzji dotychczasowej została dodatkowo uwarunkowana niewystąpieniem przesłanek wyszczególnionych w art. 146 § 1 i 2 k.p.a., czyli niezaistnieniem sytuacji, w której: (§ 1) od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji dotychczasowej upłynął okres (zwany potocznie okresem "przedawnienia" uchylenia): - 10 lat – dot. przesłanek wznowieniowych określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a.; - 5 lat – dot. przesłanek wznowieniowych określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a-145b k.p.a. – a więc także, stwierdzonej w niniejszej sprawie, przyczyny wznowienia, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.; (§ 2) w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. W konsekwencji ocenę istnienia wymaganego, w świetle art. 152 k.p.a., "prawdopodobieństwa uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania" w konkretnej sprawie należy de facto rozpocząć od zbadania, czy nie upłynął już odnośny okres "przedawnienia" uchylenia decyzji dotychczasowej, określony w art. 146 § 1 k.p.a., a w przypadku udzielenia odpowiedzi pozytywnej – stwierdzić, że nie jest prawdopodobne, aby w wyniku wznowienia decyzja dotychczasowa została uchylona. Takie stwierdzenie zamyka zaś drogę do zastosowania w danej sprawie przepisu art. 152 k.p.a., bez potrzeby prowadzenia jakiegokolwiek dalszego postępowania wyjaśniającego. W kontrolowanej sprawie jest poza sporem, że upłynął już, przewidziany w art. 146 § 1 k.p.a. dla przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. – na którą w tej sprawie powołał się Wnioskodawca – 5-letni okres "przedawnienia" uchylenia decyzji dotychczasowej (tu: Decyzji PnB). Dlatego też – jak trafnie podniesiono w sprzeciwie – błędne jest stanowisko Wojewody, iż organ I instancji powinien ponownie przeanalizować materiał dowodowy, aby wydać prawidłowe rozstrzygnięcie w kwestii wstrzymania wykonania decyzji. Powołanie się w tym zakresie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na wskazania zawarte w zapadłych uprzednio prawomocnych wyrokach WSA (z 9.3.2022 r., II SA/Po 577/21) i NSA (z 13.2.2025 r., II OSK 1439/22), jest chybione, gdyż wskazania te dotyczą "głównej" sprawy wznowieniowej – zawisłej przed tutejszym Sądem pod sygn. akt IV SA/Po 905/25 – a nie postępowania "wpadkowego", jakim jest kontrolowane tu postępowanie w kwestii wstrzymania wykonania decyzji. Mając wszystko to na uwadze, Sąd podzielił stanowisko Skarżącej, że Starosta właściwie ustalił, iż w sprawie znajdzie zastosowanie art. 146 § 1 k.p.a., co oznacza, że Decyzja PnB nie będzie już mogła zostać uchylona, niezależnie od ostatecznego wyniku postępowania wznowieniowego, a w konsekwencji – że nie jest dopuszczalne wstrzymanie wykonania tej decyzji na podstawie art. 152 k.p.a. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151a § 1 w zw. z § 4 p.p.s.a., uchylił w całości zaskarżone postanowienie (pkt 1 sentencji wyroku). O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając poniesiony przez Skarżącą koszt wpisu od skargi (100 zł) oraz należne jego pełnomocnikowi wynagrodzenie, ustalone według stawek minimalnych zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964, z późn. zm.), w wysokości 480 zł, a także koszt opłaty skarbowej od złożonego do akt pełnomocnictwa (17 zł) – łącznie 597 zł.