IV SA/Po 927/15

WyrokWSA w Poznaniu2016-03-16

Skład orzekający: Maciej Busz, Anna Jarosz, Józef Maleszewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna, która nabyła prawo użytkowania wieczystego nieruchomości po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw, a przed dniem ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015 r. (sygn. akt K 29/13), ma prawo do przekształcenia tego prawa w prawo własności, mimo że pierwotny użytkownik wieczysty (osoba prawna) nie spełniał przesłanek do takiego przekształcenia w świetle orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji miały obowiązek uwzględnić wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015 r. (sygn. akt K 29/13), który wszedł w życie 17 marca 2015 r. Orzeczenie to zawęziło krąg podmiotów uprawnionych do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Skoro sprawa nie została rozstrzygnięta decyzją ostateczną przed datą wejścia w życie wyroku TK, organy były nim związane. W związku z tym, nawet jeśli pierwotny użytkownik wieczysty (spółka) nie spełniał przesłanek do przekształcenia, a wnioskodawczyni nabyła prawo użytkowania wieczystego po tej dacie, nie mogła skorzystać z przekształcenia. Sąd oddalił skargę, uznając ją za niezasadną.
Stan faktyczny
H. O. złożyła wniosek o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności. Prezydent Miasta Poznania odmówił przekształcenia, wskazując, że pierwotny użytkownik wieczysty (spółka) nie spełniał przesłanek do przekształcenia w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015 r. Wojewoda Wielkopolski uchylił decyzję Prezydenta i umorzył postępowanie, również uznając brak uprawnień wnioskodawczyni. H. O. wniosła skargę do WSA w Poznaniu, zarzucając błędną interpretację przepisów i naruszenie praw nabytych. Sąd oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędziowie WSA Anna Jarosz /spr./ WSA Józef Maleszewski Protokolant st.sekr.sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2016 r. sprawy ze skargi H. O. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] września 2015 r., nr [...] w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności oddala skargę Decyzją z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] Prezydent Miasta Poznania, jako prezydent miasta na prawach powiatu wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, (dalej Prezydent lub organ I instancji) po rozpoznaniu wniosku H. O. (dalej Wnioskodawczyni, Odwołująca lub Skarżąca), na podstawie art. 104 § 1 oraz art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., dalej kpa), art. 1 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. z 2012 r., poz. 83 z późn. zm., dalej jako Ustawa) odmówił przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w Poznaniu przy ul. [...], oznaczonej geodezyjnie: obręb [...], ark. mapy [...], działka nr [...] o powierzchni 1.080 m2, zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...]. Uzasadniając organ I instancji podniósł, że wnioskiem z dnia [...] września 2013 r. Wnioskodawczyni wystąpiła o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności w/w. nieruchomości. Na podstawie zebranych materiałów dowodowych ustalono, że przedmiotowa nieruchomość, położona w Poznaniu w rejonie ulic [...]z dniem [...] marca 1991 r., na podstawie art. 64 ustawy z dnia 22 lutego 1991 r. o zmianie ustawy o jednostkach badawczo-rozwojowych (Dz. U. Nr 19, poz. 81) stała się przedmiotem użytkowania wieczystego Instytutu Budownictwa, Mechanizacji i Elektryfikacji Rolnictwa z siedzibą w Warszawie, oddział w Poznaniu, (dalej jako Instytut). Z powyższego wynika, że w 1991 r. Instytut, jako państwowa osoba prawna został "uwłaszczony", czyli państwowy grunt będący w zarządzie Instytutu został mu przekazany w użytkowanie wieczyste. Organ I instancji ustalił, że decyzją z dnia [...] stycznia 1994r., nr [...] - Dyrektor ZGiKM GEOPOZ w Poznaniu, z działki nr [...]stanowiącej własność Skarbu Państwa, a będącej w użytkowaniu wieczystym Instytutu, wydzielone zostały działki nr [...]o pow. [...] m2, nr [...]o pow. [...]m2, nr [...]o pow. [...]m2, nr [...]o pow. [...] m2 i nr [...]o pow. [...] m2. Aktem notarialnym z dnia [...] sierpnia 1994 r., rep. A numer [...], Instytut przeniósł prawo użytkowania wieczystego działek nr: [...]o pow. [...] m2 , [...]o pow. [...] m2 na rzecz Wielobranżowego Przedsiębiorstwa [...] z siedzibą w Poznaniu (dalej jako Spółka). Następnie, działka nr [...], decyzją z dnia [...] lipca 1995 r. nr [...]podzielona została na działki nr [...],[...],[...],[...]i [...]