IV SA/Po 926/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta (spr.) Sędziowie: WSA Izabela Bąk-Marciniak WSA Józef Maleszewski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2021 r., [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego M. P. kwotę [...]zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia [...] października 2021 r. M. P. (dalej również jako: "skarżący") reprezentowany przez radcę prawnego Ł. T. wniósł skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2021 r., [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Wnioskiem niedatowanym, który wpłynął do Urzędu Gminy T. w dniu [...] stycznia 2021 r. T. P. wniósł o sprostowanie oczywistej omyłki pisarskiej w decyzji [...] w sentencji decyzji z "budowa budynku handlowo – usługowego" na "rozbudowa, przebudowa i nadbudowa istniejącego budynku handlowo-usługowego", co miało wynikać z funkcji budynku we wniosku z dnia [...] września 2014 r. W dniu [...] lutego 2021 r., Wójt Gminy T. (organ I instancji) wydał postanowienie znak [...] ([...]) w przedmiocie sprostowania decyzji o warunkach zabudowy nr [...] z dnia [...] marca 2014 r. dla budowy budynku handlowo-usługowego w granicy z działką o nr ewid.[...], na terenie działki o nr ewid. [...] położonej w miejscowości B., Gmina T. , a ten sposób, że w sentencji, w pkt 1 ustaleń oraz w uzasadnieniu zamiast: "... budowy budynku handlowo-usługowego..." wprowadza się zapis "... przebudowy, rozbudowy i nadbudowy istniejącego budynku handlowo-usługowego". Postanowienie organu I instancji zostało doręczone skarżącemu w dniu [...] lutego 2021 r. (doręczano dorosłemu domownikowi – k. 3 akt administracyjnych organu I instancji). Pismem z dnia [...] lutego 2021 r. pełnomocnik skarżącego radca prawny Ł. T. wniósł zażalenie na postanowienie organu I instancji z dnia [...] lutego 2021 r. Na piśmie z dnia [...] lutego 2021 r. widnieje prezentata (k. I akt administracyjnych organu I instancji) Urzędu Gminy T. z datą [...] lutego 2021 r. Nr [...] Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2021 r., [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu SKO w P. wskazało, że termin do wniesienia zażalenia upływał w dniu [...] lutego 2021 r. (wtorek), tymczasem zażalenie z dnia [...] lutego 2021 r. zostało doręczone organowi I instancji w dniu [...] lutego 2021 r. Z uwagi na fakt, że 7 dniowy termin do wniesienia zażalenia jest terminem zawitym, jego przekroczenie powoduje, że czynność prawna dokonana po tym terminie jest nieskuteczna. Z tego względu wydano postanowienie w trybie art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. 1960 Nr 30, poz. 168, t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735, dalej jako: k.p.a.), które jest ostateczne. W skardze zaskarżonemu postanowieniu SKO w P. zarzucono: - naruszenie przepisów postepowania mające wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie - tj. naruszenie art. 134 k.p.a. poprzez jego zastosowanie i wadliwe stwierdzenie uchybienia do wniesienia odwołania (z tym zastrzeżeniem, że środkiem zaskarżenia wniesionym przez skarżącego było zażalenie) - art. 57 § 5 ust. 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że zażalenie na postanowienie zostało wniesione z uchybieniem ustawowego terminu, a sytuacji w której zażalenie zostało nadane w polskiej placówce pocztowej w dniu 15 lutego 2021 r., tym samym to przedmiotowa data powinna zostać uznana za dzień wniesienia pisma, co skutkuje zachowaniem 7-dniowego terminu upływającego z dniem [...] lutego 2021 r. Pełnomocnik skarżącego wniósł w oparciu o powyższe zarzuty na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2002 Nr 153, poz. 1270, t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, dalej jako: "p.p.s.a.") o: 1. Uchylenie zaskarżonego postanowienia SKO w P. 2. Zasądzenie od skarżącego na rzecz skarżącego kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podano, że zażalenie złożone przez skarżącego zostało wniesione za pośrednictwem Poczty Polskiej i nadane w dniu [...] lutego 2021 r., tj. na dzień przed upływem terminu do jego złożenia. Zażalenie wpłynęło do organu w dniu [...] lutego 2021 r. Według skarżącego terminy kodeksowe zostały zachowane, gdyż zgodnie z art. 57 § 5 ust. 2 k.p.a. termin zostaje zachowany jeżeli pismo zostanie nadane do organu upływem terminu, a strona nie może ponosić negatywnych skutków w opóźnieniu doręczenia przez operatora przesyłki. W ocenie skarżącego skoro organ II instancji prawidłowo oznaczył termin do wniesienia środka zaskarżenia na dzień [...] lutego 2021 r., a pismo skarżącego zostało nadane w dniu [...] lutego 2021 r. (za pośrednictwem Poczty Polskiej), to nie mogło dojść do stwierdzenia uchybienia terminu. Ponadto, w skardze zwrócono uwagę, że w ocenie pełnomocnika skarżącego, w sentencji zaskarżonego postanowienia doszło do wadliwego określenia środka zaskarżenia, gdyż stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia odwołania, a środkiem kierowanym przez skarżącego było zażalenie. W odpowiedzi na skargę, pismem z dnia [...] listopada 2021 r. SKO w P. stwierdziło, że nie znalazło podstaw do zastosowania art. 54 § 3 k.p.a. SKO w P. wyjaśniło, że w przedłożonych organowi II instancji aktach sprawy znajdowało się zażalenie skarżącego z przybitą prezentatą wpływu do organu I instancji opatrzoną datą [...] lutego 2021 r. W aktach sprawy brak jest koperty, w której ewentualnie było zażalenia nadane. Ponadto, z pisma przewodniego Wójta Gminy T. z dnia [...] lutego 2021 r. kierowanego do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, przy którym to piśmie zostało przekazane zażalenie wraz z aktami sprawy wynika, że zażalenie skarżącego wpłynęło do Urzędu Gminy T. w dniu [...] lutego 2021 r. Oceniając tak przedłożony organowi II instancji materiał dowodowy organ II instancji ustalił, że zażalenie zostało wniesione w dniu [...] lutego 2021 r. i taką datę organ II instancji przyjął do analizy. SKO w P. podało również, że z uwagi na to, że skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika nie dołączył do skargi żadnych dowodów potwierdzających nadanie w placówce pocztowej spornego zażalenia organ II instancji nie znalazł podstaw do zastosowania art. 54 § 3 p.p.s.a. Pismem z dnia [...] grudnia 2021 r., które wpłynęło do Sądu w dniu [...] grudnia 2021 r. pełnomocnik skarżącego radca prawny Ł. T. w związku z treścią doręczonej mu odpowiedzi na skargę złożył wniosek o przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci potwierdzenia śledzenia przesyłki o nr [...] na wykazanie faktu nadania zażalenia w sprawie drogą pocztową w dniu [...] lutego 2021 r. W uzasadnieniu tego wniosku o przeprowadzenie dowodu pełnomocnik skarżącego przypomniał stan faktyczny sprawy, a następnie argumentował, że organ II instancji nie podjął żadnych działań w celu zweryfikowania sposobu oraz daty nadania przesyłki błędnie przyjmując, że zażalenie zostało wniesione w dniu [...] lutego 2021 r., co stwierdził na podstawie przybitej prezentaty wpływu do urzędu, w związku z brakiem w aktach koperty, w której zostało nadane zażalenie. Pełnomocnik skarżącego podkreślił, że nie jest rolą strony postępowania wykazywanie, że środek zaskarżenia został wniesiony w terminie, skoro to organ administracji publicznej posiada pełen zespół narzędzi do sprawdzenia okoliczności w tym zakresie. Brak weryfikacji, nadto niezrozumiały brak zastosowani autokontroli przez organ II instancji świadczą, w ocenie pełnomocnika skarżącego o rażącym naruszeniu prawa skarżącego. W konkluzji pełnomocnik skarżącego stwierdził, że zażalenie faktycznie nadano w placówce pocztowej w dniu [...] lutego 2021 r., a więc przed upływem terminu do jego wniesienia, co potwierdza śledzenie przesyłki – wydruk ze strony Poczty Polskiej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 "p.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Stosownie do art. 3 § 2 ust. 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym kończące postępowanie – takim właśnie postanowieniem jest zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., gdyż jej przedmiotem jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym kończące postępowanie tj. postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2021 r., [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Stosowanie do art. 120 p.p.s.a. sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Zgodnie z art. 134 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. organ właściwy do rozpatrzenia zażalenia bada z urzędu zachowanie terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia. Stwierdzenie dopuszczalności zażalenia oraz wniesienie go w terminie jest koniecznym warunkiem merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ II instancji. Zgodnie z art. 141 § 2 k.p.a. zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia. Według zaś art. 57 § 5 ust. 2 k.p.a. termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe, którym jest Poczta Polska. Postanowienie organu I instancji zostało doręczone skarżącemu w dniu [...] lutego 2021 r. (doręczano dorosłemu domownikowi – k. 3 akt administracyjnych organu I instancji). Ustawowy termin do wniesienia zażalenia upływał więc w dniu [...] lutego 2021 r. Pismo pełnomocnika skarżącego zatytułowane zażalenie skierowane do organu I instancji nosiło datę [...] lutego 2021 r., jednakże na prezentacie wpływu do organu I instancji widniała data [...] lutego 2021 r. (a więc data z prezentaty była datą