IV SA/Po 914/24

WyrokWSA w Poznaniu2025-12-04

Skład orzekający: Maciej Busz, Józef Maleszewski, Katarzyna Witkowicz-Grochowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ pomocy społecznej prawidłowo ustalił wysokość przyznanego specjalnego zasiłku celowego na zakup środków chemii gospodarczej, uwzględniając przekroczenie kryterium dochodowego przez wnioskodawcę, ale jednocześnie uznając wystąpienie szczególnie uzasadnionego przypadku?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ pomocy społecznej prawidłowo zastosował przepisy ustawy o pomocy społecznej, przyznając skarżącemu specjalny zasiłek celowy na zakup środków chemii gospodarczej w kwocie niższej niż wnioskowana, ale stanowiącej 80% tej kwoty. Sąd podkreślił, że przyznanie pomocy w tej wysokości, w kontekście innych świadczeń otrzymywanych przez skarżącego oraz jego sytuacji życiowej, było wystarczające i zaspokajało potrzeby w tym zakresie, nawet przy przekroczeniu kryterium dochodowego, ze względu na uznanie przez organy szczególnie uzasadnionego przypadku.
Stan faktyczny
Skarżący K. Z. zwrócił się o przyznanie pomocy finansowej na zakup żywności, wody, chemii gospodarczej, zapłatę alimentów i należności za energię elektryczną. Organ I instancji przyznał częściową pomoc na zakup posiłku/żywności oraz specjalny zasiłek celowy na zakup środków chemicznych, jednocześnie odmawiając przyznania świadczeń na pozostałe cele. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Skarżący wniósł skargę do WSA, kwestionując ustalenia faktyczne i zarzucając organom nieprawidłowe postępowanie oraz nieudostępnianie akt sprawy. Sąd oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Protokolant St. sekr. sąd. Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi K. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 października 2024 r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego oddala skargę w całości. Wnioskiem z dnia 14.08.2024 r. K. Z. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o przyznania pomocy finansowej na: - zakup żywności i wody w kwocie [...]zł, - zakup chemii gospodarczej ok. [...] zł, - zapłatę alimentów bieżących ok. [...] zł, - zapłatę należności za energię elektryczną w kwocie [...]zł wraz z odsetkami w kwocie [...]zł. Rozpatrując możliwość przyznania pomocy Burmistrz Gminy [...] decyzją z dnia 19.08.2024 r., nr [...] przyznał wnioskodawcy świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności w ramach programu "Posiłek w szkole i w domu" w kwocie [...]zł jednorazowo oraz decyzją z dnia 04.09.2024 r. nr [...] odmówił przyznania świadczenia z pomocy społecznej w formie specjalnego zasiłku celowego z przeznaczeniem na: - zapłatę bieżących alimentów w wys. [...] zł za miesiąc czerwiec 2024 r.; - zakup wody spożywczej; - zapłatę należności za energię elektryczną w kwocie [...]zł wraz z odsetkami w kwocie [...]zł zgodnie z przedstawioną fakturą VAT nr [...] z dnia 08.08.2024 r. z uwagi na brak podstaw do uznania, że zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek uzasadniający przyznanie przedmiotowego świadczenia. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] decyzją z 19.08.2024 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 7 pkt 5, 6, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 14, art. 17 ust. 2 pkt 1, art. 39 ust. 1 i 2, art. 41 pkt 1 oraz art. 106 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 901 z późn. zm., dalej jako "u.p.s."), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r., poz. 1296), w związku z art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. - Dz.U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako k.p.a.), działając z upoważnienia Burmistrza Gminy [...] wydanego w dniu 10 maja 2007 r. nr [...] do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej - należących do właściwości gminy, po rozpatrzeniu wniosku z dnia 14.08.2024 r. przyznał K. Z. specjalny zasiłek celowy w wysokości [...] zł z przeznaczeniem na częściowe pokrycie kosztów zakupu środków chemicznych. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyrobów medycznych i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Organ wskazał, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i legitymuje się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności wydanym przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności okresowo do 30.11.2025 r. Wnioskodawca oświadczył, iż przewlekle choruje i jego kondycja zdrowotna pogarsza się. Ponadto od dnia 8.02.2024 r. objęty jest pomocą usługową z Ośrodka w wymiarze 1 godziny dziennie we wtorki, środy i czwartki (również w dni świąteczne). Wskazano, że faktyczny dochód wnioskodawcy za miesiąc lipiec br. wyniósł [...] zł. Kryterium dochodowe uprawniające do korzystania z pomocy dla w/w wynosi [...] zł. Jednakże biorąc pod uwagę niepełnosprawność oraz długotrwałą chorobę skarżącego organ za zasadne uznał przyznanie, pomimo przekroczonego kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania pomocy, specjalnego zasiłku celowego z przeznaczeniem na częściowe pokrycie kosztów zakupu środków chemicznych. Wskazano, że pod opieką OPS znajduje się duża liczba podopiecznych ubiegających się o zabezpieczenie środków finansowych na podstawowe artykuły do życia tj. żywność, opał i leki. W związku z tym chcąc objąć pomocą wszystkie osoby ubiegające się i kwalifikujące do pomocy tut. ośrodek ma możliwość przyznania pomocy tylko na częściowe pokrycie niezbędnych, podstawowych potrzeb życiowych. W dniu 2.09.2025 r. K. Z. wniósł odwołanie od powyższej decyzji podnosząc, że nie ma możliwości zapoznania się z aktami sprawy, a OPS w [...] ukrywa przed nim dowody zawnioskowane w sprawie. Skarżący krytycznie ocenił pracę pracowników OPS. Skarżący wniósł m.in. o nakazanie kierowniczkom OPS w [...] aby przedłożyły do sprawy w SKO historię ubiegania się przez niego o pomoc socjalną dla niego i jego dzieci. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji i wydanie nowej decyzji o przyznaniu opieki w 4 dni w tygodniu przez 4 godziny dziennie. Także w dniu 2.09.2024r. K. Z. na piśmie oświadczył, że nie będzie wnosił odwołania od decyzji do kwoty [...]zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 24.10.2024 r., nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu swej decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że wnioskiem z dnia 14.08.2024r. K. Z. zwrócił się o przyznania pomocy finansowej na: - zakup żywności i wody w kwocie [...]zł, - zakup chemii gospodarczej ok. [...] zł, - zapłatę alimentów bieżących ok. [...] zł. - zapłatę należności za energię elektryczną w kwocie [...]zł wraz z odsetkami w kwocie [...]zł. Organ będąc związany wnioskiem strony orzekł w zaskarżonej decyzji tylko w części dotyczącej zakupu chemii gospodarczej. Rozpatrując możliwość przyznania pomocy na pozostałe cele, Burmistrz Gminy [...] decyzją z dnia 19.08.2024 r. nr [...] przyznał K. Z. świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności w ramach programu "Posiłek w szkole i w domu" w kwocie [...]zł jednorazowo oraz decyzją z dnia 04.09.2024 r. nr [...] odmówił przyznania świadczenia z pomocy społecznej w formie specjalnego zasiłku celowego z przeznaczeniem na: - zapłatę bieżących alimentów w wys. [...] zł za miesiąc czerwiec 2024 r.; - zakup wody spożywczej; - zapłatę należności za energię elektryczną w kwocie [...]zł wraz z odsetkami w kwocie [...]zł zgodnie z przedstawioną fakturą VAT nr [...] z dnia 08.08.2024 r. z uwagi na brak podstaw do uznania, że zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek uzasadniający przyznanie przedmiotowego świadczenia. Kolegium stwierdziło, że rozstrzygnięcie organu I instancji nie narusza zasad ogólnych przyznawania świadczeń z pomocy społecznej. Postępowanie w sprawie było przeprowadzone w sposób dokładny i rzetelny, co znalazło swoje potwierdzenie w dokumentach załączonych do akt administracyjnych i w uzasadnieniu skonstruowanym zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. Organ wskazał, że podczas wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 19.08.2024 r. stwierdzono, że K. Z. deklaruje prowadzenie jednoosobowego gospodarstwa domowego. Ustalono także, że sytuacja osobista, dochodowa i zdrowotna skarżącego od ostatnio sporządzonego wywiadu środowiskowego, tj. 29.07.2024 r. nie uległa zmianie. W dalszym ciągu zamieszkuje on w domu jednorodzinnym brata - W. Z., gdzie jak informuje posiada umowę najmu. Oświadczył jednak, że od lat z uwagi na problemy finansowe nie reguluje czynszu. Skarżący oświadczył także, iż choruje na dnę moczanową, niewydolność nerek, ciężkie uszkodzenie serca, cukrzycę, ma problemy ze wzrokiem i wycieki płynu stawowego. Informuje, że według niego jego kondycja zdrowotna pogarsza się. Od dnia 08.02.2024 r. objęty jest pomocą usługową z OPS w wymiarze 1 godziny dziennie we wtorki, środy i czwartki (również w dni świąteczne), przy odpłatności 10 % kosztu usługi za 1 godzinę świadczonej pomocy. Legitymuje się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności wydanym przez [...] w [...] dnia 11.11.2023 r. na okres do 30.11.2025 r. Dochód klienta z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, tj. lipca 2024 r. stanowił zasiłek stały w kwocie [...]zł. Dochód uprawniający skarżącego do korzystania ze świadczeń z pomocy społecznej nie może przekroczyć kwoty [...]zł. Z analizy sprawy wynika, że dochód z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, tj. z lipca 2024 r. przekracza wskazane kryterium dochodowe, w związku z powyższym w/w nie kwalifikuje się do przyznania zasiłku celowego. Organ wskazał, że w tym stanie faktycznym należało rozpatrzyć możliwość udzielenia świadczenia w formie specjalnego zasiłku celowego na podstawie art. 41 pkt 1 u.p.s. Zgodnie z art. 41 u.p.s., w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany: - specjalny zasiłek celowy w wysokości nie przekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. - zasiłek celowy pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Szczególny uzasadniony przypadek, w rozumieniu art. 41 ustawy, to taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że tak drastyczne i dotkliwe w skutkach, tak daleko ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych, a nawet do zdarzeń nadzwyczajnych. Są to zdarzenia występujące okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów wydarzeń, wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości. Wskazano, że organowi jest znana sytuacja skarżącego, którą rozważono biorąc pod uwagę nie tylko stan zdrowia, ale i stałe źródło dochodu (zasiłek stały) oraz przyznawane skarżącemu inne świadczenia z pomocy społecznej. Mając powyższe na względzie Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podzieliło stanowiska K. Z., że przy rozpatrzeniu jego wniosku miało dojść do błędnej oceny materiału dowodowego i okoliczności faktycznych sprawy. Organ pierwszej instancji ustalił i opisał sytuację życiową - bytową i materialną i ją przeanalizował. Specjalny zasiłek celowy w wysokości [...] zł z przeznaczeniem na częściowe pokrycie kosztów zakupu środków chemicznych powinien zaspokoić potrzeby wnioskodawcy. Za bezzasadny w niniejszej sprawie uznano wniosek o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej, a wniosek o wydanie kopii akt dotyczących odmów dotychczasowej pomocy winien zostać rozpoznany przy ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organ I instancji. Skargę na powyższą decyzje w ustawowym terminie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu K. Z. wnosząc o przyznanie mu pełnomocnika z urzędu i zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w całości, uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, wydanie kopii zawartości akt sprawy, przeprowadzenie zawnioskowanych w odwołaniu i ponagleniu dowodów, które są integralną częścią skargi, nakazanie Burmistrzowi Gminy [...], aby ujawnił kto i za co otrzymał nagrody pieniężne w Gminie [...] ponad wynagrodzenie za pracę i inne świadczenia od Gminy [...] za okres ostatnich 10 lat, nakazanie kierowniczce OPS w [...] dlaczego prowadzi działalność przestępczą zamiast pomocowej w zakresie swojej właściwości. Podobnie SKO w [...]. W uzasadnieniu skargi wskazano m.in., że decyzją Burmistrza [...] nie została skarżącemu przyznana pomoc w zakresie podanym w decyzji pomimo, że potrzeby nie zostały zakwestionowane, zaś podstawa prawna i faktyczna nie była kwestionowana. Potrzeby o jakich mowa w decyzji odmownej wzięły się stąd, że "OPS w [...] zaatakował skarżącego i jego rodzinę w 2018 roku do dzisiaj i nadal aby zniszczyć jego życie". Skarżący nie otrzymał świadczenia 500 + i 800 + oraz innych oraz zasiłku stałego od lipca 2018 r. do maja 2023 r. Roszczenia powstały przed zmianą ustawy o pomocy socjalnej. Skarżący spełnia wszystkie warunki do przyznania mu pomocy o jakiej mowa w decyzji. Pomimo pouczeń i rzekomych uprawnień do zapoznania się z zawartością akt spraw w OPS [...], UMiG [...], SKO w [...] oraz WSA w Poznaniu, uprawnienia te są fikcją. Skarżący w obszernej części skargi zarzucił pracownikom organów kłamstwa i nieuczciwość. Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację. Odnosząc się do zarzutów skargi Kolegium wskazało, że postępowanie w sprawie było przeprowadzone w sposób dokładny i rzetelny, co znalazło swoje potwierdzenie w rozstrzygnięciu decyzji i w uzasadnieniu skonstruowanym zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. Skarżący pismem z dnia 18 maja 2025 r. wniósł do WSA w Poznaniu o przyznanie mu transportu medycznego na rozprawę. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] w piśmie z dnia 27 sierpnia 2025 r. wskazał, że K. Z. około 2 razy w miesiącu samodzielnie przybywa do ośrodka celem osobistego składania wniosków. Podczas wizyt nie korzysta z jakichkolwiek sprzętów medycznych wspomagających poruszanie. Schody nie stanowią dla niego bariery architektonicznej. Ponadto oświadczył, że korzysta z samochodu należącego do brata. Skarżący odbył też podróż do [...] na ślub córki. Ośrodek nie posiada informacji na temat potrzeby przemieszczania się skarżącego transportem sanitarnym. Pełnomocnik skarżącego w piśmie z dnia 29 września 2025 r. podtrzymał zarzuty skargi. Ponadto wskazał, że organ nie uwzględnił kosztów leczenia skarżącego, które wpływają na jego dochód, a stan faktyczny sprawy nie został prawidłowo ustalony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej jako: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy u.p.s., które regulują zasady i tryb udzielania świadczeń z pomocy społecznej. Ustawa ta przewiduje m.in. udzielanie pomocy społecznej w formie zasiłków celowych. Zasiłek celowy, w myśl art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s., może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Jego przyznanie jest przy tym uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego. Wspomniane kryterium dochodowe określone zostało w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. i wynosiło w dacie wydawania zaskarżonych decyzji dla osoby samotnie gospodarującej – a za taką organ pomocy społecznej trafnie uznał skarżącego – [...] zł. Z poczynionych w trakcie postępowania ustaleń organów wynika, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, zamieszkuje w domu jednorodzinnym, którego właścicielem jest jego brat. Ustalono także, że sytuacja osobista, dochodowa i zdrowotna skarżącego od ostatnio sporządzonego wywiadu środowiskowego, tj. 29.07.2024 r. nie uległa zmianie. Skarżący w dalszym ciągu zamieszkuje w domu jednorodzinnym brata - W. Z., gdzie jak informuje posiada umowę najmu. Oświadczył jednak, że od lat z uwagi na problemy finansowe nie reguluje czynszu. Skarżący oświadczył także, iż choruje na dnę moczanową, niewydolność nerek, ciężkie uszkodzenie serca, cukrzycę, ma problemy ze wzrokiem i wycieki płynu stawowego. Według skarżącego jego kondycja zdrowotna pogarsza się. Od dnia 08.02.2024 r. objęty jest pomocą usługową z OPS w wymiarze 1 godziny dziennie we wtorki, środy i czwartki (również w dni świąteczne) przy odpłatności 10 % kosztu usługi za 1 godzinę świadczonej pomocy. Legitymuje się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności wydanym przez [...] w [...] dnia 11.11.2023 r. na okres do 30.11.2025 r. Dochód skarżącego z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, tj. lipca 2024 r. stanowił zasiłek stały w kwocie [...]zł. Sąd z urzędu (z akt administracyjnych sprawy IV SA/Po 893/25) posiada wiedzę o tym, że skarżący otrzymuje pomoc w postaci usług opiekuńczych, zasiłków celowych np. na leki, gaz, żywność. Nie sposób więc przyjąć, że Ośrodek Pomocy Społecznej zostawia skarżącego bez pomocy. Decyzją z dnia 28.02.2024 r. – sygn. [...] przyznano K. Z. specjalny zasiłek celowy w wys. [...] zł z przeznaczeniem na częściowe pokrycie kosztów zakupu: żywności w wys. [...] zł, odzieży (dresu) w wys. [...] zł, zakup leków wys. [...] zł, dofinansowanie do zakupu kul łokciowych w wys. [...] zł. Ponadto na skutek wniosku z dnia 9 stycznia 2024 r. skarżącemu, decyzją z dnia 5.02.2024 r. przyznano zasiłek celowy w kwocie [...]zł. Wcześniej - decyzją z dnia 11.12.2023 r. - przyznano mu zasiłek celowy w łącznej kwocie [...]zł, zaś decyzją z dnia 11.12.2023 r. - świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności wysokości [...] zł. Ponadto Sądowi również z urzędu (z akt administracyjnych sprawy IV SA/Po 847/24, w której rozprawa