. Z działki nr [...]o pow. [...]m2 (decyzja z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...]) wydzielona została między innymi działka nr [...]o pow. [...]m2. Ugodą pozasądową oraz przeniesieniem prawa użytkowania wieczystego, zawartą w formie aktu notarialnego z dnia [...] kwietnia 2004 r., rep. A nr [...], dokonaną pomiędzy Miastem Poznań, a Spółką, przeniesiono między innymi prawo użytkowania wieczystego działki nr [...]o pow. [...]m2 na rzecz Spółki. Zgodnie z decyzją podziałową z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...], działka nr [...] - wydzielona została z działki nr [...]. Aktem notarialnym z dnia [...] sierpnia 2013 r. rep. A nr [...][...]spółka z o.o., spółka komandytowa z siedzibą w Poznaniu - przeniosła prawo użytkowania wieczystego na rzecz Wnioskodawczyni. W dniu złożenia wniosku przepis art. 1 ust. 1 Ustawy stanowił, że osoby fizyczne i prawne będące w dniu [...] października 2005 r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności. Z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, o którym mowa w ust. 1, w prawo własności nieruchomości, mogą również wystąpić osoby fizyczne i prawne będące następcami prawnymi ww. osób (art. 1 ust. 3). Treść powyższego przepisu została wprowadzona ustawą z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 187, poz. 1110). Dalej organ I instancji zaznaczył, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 10 marca 2015 r., sygn. akt. K 29/13 (Dz. U. z 2015 r. poz. 373) orzekł, iż art. 1 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. z 2012 r. poz. 83) w zakresie, w jakim przyznaje uprawnienie do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności osobom fizycznym i prawnym, które nie miały tego uprawnienia przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 187, poz. 1110), jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a ponadto: a) w zakresie, w jakim dotyczy nieruchomości stanowiących własność jednostek samorządu terytorialnego, jest niezgodny z art. 165 ust. 1 Konstytucji, b) w zakresie, w jakim dotyczy nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, nie jest niezgodny z art. 165 ust. 1 oraz art. 167 ust. 1 i 2 Konstytucji. Prezydent wskazał, że wyrok TK został opublikowany w Dzienniku Ustaw w dniu 17 marca 2015 r. (Dz. U. z 2015 r., poz. 373). Postanowieniem z dnia 25.03.2015 r. Trybunał sprostował oczywista omyłkę pisarską w części orzekającej wyroku w ten sposób, że zwrot "w dniu wejścia w życie ustawy" zastępuje się zwrotem "przed dniem wejścia w życie ustawy". Organ I instancji wskazał, że zgodnie z obecnie obowiązującym art. 1 ust. 1 i 3 Ustawy osoby fizyczne będące w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub zabudowanych garażami albo przeznaczonych pod tego rodzaju zabudowę oraz nieruchomości rolnych mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności. Przez nieruchomość rolną rozumie się nieruchomość rolną w rozumieniu Kodeksu cywilnego, z wyłączeniem nieruchomości przeznaczonych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo w decyzji o warunkach zabudowy na cele inne niż rolne. Z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości mogą również wystąpić osoby fizyczne będące następcami prawnymi. Na podstawie zebranych materiałów organ ustalił, że w dniu [...] października 2005 r. użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości była Spółka. W związku z powyższym ocenił, że Wnioskodawczyni nie przysługuje prawo do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. W odwołaniu od opisanej decyzji Strona, zastępowana przez zawodowego pełnomocnika, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Pełnomocnik zarzucił błędną interpretację i zastosowanie art. 1 ust. 1 i 3 Ustawy przez niewłaściwe uznanie, że skarżąca utraciła prawo do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości będącej przedmiotem wniosku w prawo własności w wyniku wydania wyroku przez Trybunał Konstytucyjny, pomimo że Odwołująca się nabyła prawo do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego na podstawie powyższego przepisu w brzmieniu obowiązującym przed ogłoszeniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego, w wyniku złożenia wniosku o przekształcenie prawa w dniu [...] września 2013 roku. Uzasadniając pełnomocnik podkreślił, że zakwestionowaną decyzją organ I instancji po raz drugi odmówił uwzględnienia wniosku; decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. Wojewoda Wielkopolski uchylił w całości odmową decyzję organu I instancji z dnia [...] marca 2014 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Pomimo upływu 10 miesięcy od wydania decyzji organu wyższego stopnia, organ I instancji nie wydał decyzji zgodnej z przepisami prawa materialnego. Dopiero po wyroku Trybunału decyzja została wydana, z przekroczeniem terminów określonych w art. 35 § 3 k.p.a. Pełnomocnik ocenił, że w szczególnej sytuacji niniejszej sprawy należy dać prymat zasadom konstytucyjnym wyrażonym w art. 2 Konstytucji, tj. zasadzie zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz ochrony praw nabytych. Ocenił, że rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie narusza obydwie te zasady, osłabiając zaufanie obywateli do organów administracji, a z drugiej w wyniku wadliwego prowadzenia procedury administracyjnej pozbawiając praw nabytych przez złożenie poprawnego wniosku. Decyzją z dnia [...] września 2015 r. nr [...] Wojewoda Wielkopolski, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie organu I instancji w całości. Uzasadniając podniósł, że wskutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego, zacytowanego przez organ I instancji, zawężeniu uległ krąg podmiotów uprawnionych do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości w porównaniu do stanu sprzed wejścia w życie ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 187, poz. 1110). Odnosząc się do zarzutów odwołania Wojewoda wskazał, że podstawową zasadą postępowania administracyjnego wyrażaną zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie jest to, że organ administracji wydaje decyzję, biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny sprawy istniejący w dacie jej wydania. Przepisy kpa nie wiążą z datą wszczęcia postępowania podstawy faktycznej i prawnej rozpoznania sprawy. Miarodajny w tym zakresie jest stan obowiązujący w dacie wydania decyzji (wyrok NSA z dnia 4 października 2000 r., V SA 283/00, LEX nr 50110. wyrok NSA z dnia 16 października 2009 r. II OSK 1665/08). Wyjątek od zasady stosowania przez organy administracji ustawy nowej muszą wyraźnie wprowadzać przepisy przejściowe tej ustawy, nakazujące do postępowań wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną stosowanie przepisów dotychczasowych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 27 czerwca 2013 r., sygn. akt: II SA/Bd 466/13). Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 10 marca 2015 r., sygn. akt: K 29/13 wszedł w życie 17 marca 2015 r., natomiast decyzja organu I instancji została wydana w dniu 28 maja 2015 r. Organ I instancji był zatem zobowiązany do uwzględnienia stanu prawnego powstałego po dacie wejścia w życie ww. wyroku. Mając na uwadze powyższe, należało zatem w pierwszej kolejności zbadać, czy w dniu wejścia w życie ustawy z 29 lipca 2005r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, tj. [...] października 2005r. podmiot będący w tej dacie użytkownikiem wieczystym nieruchomości należał do jednej z poniższych kategorii: 1. był osobą fizyczną będącą użytkownikiem wieczystym nieruchomości zabudowanej na cele mieszkaniowe, garażami albo przeznaczonej pod tego rodzaju zabudowę oraz nieruchomości rolnej, albo 2. był osobą fizyczną będącą w dniu [...] października 2005 r. użytkownikiem wieczystym nieruchomości, jeżeli to użytkowanie uzyskała: a. w zamian za wywłaszczenie lub przejęcie nieruchomości, gruntowej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie innych tytułów, przed dniem 5 grudnia 1990 r, b. na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), 3. był osobą fizyczną bądź prawną, będącą właścicielem lokali, których udział w nieruchomości wspólnej obejmuje prawo użytkowania wieczystego, 4. był spółdzielnią mieszkaniową będącą właścicielem budynków mieszkalnych lub garaży. W myśl art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. z 2012 r., poz. 83 ze zm.) prawo do żądania przekształcenia ma również następca prawny podmiotów wymienionych wyżej. Wojewoda stwierdził, że jak wynika z akt sprawy, w dniu [...] października 2005 r. użytkownikiem wieczystym obecnej działki nr 101 była osoba prawna – Spółka, nie będąca właścicielem lokali, których udział w nieruchomości wspólnej obejmuje prawo użytkowania wieczystego ani nie będąca spółdzielnią mieszkaniową. Oznacza to, że w obecnym stanie prawnym należy uznać, że [...] października 2005 r. Spółka była podmiotem nieuprawnionym do ubiegania się o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości na drodze postępowania administracyjnego. Tym samym Wnioskodawczyni nie jest uprawniona do żądania przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości na podstawie art. 1 ust. 3 Ustawy. Na