IV SA/Po 933/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.) Sędziowie WSA Anna Jarosz WSA Tomasz Grossmann po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi S. H. "B." w P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie zaopiniowania wstępnego projektu podziału nieruchomości 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej S. H. "B." w P. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. zwraca skarżącej S. H. "B." w P. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę 400 (czterysta) złotych tytułem nadpłaconego wpisu od skargi. Postanowieniem z dnia 1 kwietnia 2010 r. nr [...] Dyrektor Z. G. i K. M. G. w P. na podstawie art. 93 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz.U. z 2004 nr 261, poz. 2603 ze zm.; zwanej dalej "u.g.n.") zaopiniował pozytywnie proponowany podział nieruchomości położonej w P. oznaczonej: działka [...], ark. [...], obręb Ż. zapisanej w KW nr [...] jako własność S. H. "B." z siedzibą w P., pokazany kolorem czerwonym na mapie z wstępnym projektem podziału nieruchomości, stanowiącej załącznik do postanowienia, jako zgodny z planem miejscowym. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte z urzędu na podstawie art. 97 ust 3 pkt 1 u.g.n., a podział jest niezbędny dla realizacji celu publicznego. Wprawdzie właścicielka nieruchomości – S. H. "B." z siedzibą w P. sprzeciwiła się pozytywnemu zaopiniowaniu podziału, zarzucając, że pas drogi publicznej, realizacji którego ma służyć opiniowany podział winien być zlokalizowany w innym miejscu to organ podkreślił, że wspomniany sprzeciw nie mógł być uwzględniony, gdyż w istocie zarzuty właściciela nieruchomości dotyczą obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Organ wskazał, że dla opisanej w rozstrzygnięciu nieruchomości obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego terenów P. C. L. F.-Ż. w P. ustanowiony uchwałą Rady Miasta P. nr [...] dnia 8 lipca 2008 r. opublikowaną w Dzienniku Urzędowym Województwa Wielkopolskiego nr 155, poz. 2699, a organ podziałowy związany jest ustaleniami planu, w szczególności przebiegiem linii rozgraniczających tereny o różnym sposobie zagospodarowania, które stanowią granice nowo utworzonych działek. Projektowane do wydzielenia działki gruntu oznaczone na wstępnym projekcie podziału numerami: 1 – znajduje się na terenie oznaczonym symbolem 2KD-L tereny dróg publicznych – ulica klasy lokalnej 2 – znajduje się na terenie oznaczonym symbolem 1P/U – tereny obiektów produkcyjnych, składów, magazynów, z dopuszczeniem zabudowy usługowej. Skoro proponowany podział jest zgodny z ustaleniami opisanego planu miejscowego, to zdaniem organu została spełniona przesłanka, o której mowa w art. 93 ust 1 u.g.n.. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła S. H. "B." (zwana dalej również "Skarżącą") podnosząc, że w oparciu o ostateczne decyzje o warunkach zabudowy i pozwoleniu na budowę wybudowała na działce [...] salon meblowy. Pozwolenie na budowę wydano S. 21 sierpnia 2008 r., natomiast miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego wszedł w życie 15 września 2008 r. Rozpoznając wniesione zażalenie Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] uchyliło zaskarżone postanowienie w całości i umorzyło postępowanie w sprawie. Wyrokiem z dnia 22 lutego 2011 r. sygn. akt IV SA/Po 1076/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił ww. postanowienie Kolegium. Sąd wyjaśnił, że art. 11 "i" ust. 2 ustawy stanowi "że w sprawach dotyczących zezwolenia na realizację inwestycji drogowej nie stosuje się przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym". Toteż jeżeli inwestor występuje z wnioskiem o wydanie zezwolenia w trybie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw zarówno on jak i organ wydający zezwolenie nie dokonują ocen przez pryzmat obowiązków wynikających z ustawy z 27 marca 2003 r. o planowani i zagospodarowaniu przestrzennym, a więc także z pierwszeństwem wobec ustaleń planu miejscowego. Powyższe nie oznacza, że decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej nie może dotyczyć planowanej drogi w planie miejscowym. Jednak w takim przypadku inwestor musi załączyć do wniosku całą dokumentację planistyczno-projektową, bowiem nie może w tym względzie odwołać się do ustaleń planu miejscowego. Zdaniem Sądu obecne brzmienie art. 11 "i" ust. 2 ustawy nie oznacza jednak, że przepisy ustawy z 10 kwietnia 2003 r. wykluczają budowę dróg publicznych w oparciu o inne przepisy. Odnosząc się do zarzutu uczestniczki postępowania Spółdzielni "Bazar", która zakwestionowała zaopiniowany pozytywnie projekt podziału działki [...] Sąd stwierdził, , że stawiane zarzuty winny być przedstawione na etapie uchwalania planu miejscowego dla terenów P. C. L. F. – Ż. w P.. Wyrokiem z dnia 22 maja 2012 r. sygn. akt I OSK 763/11 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od ww. wyroku złożoną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...], wskazując na art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm., zwanej dalej "k.p.a.") utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji z dnia 1 kwietnia 2010 r. Wyrokiem z dnia 16 maja 2018 r. sygn. akt IV SA/Po 234/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 stycznia 2018 r. Sąd dostrzegł, że organ II instancji utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji nie dysponując kompletnymi aktami administracyjnymi sprawy, w szczególności w aktach sprawy brakowało załącznika do tego postanowienia, czyli mapy ze wstępnym projektem podziału nieruchomości. Z tego też względu Sąd uznał, że Kolegium nie wywiązało się ciążącego na nim zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania obowiązku ponownego rozpoznania sprawy. Ponownie rozpoznając zażalenie Kolegium zostało zobowiązane do skompletowania akt sprawy, wyczerpującego i znajdującego uzasadnienie w materiale sprawy odniesienia się do wszystkich zarzutów i okoliczności podnoszonych w zażaleniu. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy postanowieniem z dnia [...] lipca 2018 nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 127 § 2 oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji z dnia 1 kwietnia 2010 r. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium wyjaśniło, że postępowanie podziałowe prowadzone w trybie art. 97 ust. 3 u.g.n. może być prowadzone wbrew woli strony (właściciela), jeśli podział nieruchomości jest niezbędny dla realizacji celu publicznego, który wynikać musi w sposób jednoznaczny z zapisów planu miejscowego lub wcześniejszej decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego. Kolegium stwierdziło, że na terenie będącym przedmiotem procedowania obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego z 8 lipca 2008 r według którego projektowane do wydzielenia działki gruntu oznaczone numerami :1 znajdują się na terenie o symbolu 2 KD-L - tereny dróg publicznych i 2 oznaczone symbolem 1 P/U - tereny obiektów produkcyjnych, składów, magazynów z dopuszczeniem zabudowy usługowej. Te zapisy planu umożliwiły w rozpatrywanym przypadku wszczęcie postępowania z urzędu w celu wydzielenia działki pod budowę drogi publicznej. Tak więc w niniejszym przypadku zostały spełnione przesłanki do przeprowadzenia postępowania podziałowego z urzędu. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w zażaleniu Kolegium stwierdziło, że na obecnym etapie postepowania są one spóźnione, bowiem powinny zostać podniesione na etapie uchwalania planu miejscowego. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na ww. postanowienie Kolegium złożyła S. H. "B." zarzucając mu naruszenie: - art. 124 k.p.a. poprzez brak powołania podstawy prawnej postanowienia, - art. 126 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego postanowienia, - art. 93 u.g.n poprzez jego niezastosowanie i nie odniesienie się przez Kolegium do ograniczeń podziału określonych w tym przepisie, Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości . Skarżąca podniosła, że postanowienie będące przedmiotem zaskarżenia ponownie nie zawiera uzasadnienia faktycznego i prawnego. Zaskarżone postanowienie ponownie nie zawiera uzasadnienia w zakresie rozstrzygnięcia odnoszącego się do istoty sprawy i oceny zasadności wydania postanowienia przez organ I instancji . Kolegium w uzasadnieniu postanowienia w zasadzie ograniczyło się do przytoczenia przepisu art. 97 ust. 3 u.g.n. i wskazania, że postępowanie takie nie jest uzależnione od zgody właściciela. Kolegium w ogóle nie odniosło się merytorycznie do ograniczeń podziału określonych w przepisie art. 93 u.g.n i w tym zakresie nie rozpatrzyło zarzutów podnoszonych przez skarżącą w zażaleniu na postanowienie organu I instancji. W ocenie Skarżącej Kolegium ponownie nie dokonało oceny i zbadania materiału dowodowego oraz zarzutów podnoszonych w zażaleniu dotyczących tego, iż przebieg planowanej drogi będzie zbyt blisko inwestycji (obiektu) zrealizowanego przez Spółdzielnię. Nadto Kolegium nie dokonało oceny i zbadania tego czy zachodzą przesłanki do zaopiniowania wstępnego projektu podziału w oparciu o przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. W ocenie Skarżącej wbrew zaleceniom Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zawartym w wyroku z dnia 16 maja 2018 r. treść uzasadnienia postanowienia Kolegium ponownie nie zawiera wskazania faktów jakie organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz wyczerpującego przedstawienia argumentów przemawiających za taką, a nie inną oceną wiarygodności i mocy dowodowej poszczególnych dowodów. Od daty wydania postanowienia organu I instancji upłynęło ponad 6 lat. Kolegium pomimo tak znacznej, niczym nie uzasadnionej zwłoki w rozpoznaniu sprawy po raz koleiny nie zweryfikowało stanu faktycznego i prawnego. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, stwierdzając że zarzuty podniesione w skardze nie są zasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Dokonując kontroli zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia należało mieć na uwadze, że w sprawie zapadły już trzy wyroki sądów administracyjnych. Uwaga ta ma istotne znaczenie, gdyż zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Należy przy tym podkreślić, że użyte w przywołanym przepisie pojęcie "oceny prawnej" wykracza swym zakresem poza samą tylko "wykładnię prawa", gdyż zawiera się w nim nie tylko wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych, ale i sposobu ich stosowania (ewentualnie stwierdzenie niedopuszczalności ich zastosowania) w rozpoznawanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał dany akt, zostało uznane za błędne. Z kolei "wskazania co do dalszego postępowania" – stanowiąc z reguły konsekwencję oceny prawnej – dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. A. Kabat [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VII, uw. 2, 4 i 9 do art. 153). Natomiast moc wiążąca orzeczenia określona w art. 170 p.p.s.a. oznacza, że organy administracji muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana. Oznacza to zatem zakaz formułowania nowych ocen prawnych sprzecznych z dotychczasowym stanowiskiem sądu (por. Dauter Bogusław, Gruszczyński Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka-Medek Małgorzata. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz do art. 170, Lex 2016; wyroki NSA z dnia 15 lutego 2011 r. sygn. akt II OSK 306/10, z dnia 10 lutego 2011 r. sygn. akt I OSK 1241/10 oraz z dnia 7 lutego 2013 r. sygn. akt II OSK 1865/11; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Kontrola rozstrzygnięcia wydanego po ponownym rozpatrzeniu sprawy w pierwszej kolejności sprowadza się do oceny, czy organ podporządkował się wskazanym wytycznym i ocenie prawnej wyrażonej przez sąd, gdyż jest to główne kryterium poprawności nowo wydanej decyzji (wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2011 r. sygn. akt II OSK 729/10; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z uwagi na powyższe zarówno Samorządowe Kolegium Odwoławcze ponownie rozstrzygające sprawę, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny związany jest oceną wyrażoną w wydanych w niniejszej sprawie wyrokach. Przypomnieć należy, że w wyroku z dnia 9 lutego 2011 r. sygn. akt IV SA/Po 1076/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zakwestionował stanowisko Kolegium, iż podział nieruchomości w rozpoznawanej sprawie powinien zostać dokonany na podstawie przepisów ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Skarga kasacyjna od tego wyroku została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 2012 r. sygn. akt I OSK 763/11. Natomiast w wyroku z dnia 16 maja 2018 r. IV SA/Po 234/18 Sąd dostrzegł, że Kolegium rozpoznając zażalenie od postanowienia organu I instancji nie dysponowało kompletem akt postępowania podziałowego, a w szczególności mapą na której przedstawiono wstępny projekt podziału nieruchomości. Z tego powodu Sąd uznał, że organ II instancji nie wywiązał się z obowiązku ponownego rozpatrzenia. Co istotne z punktu widzenia niniejszego wyroku Kolegium zobowiązane zostało m.in. do skompletowania akt sprawy. Dokonując kontroli zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia Sąd doszedł do przekonania, że Kolegium nie zastosowało się do zaleceń wynikających z wyroku tutejszego Sądu z dnia 16 maja 2018 r. IV SA/Po 234/18, czym naruszyło art. 153 p.p.s.a. Z nadesłanych wraz z odpowiedzią na skargę akt administracyjnych sprawy wynika, że po wpłynięciu do organu prawomocnego wyroku z dnia 16 maja 2018 r., nie uzupełniono akt sprawy zgodnie z zaleceniami wynikającymi z wyroku z dnia 16 maja 2018 r. IV SA/Po 234/18. Z akt sprawy wynika, że zwrócono się do Głównego Księgowego Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wydano zarządzenie o wyznaczeniu składu orzekającego do rozpoznania sprawy, następnie sporządzono protokół z posiedzenia niejawnego z 20 sierpnia 2018 r. i wydano zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie. Oznacza to, że w dniu orzekania Kolegium w dalszym ciągu nie dysponowało kompletnymi aktami postępowania podziałowego. Nie dysponowało w szczególności mapą ze wstępnym projektem podziału nieruchomości, co uniemożliwiało dokonanie pełnego i rzetelnego rozpoznania sprawy jako organ II instancji. Jednocześnie zauważyć należy, że z akt administracyjnych sprawy wynika, że Kolegium pozyskało ową mapę dopiero w dniu 7 sierpnia 2018 r. Już po wydaniu postanowienia o utrzymaniu w mocy postanowienia organu I instancji ([...] lipca 