IV SA/Po 91/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W.S. i H.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi przeciwko Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w P. w przedmiocie niewykonania wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2002r. sygn. akt II SA/Wr 611/2001 postanawia odmówić przyznania przyznać prawa pomocy W.S. i H.S. wnieśli skargę przeciwko Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w P. w przedmiocie niewykonania wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2002r. sygn. akt II SA/Wr 611/2001. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 200 zł. skarżący złożyli wspólny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazali, że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe a źródłem ich utrzymania jest emerytura skarżącej i dochód z tytułu zatrudnienia uzyskiwany przez H.S. w łącznej kwocie [...] zł. brutto ([...] netto). Z oświadczenia o stanie majątkowym wynika, że jedynym majątkiem wnioskodawców jest dom w zabudowie bliźniaczej o pow. [...] m2. W formularzu wniosku skarżący przedstawili również zestawienie wydatków na łączną kwotę [...] zł. w tym na na prąd ([...] zł.), wodę ([...] zł.), gaz ([...] zł.), TV ([...] zł., telefon ([...] zł.), Internet ([...] zł.), podatek od nieruchomości ([...] zł.) i śmieci ([...] zł.). Zgodnie z oświadczeniem wnioskodawców po uwzględnieniu kwoty 200 zł odkładanych na opał na bieżące utrzymanie tj. żywność, odzież, środki czystości i lekarstwa pozostaje kwota [...] zł. We wniosku skarżący oświadczył również, iż w związku ze złym stanem zdrowia od 01.03.2014r. przechodzi na zasiłek i będzie ubiegał się o świadczenie przedemerytalne. Do wniosku o przyznanie prawa pomocy załączono zaświadczenie o wysokości zarobków H.S., potwierdzenie wpływu na konto emerytury W.S., PIT 11 za 2013r. H.S. oraz dokumenty dostawy wyrobów węglowych. Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawców, pismem z dnia 26 lutego 2014r. wezwano ich do przedłożenia wyciągów i wykazów za okres ostatnich 6 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych oraz dokumentów dotyczących lokat, kont i kart kredytowych, wykazania za pomocą kserokopii dokumentów (np. rachunków, faktur za media, w tym gaz, energię elektr., wodę, telefon; dokumentów potwierdzających wysokość: podatku, opłat czynszowych, ubezpieczenia itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego i przedłożenia zestawienia pojazdów mechanicznych użytkowanych w gospodarstwie domowym z podaniem marki pojazdu, pojemności silnika i szacunkowej wartości. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący przedstawili zestawienie transakcji wpływu na konto od 05.08.2013 – 19.02.2014, informację o stanie konta na dzień 04.03.2014r. w kwocie [...] zł i stanie konta oszczędnościowego w kwocie [...] zł., kopie faktur i rachunków związanych z opłatami za prowadzenie gospodarstwa domowego. Ponadto skarżący przedłożyli kopię wyroku Sądu Okręgowego w O. z dnia [...].01.2014r. sygn. akt [...] wraz kopią apelacji od tego wyroku i dowodem uiszczenia opłaty sądowej od tej sprawy. Skarżący wyjaśnili przy tym, iż w związku z prowadzoną sprawą przed sądem powszechnym ponieśli znaczne wydatki, na opłacenie których musieli sprzedać samochód marki [...] z 1994r. za kwotę [...] zł. (umowa sprzedaży w załączeniu) i pożyczyć środki. Na podstawie art. 245 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata. Z kolei prawo pomocy z zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., zgodnie z którymi przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to, że prawo pomocy ma charakter szczególny i wyjątkowy, a skorzystać z tego uprawnienia mogą jedynie osoby w rzeczywiście ciężkiej sytuacji finansowej, pozbawione majątku, stałego miesięcznego dochodu lub uzyskujące go w takiej wysokości, że nie są w stanie uiścić najmniejszych nawet należności związanych z postępowaniem sądowym. W tym miejscu należy również wskazać, iż prawo pomocy jest formą dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w procesie, uwzględniając nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 ppsa - konieczne jest dokładne ustalenie faktycznej kondycji finansowej wnioskodawcy (por. post. NSA z dnia 12 czerwca 2007 r., sygn. akt II FZ 214/07, niepubl.), celem stwierdzenia, czy rzeczywiście potrzebuje on wsparcia ze strony Państwa, bez którego nie mógłby korzystać ze swojego konstytucyjnego prawa do sądu. Uwzględniając wyjątkowy charakter instytucji przyznania prawa pomocy oczywistym jest, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy możliwa jest weryfikacja danych przedstawionych przez wnioskodawcę. Stąd też - w przypadku gdy oświadczenia zawarte we wniosku budzą wątpliwości lub okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony oraz jej stanu rodzinnego - stosownie do art. 255 ppsa., Strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Powołany przepis wprost upoważnia do żądania dokumentów lub oświadczeń, pozwalających na zbadanie oświadczeń strony w zakresie jej sytuacji materialnej. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż wnioskodawcy nie wyjaśnili w pełni sytuacji finansowej, gdyż wbrew wezwaniu nie przedłożyli żądanych dokumentów dotyczących sytuacji finansowej, a w szczególności pełnej informacji dotyczących posiadanych kont bankowych i ich stanu. W wezwaniu o uzupełnienie informacji dotyczących sytuacji finansowej wezwano bowiem o przedstawienie wyciągów ze wszystkich kont posiadanych przez małżonków. Skarżący przedstawili natomiast zestawienie transakcji wpływu na konto W.S. bez oświadczenia H.S. co do faktu posiadania własnych kont bankowych i ewentualnie o ich stanie. Ponadto wskazać należy, iż przedłożone zestawienie transakcji nie pozwala na rzetelną ocenę sytuacji finansowej w analizowanym okresie. Z przedłożonego zestawienia wynika bowiem jedynie kto jest właścicielem konta, jaki był tytuł konkretnego wpływu i saldo po zaksięgowaniu tej operacji. Przedłożone zestawienie nie odzwierciedla jednak wszystkich operacji bankowych w powyższych miesiącach w tym wszystkich wpływów, wypłat, przelewów ani salda po każdej operacji z uwzględnieniem ich chronologii. Przedstawione zestawienia nie daje więc podstawy do oceny szans wnioskodawców na pozyskanie środków na pokrycie kosztów związanych ze swym udziałem w postępowaniu sądowym. Mając powyższe na uwadze uwzględniając fakt, iż skarżący w sposób niepełny przedstawili swą sytuację finansową, uznać należy że wnioskodawcy nie wywiązali się z ciążącego na nich obowiązku, w związku z czym stwierdzić należy, iż nie zachodzi obowiązek uznania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ppsa za uprawdopodobnione. W orzecznictwie nie budzi bowiem wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. post. NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79). Wobec powyższego, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 - §3, art. 246 §1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.