opisaną decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła H. O., zastępowana przez zawodowego pełnomocnika. Pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewodzie. Pełnomocnik zarzucił naruszenie: 1. prawa materialnego poprzez błędną interpretację i zastosowanie art. 1 ust. 1 i 3 Ustawy przez niewłaściwe uznanie, że Skarżąca utraciła prawo do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości będącej przedmiotem wniosku w prawo własności, w wyniku wydania przedmiotowego wyroku przez Trybunał Konstytucyjny, pomimo że Skarżąca nabyła prawo do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego na podstawie powyższego przepisu w brzmieniu obowiązującym przed ogłoszeniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego, w wyniku złożenia wniosku o przekształcenie prawa w dniu 18 września 2013 roku; 2. naruszenie prawa procesowego - art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 77 oraz art.107 § 3 kpa, mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na braku całościowego rozpatrzenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz braku odniesienia się do argumentów i zarzutów przez organ w uzasadnieniu decyzji. Uzasadniając pełnomocnik powtórzył zarzuty zawarte w odwołaniu. Nadto podniósł, że te zarzuty oraz ich argumentacja, wymagały rozważenia przez odniesienie ich do norm wynikających z obowiązujących przepisów prawa i wskazania powodów takiego, a nie innego zastosowania tych przepisów. Tymczasem odniesienie się przez organ odwoławczy do zarzutów odwołania ograniczyło się w zasadzie do arbitralnego stwierdzenia, że skarżąca jest następcą prawnym podmiotu nieuprawnionego do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Wojewoda Wielkopolski w sposób bezdyskusyjny stwierdził, że kwestia ta nie budzi w jego ocenie żadnych wątpliwości. Pełnomocnik ocenił zaskarżone rozstrzygnięcie jako jednostronne i wydane z całkowitym pominięciem słusznego i uzasadnionego interesu Skarżącej; stwierdził, że Wojewoda bezkrytycznie przyjął za własne argumenty przytoczone przez organ I instancji. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu jako niezasadna. Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.; dalej ppsa) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m. in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Kontrola sądu nie obejmuje natomiast zasadniczo oceny wypełniania przez organy administracji tzw. pozasystemowych kryteriów słusznościowych, w szczególności kierowania się zasadami współżycia społecznego, ani kryteriów celowościowych, takich jak realizacja określonej polityki stosowania prawa administracyjnego (por. wyrok NSA z 25.09.2009 r., I OSK 1403/08, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej CBOSA). Materialnoprawną podstawę decyzji administracyjnych zapadłych w rozpoznawanej sprawie stanowiły przepisy Ustawy; nie budzi przy tym wątpliwości Sądu, że organy administracji postąpiły słusznie, uwzględniając wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015 r. sygn. akt K 29/13 (OTK-A 2015/3/28). Co więcej, to odmowa uwzględnienia lub niepełne uwzględnienie ww. wyroku w realiach niniejszej sprawy stanowiłyby rażące naruszenie prawa. Trybunał Konstytucyjny rozstrzygnął w ww. wyroku między innymi, że art. 1 ust. 1 i 3 Ustawy w zakresie, w jakim przyznaje uprawnienie do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności osobom fizycznym i prawnym, które nie miały tego uprawnienia przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 187, poz. 1110), jest niezgodny z Konstytucją, a ponadto w zakresie, w jakim dotyczy nieruchomości stanowiących własność jednostek samorządu terytorialnego, jest niezgodny z art. 165 ust. 1 Konstytucji. Sąd podkreśla, że punktem wyjścia przy ocenie obu decyzji wydanych w sprawie musi być art. 190 ust. 3 Konstytucji; zgodnie z tym przepisem orzeczenie Trybunału wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, chyba że Trybunał zdecyduje się określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Ponieważ w przypadku przywoływanego orzeczenia Trybunał Konstytucyjny nie określił innego termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego, wyrok Trybunału obowiązuje i wywołuje skutki prawne od dnia jego ogłoszenia w Dzienniku Ustaw tj. od dnia 17 marca 2015 r. w odniesieniu do postępowań, które nie zostały rozstrzygnięte decyzją ostateczną przed dniem opublikowania tegoż wyroku – bezsprzecznie zatem zasadnie znalazł zastosowanie w niniejszej sprawie. Skoro sprawa niniejsza nie została rozstrzygnięta decyzją ostateczną przed opublikowaniem przywołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, organy administracji związane są tym orzeczeniem i nie mogły go zignorować np. z powodów wyliczonych w skardze. Odnosząc się do zarzutu skargi o długości prowadzonego postępowania i pozbawienia praw nabytych poprzez złożenie poprawnego wniosku Sąd wskazuje, że w aktach sprawy znajduje się decyzja Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] lipca 2014 r., zawierająca korzystną dla Skarżącej ocenę prawną, co dodatkowo potwierdzałoby argumenty odwołania i skargi o dysponowaniu prawem do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości w dacie złożenia wniosku i później – aż do wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Sąd podziela zarzut skargi naruszenia przez organ I instancji zasad procedury administracyjnej poprzez długie prowadzenie postępowania, kategorycznie odrzucając jednak zarzut pozbawienia "praw nabytych poprzez złożenie poprawnego wniosku". Zdaniem Sądu organ I instancji naruszył przede wszystkim art. 12 i art. 8 kpa. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ppsa (sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy) - kazałaby uwzględnić skargę. Gdyby organ I instancji orzekł przed opublikowaniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego, co miało miejsce w dniu 17 marca 2015 r., być może wydałby rozstrzygnięcie korzystne dla Skarżącej. Należy podkreślić, że jedynie pozornie spełnione są przesłanki wydania wyroku uwzględniającego skargę, bowiem Sąd musiałby nakazać, przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, zignorowanie skutków prawnych wyroku Trybunału Konstytucyjnego, co nie jest dopuszczalne. Podkreślić trzeba także, że w przepisach kpa nie ma instytucji związania organu I instancji oceną prawną organu wyższego stopnia. Zatem organ I instancji w ponownie prowadzonym postępowaniu, nawet bez wyroku TK, mógł rozstrzygnąć sprawę inaczej niż ocenił organ wyższego stopnia, a znając ocenę prawną organu wyższego stopnia jedynie ryzykowałby ponowne uchylenie swojej decyzji. Fakt wydania decyzji kasacyjnej przez Wojewodę i zawarcia w niej oceny prawnej, nie miał wiążącego znaczenia w sprawie, podobnie jak stan prawny obowiązujący w dacie złożenia wniosku. Trzeba zaznaczyć, że organ wyższego stopnia naruszył art. 138 § 1 pkt 2 kpa., jednak jest to naruszenie, które nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy. W ocenie Sądu, postępowanie wszczęte wnioskiem o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości nie stało się bezprzedmiotowe z żadnego powodu i na żadnym etapie postępowania. W konsekwencji organ wyższego stopnia nie miał podstawy do takiego rozstrzygnięcia procesowego, tj. umorzenia postępowania. Istotna jest jednak, w niniejszym postępowaniu, jest jednak ocena, czy analizowane uchybienie miało wpływ na wynik sprawy. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie kwestia ta nie miała istotnego wpływu na wynik sprawy, a uchybienie organu traktować należy wyłącznie jako uchybienie formalne. Sąd podkreśla, że postępowanie prowadzone przez organ wyższego stopnia, choć rozstrzygnięte o uchyleniu zaskarżonej decyzji i umorzeniu postępowania prowadzonego przez organ I instancji – w całości, zostało należycie przeprowadzone, a organ w gruncie rzeczy zajął stanowisko merytoryczne, co do tego, dlaczego wniosek o przekształcenie nieruchomości nie mógł zostać załatwiony pozytywnie. Sąd podziela stanowisko zawarte w prawomocnym wyroku WSA w Poznaniu z dnia 20 sierpnia 2015 r. sygn. akt II SA/Po 511/15 (CBOSA), wyrażone przy ocenie podobnej sytuacji procesowej i poparte orzecznictwem, że spełniona została rola postępowania administracyjnego, gdyż organ administracji zajął stanowisko w kontekście skierowanego do niego żądania. Sąd podziela również to stanowisko w/w. wyroku WSA w Poznaniu, że formalne umorzenie postępowania w miejsce decyzji odmownej samo w sobie nie uzasadnia stwierdzenia naruszenia prawa w stopniu istotnym. Należy bowiem pamiętać , że w zaskarżonej decyzji organ wyraził stanowisko o legalności żądania. Decyzja formalnie umarzająca postępowanie nie pogorszyła w żaden sposób sytuacji prawnej Skarżącej w porównaniu do sytuacji, w której organ wyższego stopnia utrzymałby w mocy decyzję odmowną, co zdaniem Sądu powinien był zrobić. Istotne znaczenie ma to, że organy obu instancji odniosły się do żądania zawartego we wniosku, dając temu merytoryczną argumentację. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 ppsa należało skargę oddalić.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło