IV SA/Po 928/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta Sędziowie WSA Anna Jarosz WSA Tomasz Grossmann (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi J. R. na postanowienie Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Wojewody Wielkopolskiego na rzecz skarżącego J. R. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z [...] maja 2017 r. znak: [...] – na podstawie art. 12 i art. 18 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1774 ze zm.) oraz art. 129 ust. 5 pkt 3, art. 130 ust. 2, art. 132 ust. 1a i 2, art. 134 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r. poz. 2147 ze zm.) w zw. z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.; dalej w skrócie "k.p.a.") – Starosta [...] (dalej też jako "Starosta" lub "organ I instancji") działając z urzędu orzekł: I. ustalić na rzecz J. R. odszkodowanie w kwocie [...]zł za nieruchomość [...]; II. ustalone w pkt I odszkodowanie wypłacone zostanie przez Wójta Gminy [...] na rzecz uprawnionego w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o ustaleniu odszkodowania stanie się ostateczna. Od powyższej decyzji Starosty odwołanie wniósł J. R. (dalej też jako "Skarżący"), nie zgadzając się z wyceną działki nr [...] według stawki [...] zł/m2 i oczekując stawki [...] zł/m2. Postanowieniem z [...] lipca 2017 r., znak [...], Wojewoda Wielkopolski (dalej też jako "Wojewoda" lub "organ odwoławczy"), na podstawie art. 134 k.p.a., stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że z akt sprawy wynika, iż decyzja organu I instancji została przesłana J. R. za pośrednictwem Poczty Polskiej i skutecznie jemu doręczona [...] maja 2017 r. Termin do wniesienia odwołania upłynął więc z dniem [...] czerwca 2017 r. Jak bowiem wynika z uwidocznionej na odwołaniu – opatrzonym datą [...] maja 2014 r. – prezentaty, zostało ono złożone w Starostwie Powiatowym (w jego Kancelarii Ogólnej) [...] czerwca 2017 r., a więc po upływie 16 dni od dnia, kiedy decyzja została doręczona. Oznacza to. że odwołanie zostało złożone z uchybieniem 14-dniowego terminu, przewidzianego w art. 129 § 2 k.p.a. Jednocześnie Wojewoda zaznaczył, że Skarżący nie wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a samo odwołanie nie zawiera żadnej wzmianki wskazującej na zamiar strony uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na opisane postanowienie Wojewody, J. R. powtórzył zarzuty dotyczące zaniżonej, jego zdaniem, wysokości odszkodowania za działkę nr [...]. W odpowiedzi na skargę, Wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.; w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym kończące postępowanie (a do tej kategorii należy niewątpliwie postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, wydane na podstawie art. 134 k.p.a.). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. 2. Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonego postanowienia Wojewody – w postępowaniu uproszczonym, wdrożonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. – Sąd stwierdził, że nie może się ono ostać w obrocie prawnym, jako wydane co najmniej przedwcześnie, gdyż bez dostatecznego wyjaśnienia, czy Skarżący rzeczywiście, jak uznał organ odwoławczy, uchybił terminu do wniesienia odwołania. 3. Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie. W myśl art. 57 § 5 k.p.a. Termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało: 1) wysłane w formie dokumentu elektronicznego do organu administracji publicznej, a nadawca otrzymał urzędowe poświadczenie odbioru; 2) nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe; 3) złożone w polskim urzędzie konsularnym; 4) złożone przez żołnierza w dowództwie jednostki wojskowej; 5) złożone przez członka załogi statku morskiego kapitanowi statku; 6) złożone przez osobę pozbawioną wolności w administracji zakładu karnego. 4. Z przekazanych Sądowi akt administracyjnych wynika, że decyzja organu I instancji została doręczona Skarżącemu w dniu 31 maja 2017 r. (k. 386 akt adm. I inst.). Zatem 14-dniowy termin do wniesienia odwołania upływał z dniem 14 czerwca 2017 r. (środa robocza). Odwołanie wniesione przez Jana Ratajczaka zostało opatrzone datą "14 maja 2014 r." – oczywiście błędną (prawdopodobnie rzeczywista data to: "14 czerwca 2014 r."). Zgodnie z treścią prezentaty, ww. odwołanie wpłynęło do Kancelarii Ogólnej Starostwa Powiatowego w dniu 16 czerwca 2017 r. (dokument w aktach adm. II inst.). 5. W tych okolicznościach kluczową kwestią w kontrolowanej sprawie było ustalenie przez Wojewodę, w jaki sposób odwołanie to zostało wniesione – osobiście (bezpośrednio) w Starostwie czy może w warunkach określonych w art. 57 § 5 k.p.a., a w praktyce: poprzez nadanie w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego, którym obecnie jest Poczta Polska S.A. – czego organ odwoławczy błędnie nie uczynił. Tymczasem w świetle dotychczas zebranego w sprawie materiału dowodowego kwestia ta nie rysuje się jasno. Zwraca bowiem uwagę, że – z jednej strony – nie ma w tych aktach koperty, w której odwołanie byłoby przesłane, co może wskazywać na jego osobiste złożenie. Z drugiej jednak strony w treści zamieszczonej na odwołaniu prezentaty brak wzmianki, z której wynikałoby, że rzeczywiście zostało ono złożone osobiście; a sam organ I instancji w piśmie przewodnim z [...] czerwca 2017 r. załączonym do odwołania (w aktach adm. II inst.) nie sygnalizował jego wniesienia z uchybieniem terminu – co może wskazywać, że zostało ono złożone w terminie, np. za pośrednictwem Poczty Polskiej. Zatem kwestia ta niewątpliwie wymagała dalszego wyjaśnienia. 6. Jak bowiem trafnie wskazuje się w doktrynie, stwierdzenie przez organ odwoławczy uchybienia terminu wniesienia odwołania, na podstawie art. 134 k.p.a., winno być poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego co do tego, czy odwołujący się przekroczył termin określony w art. 129 § 2, w przeciwnym razie postanowienie takie narusza art. 7 i 77 k.p.a. (zob. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2013, uw. 13 do art. 134). 7. W ocenie Sądu z takim uchybieniem mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Wojewoda nie zwrócił się bowiem do Starosty i do Skarżącego o wskazanie – a w miarę możliwości: także udokumentowanie – sposobu wniesienia odwołania (osobiście czy może za pośrednictwem operatora pocztowego, a w tym drugim przypadku: również daty nadania przesyłki z odwołaniem). W tym zakresie Wojewoda będzie więc zobligowany uzupełnić postępowanie wyjaśniające przy ponownym rozpoznaniu sprawy. 8. Mając wszystko to na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie Wojewody (pkt 1 sentencji wyroku). O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., uwzględniając poniesiony przez Skarżącego koszt wpisu, w wysokości 100 zł.