odbyła się w dniu 20 listopada 2025 r.) wiadomo, że decyzją z dnia 3.04.2024 r. przyznano skarżącemu specjalny zasiłek celowy w kwocie [...]zł. Sąd podkreśla, że wniosek skarżącego w zakresie kontrolowanej decyzji dotyczył przyznania pomocy finansowej na zakup chemii gospodarczej w kwocie około [...] zł. Organ przyznał skarżącemu pomoc na ten cel w wysokości [...] zł, a więc około [...] zł. Należy podkreślić również, że skarżący w oświadczeniu z dnia 2 września 2024 r. wskazał, że nie będzie wnosił odwołania od decyzji do kwoty [...]zł. Tym samym można uznać, że ocena w niniejszej sprawie powinna dotyczyć głównie tego, czy zgodnie z przepisami ustawy o pomocy społecznej i k.p.a. organ przyznał skarżącemu pomoc finansową na zakup chemii gospodarczej w kwocie niższej o około [...] złotych od wnioskowanej. Należy bowiem wskazać, że pozostałe elementy wniosku zostały rozstrzygnięte przez organ w innych decyzjach administracyjnych z 19.08.2024 r. i z 4.09.2024 r. i nie są one przedmiotem niniejszego postępowania. Sąd wskazuje, że skarżący nie został pozostawiony bez wsparcia, natomiast wsparcie ze środków pomocy społecznej nie może stanowić sposobu na pokrycie wszystkich jego niedostatków. Przyjęty w polskim prawie model pomocy społecznej nie bazuje na założeniu, że świadczenia z pomocy służą zapewnieniu stałego źródła utrzymania i zaspokojenia w efekcie wszystkich bytowych potrzeb. Przepisy art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 2 oraz art. 4 u.p.s. określają zasady funkcjonowania pomocy społecznej i udzielania wsparcia. Cechą tych przepisów mających charakter zasady jest to, że nie podlegają stosowaniu na zasadzie "wszystko albo nic", ale mogą być realizowane w pewnym wymiarze, a ich realizacja podlega stopniowaniu (zob. wyrok NSA z dnia 13 marca 2024 r., sygn. akt I OSK 534/23, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przekroczenie kryterium dochodowego obligowało organy do rozpatrzenia wniosku strony w kontekście przyznania specjalnego zasiłku celowego, czyli formy pomocy uregulowanej w art. 41 pkt 1 u.p.s. Wedle tej regulacji w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. W orzecznictwie sądowym ukształtował się pogląd, że szczególnie uzasadniony przypadek oznacza taką sytuację życiową osoby lub rodziny, która nie należy do przypadków zwykłych i powszechnie występujących, a która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów kwalifikacyjnych w stosunku do istniejącego stanu rzeczy pozwala stwierdzić zaistnienie drastycznych, dotkliwych w skutkach, nadzwyczajnych i negatywnych zdarzeń, którym strona nie była w stanie zapobiec (por.m.in. wyroki NSA z dnia 13 grudnia 2016 r. I OSK 1585/15, z dnia 11 października 2016 r. I OSK 340/15 i z dnia 29 czerwca 2016 r. I OSK 1077/16). Organy na korzyść skarżącego uznały, że w niniejszej sprawie występują okoliczności wskazujące na wystąpienie szczególnie uzasadnionego przypadku i przyznały mu kwotę [...]zł na zakup chemii gospodarczej. Biorąc pod uwagę szeroki zakres pomocy z jakiej regularnie korzysta skarżący Sąd uznał, że przyznanie mu na przedmiotowy cel pomocy w wysokości 80 % wnioskowanej kwoty jest wystarczającą pomocą i powinno zaspokoić potrzeby skarżącego w tym zakresie. Podkreślić należy ponownie, że pozostałe elementy wniosku skarżącego nie są przedmiotem niniejszego postępowania. W konsekwencji Sąd nie stwierdził uchybień w zakresie wykładni i zastosowania prawa materialnego, ani naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżącego stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo, a organy uwzględniły sytuację życiową skarżącego. Mając wszystko to na uwadze Sąd doszedł do przekonania, że organy obu instancji nie naruszyły prawa przyznając skarżącemu pomoc w wysokości [...] złotych (z wnioskowanych około [...] zł) na zakup chemii gospodarczej na podstawie art. 41 pkt 1 u.p.s. Na marginesie Sąd wskazuje, że wszelkie zarzuty dotyczące funkcjonowania ośrodka pomocy społecznej, wydania kopii akt sprawy, nagród pieniężnych w Gminie [...], świadczenia 500 + i 800 + oraz innych są bezzasadne i nie mają bezpośredniego związku z zaskarżoną decyzją. Zarzuty te nie zostały również wskazane, ani uzasadnione przez pełnomocnika skarżącego. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę w całości oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło