IV SA/Po 908/24

Dnia 20 stycznia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2025 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi O. S. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia 25 września 2024 roku znak: [...] w przedmiocie przystąpienia do egzaminu komisyjnego postanawia 1) odrzucić skargę; 2) zwrócić skarżącemu kwotę 200 (dwieście) złotych uiszczoną tytułem wpisu od skargi. O. S., student Uniwersytetu (dalej jako: "UMP"), będący obywatelem [...], reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata, pismem z dnia 30 października 2024 roku, złożył skargę na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia 25 września 2024 roku o utrzymaniu w mocy decyzji dyrektora Centrum Nauczania Uniwersytetu z dnia 16 lipca 2024 roku o odmowie przyznania prawa do egzaminu komisyjnego z przedmiotu patofizjologia. W odpowiedzi na wyżej wskazaną skargę Rektor Uniwersytetu, reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego wniósł o jej odrzucenie, gdyż decyzja w sprawie wyrażenia zgody na przystąpienie do egzaminu komisyjnego, na zasadach określonych Regulaminem studiów, nie może być uznana za decyzję administracyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej jako: "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres tej kontroli sprecyzowany został w przepisie art. 3 § 2 P.p.s.a. i obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Natomiast według przepisu art. 3 § 3 P.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Oceniając dopuszczalność wniesionej w niniejszej sprawie skargi wskazać należy, iż na podstawie art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 roku Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz. U. 2023, poz. 742 ze zm.) uczelnia jest autonomiczna na zasadach określonych w ustawie. Zgodnie zaś z art. 75 ust. 1 powołanej ustawy, organizację studiów oraz związane z nimi prawa i obowiązki studenta określa regulamin studiów. Uczelnia jest podmiotem działającym w formie zakładu administracyjnego, który samodzielnie sprawuje funkcje administracji publicznej, korzysta z władztwa zakładowego. Istotę władztwa zakładowego stanowi zaś zakres upoważnień zakładu do kształtowania sytuacji jego użytkowników na mocy podejmowanych uchwał. Do zadań senatu uczelni należy uchwalanie regulaminu studiów (art. 28 ust. 1 pkt 2 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce). Przystąpienie do zakładu administracyjnego jest równoważne z wyrażeniem zgody na poddanie się wewnątrzzakładowemu (regulaminowemu) reżimowi prawnemu. W świetle treści art. 85 ust. 1 pkt 1-7 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce na zasadach określonych w regulaminie studiów student ma prawo do: przenoszenia i uznawania punktów ECTS, odbywania studiów według indywidualnej organizacji studiów, usprawiedliwiania nieobecności na zajęciach, urlopów od zajęć oraz urlopów od zajęć z możliwością przystąpienia do weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się określonych w programie studiów, zmiany kierunku studiów, przeniesienia na studia stacjonarne albo niestacjonarne, przystąpienia do egzaminu komisyjnego przy udziale wskazanego przez niego obserwatora, powtarzania określonych zajęć z powodu niezadowalających wyników w nauce. Przyjmuje się, że przepisy art. 85 ust. 1 pkt 1-7 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce określają ustawowe prawa każdego studenta, przy czym ich dookreślenie pozostawia do regulacji w regulaminie studiów w danej uczelni. Przepis w istocie określa, co jest obligatoryjnym elementem regulaminu studiów. Wspólnym mianownikiem tych praw jest to, że dla ich realizacji student musi uzyskać w swojej indywidualnej sprawie rozstrzygnięcie właściwego podmiotu w uczelni. Są to sprawy z zakresu toku studiów, tradycyjnie określane mianem wewnątrzzakładowych. Akty te nie podlegają bezpośredniej kontroli sądowej, nie stosuje się też do nich przepisów ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego. Są objęte jednak kognicją sądu administracyjnego, jeśli wpływają na wydaną decyzję administracyjną np. o skreśleniu z listy studentów – wówczas podlegają kontroli w ramach skargi na tę decyzję (A. Jakubowski (red.), Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Komentarz, Warszawa 2023 oraz powołane tam orzecznictwo i literatura). Rektor Uniwersytetu słusznie wskazał, że na gruncie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce nie można domniemywać formy decyzji administracyjnej dla rozstrzygnięć podejmowanych przez organy uczelni w sprawach indywidualnych użytkowników zakładu (studentów). Sprawy, w których organy uczelni wydają decyzje administracyjne, czyli akty wymienione w art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a., zostały wprost wskazane w ustawie - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, a więc jedynie co do tych rozstrzygnięć możliwe jest złożenie skargi do sądu administracyjnego. Forma decyzji administracyjnej została ustawowo zastrzeżona dla odmowy przyjęcia na studia, stwierdzenia nieważność dyplomu, przyznania stypendium socjalnego, stypendium dla osób niepełnosprawnych, zapomogi lub stypendium rektora, uchylenie decyzji w przedmiocie tych świadczeń oraz skreślenia z listy studentów (art. 72 ust. 2 art. 77 ust. 5 art. 86 ust. 2 w związku z art. 86 ust. 1 pkt 1-4, art. 86 ust. 4 oraz art. 108 ust. 3 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce). Stąd na rozstrzygnięcia organów szkoły wyższej znajdujące podstawę prawną w wewnętrznych źródłach prawa, dotyczących kwestii związanych z tokiem studiów indywidualnie określonego studenta, które nie przesądzają ostatecznie o jego sytuacji prawnej (nie mają charakteru zewnętrznego) nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Kwestia zgody na przystąpienie do egzaminu komisyjnego jest sprawą dotyczącą przebiegu studiów, a dla jej załatwienia ustawa nie wymaga wydania decyzji administracyjnej (postanowienie WSA w Poznaniu z 19 października 2022 roku o sygn. akt II SA/Po 450/22, Legalis nr 2762462; postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 13 grudnia 2021 roku o sygn. akt III SA/Gl 634/21, LEX nr 3302329). Z uwagi na powyższe uznać należało, że odrębnemu zaskarżeniu oraz samodzielnej kontroli sądowoadministracyjnej nie podlega decyzja Rektora Uniwersytetu z dnia 25 września 2024 roku o utrzymaniu w mocy decyzji dyrektora Centrum Nauczania Uniwersytetu z dnia 16 lipca 2024 roku o odmowie przyznania prawa do egzaminu komisyjnego z przedmiotu patofizjologia. Z przytoczonych względów, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 P.p.s.a., skarga podlegała odrzuceniu. Na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Sąd orzekł o zwrocie uiszczonego wpisu od skargi