IV SA/Po 910/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.) Sędziowie WSA Danuta Rzyminiak- Owczarczak As. sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 03 października 2007 r. przy udziale sprawy ze skargi R.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego 1. oddala skargę 2. przyznaje adwokat [...] od Skarbu Państwa ( Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu ) wynagrodzenie w kwocie [...] podwyższone o kwotę [...] stanowiącą podatek od towarów i usług – łącznie [...] tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej /-/I.Kucznerowicz /-/J.Stankowski /-/D.Rzyminiak-Owczarczak IV SA/Po 910/06 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., po rozpatrzeniu odwołania R.C. od decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...] lipca 2006 r., nr [...], w przedmiocie przyznania zasiłku okresowego, utrzymało decyzję w mocy. Przyznając skarżącemu zasiłek okresowy w wysokości 350 zł, m.in. na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 36 pkt 1 lit. b, art. 38 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1, ust. 3 pkt 1 i ust. 4, 5, 6 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593 ze zm.), Prezydent Miasta L. podał, iż zasiłek okresowy przysługuje, w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, niemożliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń i innych systemów zabezpieczenia społecznego, osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od 461 zł. Wysokość zasiłku ustala się do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem rzeczywistym. Kwota zasiłku nie może jednak być wyższa niż 418 zł, a niższa niż 20 zł. Ponadto, kwota zasiłku nie może być niższa niż 35% różnicy między kryterium dochodowym a dochodem rzeczywistym. Organ stwierdził, że skarżący osiąga dochód niższy od kryterium dochodowego i jest on osobą bezrobotną, wobec czego spełniał warunki do przyznania zasiłku okresowego. W odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta R.C. podniósł, iż występując o dodatek okresowy nadmienił o konieczności dostosowania jego wysokości do zmiany wysokości stawek naliczeniowych, która powinna nastąpić z dniem 1 października 2006 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., na podstawie art. 38 ust. 2 pkt 1 art. 147 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071), utrzymało decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ podał, iż R.C. jest osobą w wieku produkcyjnym, od kilku lat bezrobotną. Jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w L. jako osoba poszukująca pracy, bez prawa do zasiłku. Mimo, iż nie otrzymywał ofert pracy, sam nie podejmował starań o znalezienie zatrudnienia. Nie wykonywał także prac dorywczych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyznało, że skarżący posiada lekki stopień niepełnosprawności, jednakże nie stoi to na przeszkodzie, aby mógł podjąć odpowiednią do tego pracę, tym bardziej, że ma kwalifikacje dające szanse na jej znalezienie. Organ wskazał także, że R.C. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Nie posiadając dochodu własnego, utrzymuje się z pomocy otrzymywanej z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie i Urzędu Miasta. Otrzymuje zasiłek okresowy od miesiąca lipca do grudnia 2006 r. w wysokości 350 zł miesięcznie. Ponadto skarżącemu przyznano dodatek mieszkaniowy na okres od czerwca do listopada 2006 r. w wysokości 120,10 zł miesięcznie. Korzysta z bezpłatnych posiłków w [...] Domu Samopomocy, których koszt kształtuje się w wysokości 100-120 zł. (przyznanych w ramach programu "posiłek dla potrzebujących" na okres do grudnia 2006 r.). Z wyliczeń organu wynika, że R.C. za okres od stycznia do czerwca 2006 r. otrzymał pomoc na łączną kwotę [...] zł, a także dodatek mieszkaniowy w wysokości około 600 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż zgodnie z art. 38 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek okresowy ustala się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym, że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, Miejski Ośrodek Pomocy społecznej – ze względu na duża ilość osób oczekujących na pomoc – nie może przyznawać pomocy w maksymalnej wysokości. Ograniczone środki pozostające do dyspozycji jednostki pozwalają na zaspokojenie jedynie elementarnych potrzeb, zatem kwoty przyznawane często są mniejsze od zgłoszonych we wnioskach. W konkluzji organ odwoławczy uznał, że suma pomocy przyznanej skarżącemu (zasiłek okresowy, dodatek mieszkaniowy, bezpłatne posiłki) jest wystarczająca, tym bardziej, że jej wartość (około 570 zł) przekracza kwotę określoną jako kryterium dochodowe (461 zł). Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę wniósł R.C. Zarzucił, że przyznana pomoc nie uwzględnia jego podstawowych potrzeb. W jego ocenie minimalna kwota niezbędna dla utrzymania się to 444 zł. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Dodatkowo stwierdził, że zarzut braku weryfikacji świadczenia w odniesieniu do zmiany wysokości kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej nie ma wpływu na wysokość przyznanego zasiłku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności mająca umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z tą zasadą, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz zawartą w niej argumentacją. Granice rozpoznania skargi są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów w konkretnej i zaskarżonej sprawie, z drugiej strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego. Sąd administracyjny dokonuje kontroli według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydawania zaskarżonego aktu. Zgodnie z art. 38 ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593 ze zm.) zasiłek okresowy przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego (osoby samotnie gospodarującej), w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego. Zasiłek okresowy ustala się do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie. Kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, w stanie prawnym obowiązującym w dniu wydawania zaskarżonej decyzji, wynosiło 461 zł (art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy). Ustalenie wysokości świadczenia powinno natomiast nastąpić w określonych przepisami granicach, adekwatnie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej). Zgodnie z art. 38 ust. 3 w zw. z art. 147 ust. 3 ustawy, w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, zasiłek okresowy nie mógł być niższy niż 161,35 zł (35% z kwoty 461 zł), a także nie mógł być wyższy niż 418 zł (art. 38 ust. 2 pkt 1 ustawy). Ustalenie wysokości zasiłku okresowego, jak i czasokresu, na jaki został on przyznany, pozostawiono uznaniu organów. Element uznaniowości nie oznacza jednak dowolności działania. Decyzje wydawane według uznania administracyjnego podlegają kontroli sądowej pod względem ich zgodności z prawem, a Sąd bada, czy przy wydawaniu takiej decyzji nie przekroczono granic uznania. Zgodnie z art. 8 ust. 3 za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu, z miesiąca, w którym wniosek został złożony. Podczas aktualizacji wywiadu z dnia 16 czerwca 2006 r. skarżący przyznał, że stosownie do art. 8 ustawy o pomocy społecznej uzyskiwał dochód w wysokości 250 zł (zasiłek okresowy). Dochód ten utracił w miesiącu złożenia wniosku (co można stwierdzić na podstawie adnotacji zawartych w formularzu aktualizacji wywiadu). Oznacza to, iż nie powinien być on brany pod uwagę przy ustalaniu wysokości zasiłku okresowego. Przy ustaleniu wysokości dochodu osoby samodzielnie gospodarującej nie mogła być również brana pod uwagę wartość bezpłatnych posiłków, jakie otrzymywał skarżący, bowiem do dochodu ustalonego zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy nie wlicza się wartości świadczeń otrzymanych w naturze (art. 8 ust. 4). Z akt sprawy wynika, że na okres od czerwca do listopada 2006 r. R.C. przyznano dodatek mieszkaniowy w kwocie 120,10 zł. Wobec złożonych przez niego wniosków o zasiłek okresowy i zasiłki celowe, organ pomocy w dniu [...] lipca 2007 r. przyznał zasiłek okresowy (350 zł), jednocześnie (decyzjami z tego samego dnia) wspomagając skarżącego zasiłkiem celowym na czynsz (40 zł), energię elektryczną (30 zł) i zakup obuwia, odzieży, bielizny i środków czystości (20 zł). Suma zasiłku okresowego i dodatku mieszkaniowego wyniosła 470,10 zł. Oznacza to, że skarżący otrzymywał łącznie stałe wsparcie przenoszące kryterium dochodowe uprawniające do przyznania pomocy społecznej. W ocenie Sądu, ustalając zasiłek okresowy, organ nie przekroczył zatem granic uznania administracyjnego, a udzielając zasiłku adekwatnego do potrzeb, sposób wystarczający zrealizował cele pomocy społecznej określone w art. 3 ust. 3 ustawy. Pomoc tę należało uznać za wystarczającą, także z uwagi na to, że skarżący regularnie korzystał z zasiłków celowych i otrzymywał bezpłatne posiłki. Mając na względzie powyższe nie można było uznać zarzutu skarżącego, iż zasiłek okresowy powinien wynieść 444 zł. Kwota ta przewyższa maksymalną wysokość zasiłku (418 zł), jaki mógł być przyznany zgodnie z przepisami obowiązującymi w dniu wydania decyzji. Na marginesie Sąd wyjaśnia, iż kwota 444 zł stanowi maksymalną kwotę zasiłku stałego (nie okresowego), która została określona rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2006 Nr 135, poz. 950). Wbrew przeświadczeniu skarżącego, nie jest to zatem minimalne kryterium pomocy, które organ powinien zastosować w sprawie. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ stwierdził, iż w okresie od stycznia do czerwca 2006 r. skarżący otrzymał około 600 zł dodatku mieszkaniowego. Z uwagi na to, iż dochód z maja 2006 r. (miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku) stanowił podstawę do ustalenia dochodu osoby samotnie gospodarującej, organ powinien precyzyjnie ustalić kwotę tego dodatku, gdyż stanowił on przychód w rozumieniu art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Powyższe nie mogło stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji, z uwagi na wiążącą Sąd zasadę nie działania na niekorzyść skarżącego (art. 134 § 2 p.p.s.a.). Uwzględnienie dodatku mieszkaniowego otrzymanego w miesiącu maju 2006 r. (dochodu) prowadziłoby bowiem do ustalenia niższego zasiłku okresowego. Nie można także uznać zarzutu, iż decyzja o przyznaniu zasiłku okresowego powinna zostać zweryfikowana stosownie do zmiany wysokości kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej weszło w życie z dniem 1 października 2006 r. i ma ono zastosowanie do decyzji wydanych po tym dniu. Tymczasem decyzja pierwszej ([...] lipca 2006 r.) i drugiej instancji ([...] sierpnia 2006 r.) zapadły przed tym terminem. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c, § 19 pkt 1 w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348). /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ J. Stankowski /-/ I. Kucznerowicz AT