przypadającą jeden dzień po upływie terminu do wniesienia odwołania). Co prawda przekroczenie terminu ustawowego nawet o jeden dzień obliguje do uznania, że dokonana przez skarżącego czynność jest bezskuteczna, a organ ma obowiązek – stosownie do art. 134 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. wydać postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia, tym bardziej więc w pierwszej kolejności SKO w P. powinno bardzo dokładnie zweryfikować w jakiej dacie zażalenie zostało wniesione. Na podstawie art. 7 k.p.a. w toku postępowania organ administracji publicznej z urzędu lub na wniosek stron podejmuje wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Ponadto, zgodnie natomiast z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać cały materiał dowodowy. W ocenie Sądu to na SKO w P. ciążył obowiązek prawidłowego, a przede wszystkim wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego, (w tym podjęcia działań w celu zweryfikowania daty wniesienia zażalenia przez skarżącego do Wójta gminy T. ) przede wszystkim poprzez zebranie całokształtu materiału dowodowego, co organ mógł uczynić w postaci chociażby wysłania zapytania do organu I instancji, w którym zażądałby wyjaśnień czy zażalenie zostało złożone osobiście czy też zostało złożone za pomocą poczty. SKO w P. mogło również wystosować na podstawie art. 50 § 1 k.p.a. wezwanie do skarżącego celem złożenia przez niego wyjaśnień na piśmie i wskazania w jakim trybie (czy osobiście czy za pomocą poczty) wniesione zostało zażalenie. Organ nie podjął jednak takich czynności i poprzestał na przyjęciu, że zażalenie zostało wniesione z uchybieniem terminu powołując się na prezentatę widniejąca na piśmie skarżącego przystawioną przez organ I instancji z datą [...] lutego 2021 r., w żaden sposób nie weryfikując rzeczywistej daty wniesienia zażalenia. Wątpliwości organu nie wzbudził również fakt, że na prezentacie tej nie umieszczono adnotacji aby pismo zostało złożone osobiście, widniał na niej tylko numer [...]. A zatem organ nie poddał w jakikolwiek sposób weryfikacji tego w jaki sposób, tj. czy osobiście w urzędzie, czy też za pośrednictwem operatora pocztowego zażalenie zostało złożone. W toku postępowania sądowoadministracyjnego w reakcji na odpowiedź organu na skargę pełnomocnik skarżącego pismem z dnia [...] grudnia 2021 r. złożył do akt sprawy dowód w postaci wydruku z potwierdzenia śledzenia przesyłki o nr [...] na wykazanie faktu nadania zażalenia w sprawie drogą pocztową w dniu [...] lutego 2021 r. Z wydruku tego istotnie wynika, że dotyczy on przesyłki, która została nadana w dniu [...] lutego 2021 r., a doręczona w dniu [...] lutego 2021 r. Na marginesie przypomnieć należy również szczególną regulację dotyczącą przywracania terminów zawartą w tzw. ustawie COVID-19. Art. 15 zzzzzn2 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 t.j. ze zm), który obowiązywał zarówno w dniu w którym skarżący wniósł odwołanie tj. w dniu [...] lutego 2021 r., jak i w dniu w którym postanowienie wydało SKO w P. tj. w dniu [...] sierpnia 2021 r. Przepis ten dotyczy zawiadomienia strony o uchybieniu terminu przewidzianego przepisami prawa administracyjnego. Zgodnie z tym przepisem 1. W przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. 2. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu 3. W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. (por. m.in. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 5 października 2021 r. II SA/Rz 1032/21, LEX nr 3246297, Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 14 września 2021 r., II SA/Rz 923/21, LEX nr 3244116). Z wyżej wymienionych względów Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, co w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. skutkowało koniecznością jego uchylenia. Przy ponownym rozpatrzeniu niniejszej sprawy SKO w P. powinno wziąć pod uwagę, że zażalenie skarżącego M. P. zostało nadane w polskiej placówce pocztowej w dniu [...] lutego 2021 r., a więc przed upływem terminu do jego wniesienia, a zatem zażalenie jako wniesione w terminie powinno podlegać merytorycznemu rozpoznaniu przez organ. Przy rozpatrywaniu zaś spraw dotyczących uchybienia terminu do wniesienia zażalenia czy odwołania organ powinien wypełniać dyspozycję art. 15 zzzzzn2 ust. 1 ustawy COVID-19. O kosztach postępowania w łącznej wysokości [...] zł ([...] złotych) Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.) zasądzając od organu na rzecz skarżącego poniesione przez niego koszty postępowania, które sprowadzają się do: wpisu od skargi uiszczonego w wysokości [...] zł, zwrotu opłaty za czynności radcy prawnego w wysokości [...] zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości [...] zł.