IV SA/Po 922/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Jarosz Sędziowie WSA Bożena Popowska (spr.) WSA Tomasz Grossmann Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2011 r. sprawy ze skargi J.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę IV SA/Po 922/10 UZASADNIENIE Burmistrz K., po rozpoznaniu wniosku J.S. złożonego w dniu 1 lipca 2010 r. , działając na podstawie art. 3 ust. 4, art. 8, art. 9ust. 1 , art. 17ust 1 pkt 5, art. 39 ust. 1 i 2, art. 102, art. 106 ust. 1, ust. 5-6 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. jedn. Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm. – dalej ups) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z 29 lipca 2009 r. (Dz. U. Nr 127, poz. 1055) wydał decyzję z dnia [...] lipca 2010 r. Nr [...] przyznająca wnioskodawczyni zasiłek pieniężny celowy w kwocie [...] złotych z przeznaczeniem na częściowe pokrycie kosztów utrzymania oraz nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu organ wskazał na trudną sytuację materialną i rodzinną Strony, spowodowaną brakiem możliwości zatrudnienia i przekwalifikowania, aktywność Strony w poszukiwaniu pracy oraz na fakt, że udokumentowany dochód w kwocie [...] zł nie przekracza kryterium dochodowego ustalonego na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, tj. 702 złotych. Organ przytoczył treść art. 39 ust. 1 i ust. 2 ups, a także art. 3 ust. 4. W związku z tym ostatnim przepisem, organ wyjaśnił, iż powyższe świadczenie przyznano w kwocie [...] zł. z uwagi na ograniczone możliwości finansowe tutejszego Ośrodka przy równoczesnym uwzględnieniu sytuacji i możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb osób i rodzin. Podano, iż na rok 2009 Ośrodek otrzymał na realizację zasiłków celowych i pomocy w naturze kwotę [...] zł. W 2009 r. tym z opieki skorzystało 897 rodzin i przewiduje się, że liczba ta może ulec zwiększeniu. Biorąc powyższe pod uwagę, przyznaje się zasiłki na częściowe pokrycie przedstawianych potrzeb. Od powyższej decyzji odwołanie w przypisanym terminie wniosła J.S., wskazując, iż przyznana kwota nie wystarcza na pokrycie bieżących opłat związanych z mieszkaniem oraz leków dla męża. Równocześnie odwołująca zażądała wyjaśnień na piśmie, na jakiej podstawie przyznaje się zasiłek okresowy i celowy określonej z nazwiska osobie, "przy dochodach przekraczających około 200 zł" na osobę", w sytuacji, kiedy osoba ta złożyła zaświadczenie, a nie wyrok sądowy" (...), natomiast ode mnie żądano oryginałów dokumentów lub potwierdzonych notarialnie (...)". Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ dokonał ustaleń faktycznych oraz przytoczył treść art. 3 ust. 1 i ust. 3 oraz ust. 4 ups. W nawiązaniu do tego ostatniego przepisu, organ wyjaśnił, iż przyjęcie przez ustawodawcę zasady, że stopień uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy zależy od możliwości pomocy społecznej, pozostawia organom orzekającym pewien zakres swobody, która umożliwia m. in. dokonanie klasyfikacji potrzeb zgłaszanych przez beneficjentów, ustalenie priorytetów, zróżnicowanie rozmiaru świadczeń. Organ przytoczył tez treść art. 4 ups i art. 39 ups. W tym ostatnim kontekście organ wyjaśnił, iż decyzja w sprawie zasiłku celowego zapada w ramach uznania administracyjnego. Załatwiając sprawę zasiłku celowego organ powinien kierować się interesem obywatela, interesem społecznym oraz uwzględniać wielkość posiadanych środków. W niniejsze sprawie, zdaniem organu, przyznanie większych kwot dla odwołującej przekracza możliwości finansowe Ośrodka. J.S. wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, podnosząc, że nie otrzymała odpowiedzi na pytanie zawarte w odwołaniu. Chodzi o to, że MOPS w K. dzieli osoby potrzebujące wsparcia na dwie kategorie: jedni mogą przedkładać oświadczenia napisane własnoręcznie, bądź przez osoby trzecie, a inni przedkładać oświadczenia potwierdzone notarialnie, co wiąże się z kosztami. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola Sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej jako: ppsa), polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta ogranicza się zatem do zbadania czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W myśl art. 134 ppsa, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd dokonał kontroli zaskarżonej decyzji według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydawania tego aktu. Rozstrzygając skargę w powyższym zakresie, Sąd uznał, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Uwzględniając treść art. 145§ 1 pkt 1 i 2 ppsa, określającego przesłanki uchylenia decyzji przez sąd administracyjny, Sąd orzekający stwierdza, że w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, ani do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, nie miało też miejsce inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na początku rozważań należy wskazać, iż w skardze nie sformułowano żadnych zarzutów dotyczących kwoty przyznanego zasiłku celowego, tylko podniesiono brak ustosunkowania się organu do pytania zawartego w odwołaniu. Chodzi o zarzut nierównego traktowania osób korzystających z pomocy społecznej pod względem wymaganych dokumentów. W odwołaniu Skarżąca podniosła też, iż przyznana kwota zasiłku nie wystarcza na pokrycie kosztów mieszkania i leków dla męża. Sąd ustosunkuje się do obu kwestii. W odniesieniu do zarzutu dotyczącego kwoty przyznanego zasiłku Sąd stwierdza, iż organ II instancji, tak jak wcześniej I instancji, prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, tj. sytuację rodzinną i finansową Skarżącej, w tym dochód. Na tej podstawie organy prawidłowo ustaliły, że skarżącej przysługuje uprawnienie do pomocy finansowej w formie zasiłku celowego, zwłaszcza, że spełnia kryterium dochodowe. Trzeba zgodzić się z wyjaśnieniem organu odwoławczego, że decyzja w sprawie zasiłku celowego jest decyzją uznaniową co nie znaczy, że dowolną. Wynika to z przepisów, normujących pomoc społeczną, potwierdza ten kierunek interpretacji orzecznictwo i doktryna. W myśl art. 39 ust. 1 i 2 ups: " W celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Z kolei zgodnie z art. 3 ust. 3 i 4: " Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Powyższe przepisy, a także inne, w tym art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej jako: kpa), wskazują na uznaniowy charakter decyzji w sprawie zasiłku celowego. Kontrolując decyzje podejmowane w ramach uznania administracyjnego, a takimi są decyzje podejmowane na podstawie art. 39 ups Sąd bada, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organy przy ich wydaniu nie przekroczyły granic uznania i czy uzasadniły rozstrzygnięcia dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami tak, że nie można im postawić zarzutu dowolności. W ramach tak zakreślonej kontroli Sąd dokonuje oceny, czy przy podjęciu decyzji spełniona została zawarta w art. 7 kpa powinność uwzględnienia słusznego interesu społecznego i słusznego interesu strony oraz czy respektowana była konstytucyjna zasada równości wobec prawa. Nadto zaakceptowanie zakresu, w jakim organy uczyniły użytek z przyznanych im uprawnień, zależy od ustalenia, że stan faktyczny sprawy został wszechstronnie wyjaśniony (por. art. 10 § 1 i art. 77 kpa) w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w sprawie. Sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany przez organy na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje już jednak poza granicami kontroli sądowej. W ocenie Sądu, kwestionowane przez Skarżącą rozstrzygnięcie i poprzedzające je rozstrzygnięcie organu I instancji odpowiadają powyższym kryteriom. Sąd jest zdania, iż organ odwoławczy trafnie wyjaśnił motywy orzeczenia w sprawach zasiłków celowych. Tj, że stopień uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy zależy od możliwości pomocy społecznej i pozostawia organom orzekającym pewien zakres swobody, która umożliwia m. in. dokonanie klasyfikacji potrzeb zgłaszanych przez beneficjentów, ustalenie priorytetów, zróżnicowanie rozmiaru świadczeń. Załatwiając sprawę zasiłku celowego, organ powinien kierować się interesem obywatela, interesem społecznym oraz uwzględniać wielkość posiadanych środków. Sąd zauważa, iż zarówno organ I instancji, jak i organ II instancji, z jednej strony wyjaśniły sytuację finansową Ośrodka i potrzeby osób korzystających z pomocy tego Ośrodka, z drugiej sytuację Strony. Należy dodać, że organ I instancji nie poprzestał na ogólnikowych stwierdzeniach co do sytuacji Ośrodka, tylko wskazał konkretne liczby, tak dotyczące kwoty uzyskanej z budżetu, jak i liczby osób korzystających z opieki. Nadto, w aktach administracyjnych zamieszczone są dowody świadczące o pomocy, jakiej Ośrodek udzielał Stronie od 1988r. Wobec powyższego, Sąd jest zdania, iż organ odwoławczy, wcześniej – organ I instancji, uzasadnił wielkość przyznanej Skarżącej pomocy. Drugi zarzut, jaki skarżąca stawia to ten, iż musiała dostarczyć oryginały dokumentów lub dokumenty poświadczane notarialnie, co wiąże się z kosztami, a inni mogą składać "oświadczenia". W związku z tym, w skardze zarzucono, że organ odwoławczy nie ustosunkował się do tej kwestii. Jak wynika z odwołania i ze skargi, w zakresie pierwszego zarzutu chodzi głównie nierówne traktowanie osób korzystających z pomocy, pod względem żądanej przez organy dokumentacji. W odwołaniu Skarżąca wskazuje na osobę, która nie musiała złożyć oryginałów dokumentów, tylko mogła złożyć oświadczenia. Sąd, powołując się na wyżej cyt. art. 134 ppsa stwierdza, że kwestia wymogów, jakie stawiano określonej stronie w toku innego postępowania administracyjnego, przekracza granice tej sprawy, wobec tego Sąd nie ma kompetencji, by się w tym zakresie wypowiadać. Równocześnie Sąd zauważa, że Skarżąca może skorzystać z instytucji skargi unormowanej w art. 227 i nast. kpa. W myśl art. 227: "Przedmiotem skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Na podstawie art. 6 ppsa Sąd poucza, iż skargę na działanie burmistrza składa się do rady miasta (art. 229 pkt 3 kpa). Kontynuując kwestię podniesionego zarzutu, Sąd przyznaje racje Skarżącej, że organ odwoławczy nie ustosunkował się zarzutu nierównego traktowania co do żądanych dokumentów. Zdaniem Sądu, brak tego ustosunkowania nie miał jednak istotnego wpływu na wynik sprawy, a tylko takie uchybienie uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji (patrz powołany wyżej art. 145 par. 1 pk1 1 lit. c ppsa). Należy jednak stwierdzić, iż pominięcie tego zagadnienia w decyzji organu II instancji stanowi naruszenie prawa procesowego, zwłaszcza zasady unormowanych w art. 9 kpa (zasada udzielania informacji), a także wymogów prawidłowego uzasadnienia (art. 107 par. 3 kpa). Być może, rzeczowe wyjaśnienie organu spowodowałoby szybsze zakończenie spawy, przyczyniając się do pogłębienia zaufania Skrzącej do organów państwa (art. 8 kpa). Pozostając przy kwestii wymogów dotyczących dokumentów, jakie organ I instancji stawiał Skarżącej, Sąd zauważa, iż w aktach nie znajduje się żaden dokument poświadczony notarialnie, zaś większość dokumentów ma formę kserokopii z adnotacją pracownika socjalnego o zgodności z oryginałem. W tym stanie rzeczy, Sąd działając na podstawie art. 151 ppsa, oddalił skargę.