IV SA/Po 931/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska po rozpoznaniu w dniu 21 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Wojewody W. z dnia [...] czerwca 2014r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. M. S. wniósł skargę na decyzję Wojewody W.o z dnia [...]czerwca 2014r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę. Skarżący wraz ze skargą złożył wniosek o przyznanie pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, z którego wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żona i córką, a źródeł mich utrzymana jest dochód z najmu lokali przynoszący dochód brutto w wysokości [...] zł. Dodatkowo skarżący uzyskuje dochód z nieruchomości rolnej o pow. [...] ha w kwocie [...] zł. rocznie. Opisując swą sytuacje majątkową skarżący ujawnił kamienice o pow. 500 m2, mieszkanie o pow. 102 m2, oraz samochód osobowy i ciężarowy o deklarowanych wartościach powyżej [...] zł. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 września 2014 r. odmówiono skarżącemu przyznania wnioskowanej pomocy. Sprzeciw od powyższego postanowienia w ustawowym terminie wniósł skarżący podnosząc m.in, że działa w szeroko pojętym interesie publicznym, bo działa w słusznej sprawie, że wpływy są natychmiast rozdysponowywane i pochłaniane przez przeróżne instytucje finansowe, windykacyjne, skarbowe, podatkowe, ubezpieczeń społecznych, że działa w interesie mieszkańców oraz że jest nadzieja. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Na wstępie należy zauważyć, iż skutkiem wniesienia sprzeciwu jest to, że postanowienie referendarza sądowego traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd. Na podstawie art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej Ppsa) prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 Ppsa, zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne do uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. To strona bowiem powinna we wniosku wykazać, że istnieje przesłanka pozytywna dla przyznania prawa pomocy. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony rzetelnie i powinny w nim się znaleźć wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę w tym zakresie. Ponadto wskazać należy, że prawo pomocy ma stanowić zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu wyrażonej w art. 45 Konstytucji RP i ma umożliwić realizację swoich praw na drodze sądowej stronom nieposiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. W związku z tym w procesie badania istnienia przesłanek z art. 246 § 1, § 2 Ppsa sąd powinien mieć na względzie przede wszystkim czy orzeczenie odmowne nie będzie pozostawało w sprzeczności z tą zasadą. Opłaty sądowe, do których także zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Oceniając zasadność wniosku sąd musi rozważyć z jednej strony interes państwa w pobieraniu opłat za rozstrzyganie sprawy, a z drugiej interes strony w dochodzeniu swych praw przed sądem i zachować odpowiednią proporcję między nimi. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że złożone oświadczenie majątkowe nie uzasadnia przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Ze złożonego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika bowiem, iż skarżący uzyskuje stały dochód z najmu wynoszący 6.700 zł. Powyższa kwota powinna wystarczyć na opłacenie kosztów sądowych, które na obecnym etapie ograniczają się do opłacenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł. Wymagany na obecnym etapie postępowania sądowego wpis sądowy nie narazi przy tym skarżącego na znaczny uszczerbek, szczególnie biorąc pod uwagę fakt, iż dochody wnioskodawcy znacznie przewyższają jego wysokość. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżący, ze względu na wykazane powyżej okoliczności, oraz dysponowaniem znacznym majątkiem (kamienica, nieruchomość rolna oraz dwa samochody o deklarowanej wartości przekraczającej [...]) do takich osób nie należy. Odnosząc się natomiast kwestii podniesionych w sprzeciwie wskazać należy, że działanie w interesie publicznym czy tez mieszkańców nie jest okolicznością uzasadniająca przyznanie prawa pomocy. Rozpoznając wniosek o prawo pomocy Sąd bada wyłącznie sytuację majątkowa wnioskodawcy. Wprawdzie we wniesionym sprzeciwie skarżący wskazał, że wpływy są natychmiast rozdysponowywane i pochłaniane przez przeróżne instytucje finansowe, windykacyjne, skarbowe, podatkowe, ubezpieczeń społecznych, to jednakże na poparcie powyższego nie wskazał żadnych konkretnych danych. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia. MZ