2018 r.), pismem z dnia [...] lipca 2018 r. Kolegium zwróciło się do Z. G. i K. M. G. o nadesłanie wstępnego projektu podziału nieruchomości. W konsekwencji poważne wątpliwości budzi rzetelność rozpoznania przez Kolegium przedmiotowej sprawy, a przede wszystkim to w jaki sposób Kolegium dokonało oceny zgodności planowanego podziału nieruchomości z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, skoro w dniu orzekania Kolegium nie dysponowało mapą przedstawiającą wstępny projekt podziału nieruchomości. W tych okolicznościach sprawy, mając dodatkowo na uwadze, że zażalenie w niniejszej sprawie zostało złożone w kwietniu 2010 r., a w sprawie zapadły już dwa wyroki wojewódzkiego sądu administracyjnego nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której Kolegium całkowicie lekceważy zalecenia wynikające z wyroku z dnia 16 maja 2018 r. i dokonuje ponownego rozpatrzenia sprawy w przedmiocie zaopiniowania wstępnego podziału nieruchomości, nie dysponując nawet projektem podziału. Sytuacja z jaką mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawia wypacza istotę związania organu zaleceniami co do dalszego postępowania wynikającymi z prawomocnego orzeczenia sądu, bowiem po raz kolejny organ powiela błędy popełnione na etapie postepowania poprzedzającym wydanie wyroku z dnia 16 maja 2018 r. Jednocześnie takie działanie organu stanowi naruszenie wynikającej z art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności postępowania. Przypomnieć należy organowi II instancji, że istotą tej zasady jest dwukrotne rozpatrzenie i rozstrzygnięcie przez dwa różne organy tej samej sprawy. Ze względu na zasadę dwuinstancyjności postępowania, sprawa administracyjna rozstrzygnięta po raz pierwszy jest otwarta do ponownego orzekania, jeżeli zostanie wniesiony środek odwoławczy. Rozstrzygnięcie organu II instancji jest takim samym aktem stosowania prawa, jak rozstrzygnięcie organu I instancji, a działanie organu II instancji nie ma charakteru kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym (B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J.Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2005 r., s. 96-97). Dlatego też właściwe zapewnienie zasady dwuinstancyjności postępowania wymaga nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć przez stosowne organy, ale konieczne jest aby rozstrzygnięcia te zapadły w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania merytorycznego, tak by dwukrotnie oceniono dowody i przeanalizowano wszystkie argumenty (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2011 r. sygn. akt II OSK 672/10; http;//orzeczenia.nsa.gov.pl). Organ odwoławczy zobligowany jest więc do ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a nadto - zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) i zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.) - powinien dokonać ponownej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu przed organem I instancji i w zależności od wyników tej oceny wydać stosowne orzeczenie. Organ odwoławczy ma obowiązek zbadania wszystkich okoliczności sprawy jak i odniesienia się do zarzutów podniesionych przez stronę w odwołaniu, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Obowiązek rzetelnego wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji wszystkich istotnych okoliczności sprawy wynika także z wyrażonej w art. 11 k.p.a. zasady przekonywania, która zobowiązuje organy administracji publicznej do dołożenia szczególnej staranności w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć. Wymaganiom tym ponownie nie sprostało Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając zażalenie na postanowienie z dnia 1 kwietnia 2010 r. Kolegium ponownie rozpoznając sprawę nie dokonało analizy materiału dowodowego, bowiem nim nie dysponowało, a rozpoznając sprawę oparło się tylko i wyłącznie na ustaleniach dokonanych przez organ I instancji zawartych w uzasadnieniu postanowienia z dnia 1 kwietnia 2010 r. W związku z powyższym Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 153 p.p.s.a. oraz art. 7, art. 8, art. 15 , art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. W ocenie Sądu na obecnym etapie postępowania przedwczesnym byłoby odnoszenie się kwestii zgodności projektu podziału nieruchomości z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia. Na podstawie art. 200 p.p.s.a. Sąd zasądził od organu administracji na rzecz Skarżącego zwrot kosztów postępowania w kwocie stanowiącej równowartość należnego wpisu od skargi (100 zł). Jednocześnie mając na uwadze że Skarżąca uiściła tytułem wpisu od skargi kwotę 500 zł, a zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wpis od skargi na postanowienia wydane w postepowaniu administracyjnym wynosi 100 zł, Sąd na podstawie art. 225 p.p.s.a. orzekł o zwrocie nadpłaconego wpisu.