IV SA/Po 920/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Sędziowie NSA Ewa Makosz-Frymus (spr.) NSA Paweł Miładowski Protokolant st.sekr.sąd. Teresa Zaporowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 25 października 2007r. przy udziale sprawy ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczeń rodzinnych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia [...] nr [...], II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/P. Miładowski /-/E. Kręcichwost – Durchowska /-/E. Makosz - Frymus Decyzją nr [...] z [...] Podinspektor ds. świadczeń rodzinnych, działający z upoważnienia Wójta Gminy [...], na podstawie art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 1, ust.8 i art. 20 ust. 3 ustawy z 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych Dz.U. z 2003r., nr 228, poz. 2255 ze zm., dalej: u.ś.r.) zobowiązał B. S. do zwrotu nienależnie pobranego dodatku do zasiłku rodzinnego w okresie korzystania z urlopu wychowawczego z tytułu opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym w kwocie 5.344,70 zł wraz z ustawowymi odsetkami w kwocie 601,17 zł za okres od 15 lipca 2005r. do 31 maja 2006r. W uzasadnieniu wskazano, że w dniu 23 czerwca 2006r. skarżąca dostarczyła umowę o świadczenie usług przez przedstawiciela, zawartą z P. Polska S.A. w dniu 15 lipca 2005r. W tym okresie skarżąca otrzymywała dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, co zdaniem organu było niezgodne z art. 10 ust. 5 pkt 3 u.ś.r., który stanowi, że dodatek ten nie przysługuje osobie, która podjęła lub kontynuuje zatrudnienie lub inną prace w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Organ I instancji wskazał, że decyzją nr [...] z [...] w pkt 4 skarżącej przyznano przedmiotowe świadczenia, z jednoczesnym pouczeniem o skutkach nienależnie pobierania świadczeń. Odnosząc się do istoty świadczenia nienależnego organ wskazał na treść art. 30 ust. 1, ust. 6 i ust. 8 u.ś.r. Odwołując się od powyższej decyzji skarżąca wyraził swoje niezadowolenie i uznała ją za niezasadną. Decyzją nr [...] z [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że skarżąca w okresie od 7 czerwca 2003r. do 6 czerwca 2006r. przebywała na urlopie wychowawczym w celu sprawowania opieki nad córka J. S. Dalej wskazano, że od 15 lipca 2005r. skarżącą łączyła z P. Polska S.A. umowa o świadczenie usług przez przedstawiciela, którą należy rozumieć jako zatrudnienie lub pracę zarobkową w świetle przepisów art. 10 ust.5 pkt 3 i art. 3 pkt 22 u.ś.r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało argumenty podniesione przez organ I instancji, wskazując, że świadczenia nienależne podlegają zwrotowi wraz ustawowymi odsetkami, które naliczane są od dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu B. S. podniosła, że w jej ocenie umowa wiążąca ją z P. Polska S.A. nie może skutkować utratą prawa do zasiłku. Ponadto skarżąca wskazała na swoją trudną sytuację życiową i na brak zamiaru ukrywania umowy o świadczenie usług. Odpowiadając na skargę, organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak z innych względów niż w niej wskazane. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r., nr 153, poz. 1269, dalej: u.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola, o której mowa w art.1 § 1 u.s.a., sprawowana jest pod względem zgodności z prawem – art. 1 § 2 u.s.a. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Istotnym zagadnieniem dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy jest współistnienie decyzji przyznającej świadczenie i decyzji zobowiązującej stronę do jego zwrotu. Decyzją nr [...] z [...] zobowiązano skarżącą do zwrotu nienależnie pobranego dodatku do zasiłku rodzinnego w okresie korzystania z urlopu wychowawczego z tytułu opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym, wraz z odsetkami za okres od 15 lipca 2005r. do 31 maja 2006r. Z punktu 4 decyzji nr [...] z [...] wynika, że przedmiotowe świadczenia przyznane zostało J. S. na okres od 1 września 2005r. do 6 czerwca 2006r. W tym zakresie powyższa decyzja została uchylona decyzją nr [...] z [...]. Podnieść należy, że decyzją nr [...] z [...], w punkcie 7 przyznano przedmiotowe świadczenie na J. S. na okres od 17 maja 2004r. do 31 sierpnia 2005r. Decyzja ta była zmieniana późniejszymi decyzjami organu I instancji, nie została jednak wyeliminowana z obrotu prawnego. Reasumując powyższe, Sąd wskazuje, że nie została uchylona decyzja przyznająca prawo do świadczenia w postaci dodatku do zasiłku rodzinnego w okresie korzystania z urlopu wychowawczego z tytułu opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym na J.S. od 17 maja 2004r. do 31 sierpnia 2005r. Stąd też decyzja organu I instancji nr [...] z [...] spowodowała, że w tym samym czasie w obrocie prawnym funkcjonowała decyzja nr [...] z [...] przyznająca przedmiotowe świadczenie i decyzja nr [...] z [...] zobowiązująca skarżącą do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia za okres wykraczający poza objęty decyzją uchylającą nr [...] z [...]. W doktrynie i orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, podzielany także przez skład orzekający w niniejszej sprawie, że warunkiem wydania decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia jest uprzednie uchylenie lub zmiana decyzji, na podstawie której to świadczenie zostało przyznane. Uznanie świadczenia za nienależne i nałożenie obowiązku jego zwrotu, bez uprzedniego wzruszenia decyzji przyznającej to świadczenie, prowadziłoby bowiem do sytuacji, w której w obrocie prawnym pozostawałyby dwie sprzeczne ze sobą decyzje administracyjne, jedna przyznająca świadczenie oraz druga nakładająca obowiązek jego zwrotu. Organ I instancji poprzez nieustalenie, że w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja przyznająca skarżącej przedmiotowe świadczenie, dopuścił się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7 i 77 k.p.a. Ponadto organ nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, nie rozpatrzono całego materiału dowodowego. Nadto wbrew art. 8 k.p.a., działanie organu nie mogło zapewnić pogłębienia zaufania do organów publicznych w sytuacji zobowiązania do zwrotu świadczenia, do którego prawo nie został uprzednio uchylone. Organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję pierwszoinstancyjną powielił, błędne założenia, uznając prawidłowość zobowiązania skarżącej do zwrotu świadczenia w zakresie wskazanym w decyzji nr [...] z [...]. Pomijając jednocześnie fakt, że w części prawo do świadczenia nie zostało wcześniej uchylone. Rozpoznając sprawę ponownie organy winny uwzględnić wytyczne ujęte w treści niniejszego uzasadnienia. Ponadto art. 107 § 3 k.p.a. zobowiązuje organy do sporządzenia uzasadnienia faktycznego decyzji, które winno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. W świetle tego zapisu zobowiązanie skarżącej do zwrotu określonej kwoty wraz odsetkami, bez podania sposobu obliczenia i określenia dat od których naliczane były odsetki, należy uznać za naruszenie. Organy administracji publicznej są bowiem zobowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd orzekł jak w punkcie 1 wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r., nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.). O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono jak w punkcie 2 wyroku na podstawie art. 152 p.p.s.a. /-/ B. Popowska /-/ P. Miładowski /-/ E. Makosz-Frymus AT