IV SA/Po 939/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] września 2009r. nr [...] w przedmiocie doraźnej pomocy pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana /-/ E. Makosz - Frymus Decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych - stosownie do treści art.104 § 1 i art. 107 § 4 k.p.a. w zw. z art.19 ust.6 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.) - przyznał Z. S. doraźną pomoc pieniężną w kwocie 1400 zł. W efekcie złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy tenże Organ decyzją z dnia [...] września 2009 r. Nr [...] - stosownie do treści art. 127 §3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 19 ust.6 wskazanej wyżej ustawy o kombatantach - uchylił decyzję z dnia [...] sierpnia 2009 r. i przyznał doraźną pomoc pieniężną w wysokości 1950 zł, zaliczając na poczet przyznanej pomocy kwotę 1400 zł, wypłaconą na podstawie uchylonej decyzji. W motywach uzasadnienia organ wskazał, że Z. S., pismem z dnia 07 lipca 2009 r. zwrócił się do Urzędu o przyznanie pomocy doraźnej ze środków budżetowych pozostających w dyspozycji Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z przeznaczeniem na dofinansowanie kosztów leczenia (w tym planowanej kosztownej operacji- faktura proforma na kwotę 18.000 zł) oraz zakupu lekarstw i aparatu słuchowego (w załączeniu faktura proforma z czerwca 2009 r. na kwotę 6875 zł. Z informacji otrzymanych przez Urząd od Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. wynika, że strona prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe (w separacji z żoną) a źródłem jego utrzymania jest emerytura w kwocie 1075,48 zł. (obciążona egzekucją administracyjną w kwocie 298,82 zł.). Ponadto w uzasadnieniu organ stwierdził, że decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. przyznano Z. S. pomoc pieniężną w kwocie 1400 zł. Wysokość kwoty przyznanej na mocy powyższej decyzji została określona po dokonaniu przez Urząd oceny sytuacji życiowej i potrzeb strony, przy uwzględnianiu wielkości puli środków, jaka znajduje się w dyspozycji Kierownika Urzędu oraz konieczności zapewnienia sprawiedliwego traktowania osób uprawnionych do pomocy. Zwracając się o ponowne rozpatrzenie sprawy Skarżący w piśmie z dnia 8 września 2009 r. podniósł swoją trudna sytuację materialną i zdrowotną (dusznica bolesna, choroby układu krążenia, zwyrodnienie kręgosłupa, nadciśnienie tętnicze, 2 schorzenia urologiczne. Biorąc, zatem pod uwagę zły stan zdrowia strony i ponoszone znaczne wydatki na cele zdrowotne, Organ zdecydował się przyznać wyższą pomoc pieniężną. Od powyższej decyzji Z. S. wniósł skargę. W lakonicznym jej uzasadnieniu skarżący stwierdził, że kwota ta jest żenująca i nie wystarczy nawet na pokrycie kosztów leczenia. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie i potrzymał swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Rozpatrując sprawę Sąd miał na uwadze przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. z 2002r. Nr 153 póz. 1270 ze zm.) - zwana dalej p.p.s.a., w myśl którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stan faktyczny sprawy ustalony został prawidłowo i nie budzi wątpliwości. Podstawę matarialnoprawną wydanych w sprawie decyzji administracyjnych stanowił przepis art. 19 ust. 6 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. W myśl tego przepisu w szczególnie uzasadnionych przypadkach Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na wniosek kombatanta, innej osoby uprawnionej, może przyznać pomoc pieniężną na innych warunkach niż określone w rozporządzeniu, o którym mowa w ust. 5. Należy w tym miejscu wskazać, że zgodnie z treścią art. 19 ust. 1 ustawy, kombatantom i innym osobom uprawnionym znajdującym się w trudnych warunkach materialnych oraz w związku z zaistnieniem zdarzeń losowych - może być przyznana doraźna lub okresowa pomoc pieniężna. Pomoc taka może być również przyznana na częściowe pokrycie kosztów zakupu wózka inwalidzkiego, sprzętu rehabilitacyjnego, dostosowanie pomieszczeń mieszkalnych do rodzaju inwalidztwa, opłacanie pomocy pielęgnacyjnej, a w stosunku do niewidomych oraz ciężko poszkodowanych inwalidów -kosztów zakupu innego, ułatwiającego pracę i życie, sprzętu pomocniczego. W myśl ust. 2 dla pokrycia kosztów pomocy pielęgnacyjnej, o której mowa w ust. 1, pomoc finansową w pierwszej kolejności przyznaje się kombatantom lub innym osobom 3 uprawnionym, wymagającym takiej pomocy, którzy przekroczyli 70 rok życia. Zgodnie z treścią ust. 3 Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych dokonuje podziału środków na pomoc pieniężną, o której mowa w ust. 1, 2 i 2a. W myśl ust. 4. pomoc, o której mowa w ust. 1, jest zadaniem zleconym gminie. Pomoc tę przyznaje i udziela jej kierownik ośrodka pomocy społecznej działający z upoważnienia rady gminy. W przypadkach osób pobierających rentę inwalidy wojennego pomoc tę przyznają i udzielają jej - Związek Inwalidów Wojennych RP i Związek Ociemniałych Żołnierzy RP. Stosownie do treści delegacji zawartej w art. 19 ust. 5 ustawy, Minister Pracy i Polityki Socjalnej wydał rozporządzenie z dnia 17 kwietnia 1998r. w sprawie kryteriów, form i trybu przyznawania pomocy pieniężnej z Państwowego Funduszu Kombatantów (DZ.U. z1998r. Nr53poz. 334). Jak wynika z przytoczonych powyżej przepisów art. 19 ustawy, zasadą jest, że pomoc doraźną lub okresową pomoc pieniężną kombatantom i innym osobom uprawnionym, przyznaje i udziela kierownik ośrodka pomocy społecznej działający z upoważnienia rady gminy, pomoc ta jest zadaniem zleconym gminie (ust. 4). W takiej sytuacji pomoc ta przyznawana jest na zasadach określonych we wskazanym powyżej rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 17 kwietnia 1998r. Jednakże w szczególnie uzasadnionych przypadkach decyzję w tym zakresie może podjąć Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych - na innych warunkach niż określone we wskazanym powyżej rozporządzeniu. W rozpatrywanej sprawie organ administracyjny wydał decyzję na podstawie art. 19 ust. 6 ustawy, jednakże nie uzasadnił, jakie szczególne względy legły u podstaw orzeczenia w danym trybie, nadto nie wskazał motywów danego rozstrzygnięcia. Należy zwrócić uwagę, że w pierwsza decyzja w tej sprawie z dnia [...] sierpnia 2009 r. nie zawierała praktycznie żadnego uzasadnienia, co już skutkowało uchyleniem jej. Druga decyzja z [...].09.2009 r. (ostateczna), mimo, iż owe uzasadnienie zawiera, to nie wynika z niego jakimi kryteriami kierował się Organ podejmując przedmiotowe rozstrzygnięcie. W swoim wniosku strona wskazała szereg potrzeb, które uznała za niezbędne, a których sfinansowania domagała się w trybie ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Skarżący podkreślił w odwołaniu, iż nigdy wcześniej nie korzystał z pomocy społecznej, gdyż dotychczas"jakoś sobie radził", mimo iż ma 75 lat nie występował o zapomogę. Dodatkowo w załączeniu przedłożył on kserokopię recept z wyliczeniem kwot, jakie miesięcznie musi On wydać na niezbędne leki. Z owych 4 kserokopii wynika, iż kwota owa wynosi ok. 430 zł (k. 64-64v akt adm.). Uwzględniając treść znajdujących się w aktach administracyjnych dokumentów (opinia lekarska z Zakładu Medycyny Sądowej Uniwersytetu im. K. M. w P. k. 55-58 akt adm., pismo Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w L. z dnia 19.08.2009r. k. 59 akt. adm.) można stwierdzić, że Skarżący leczy się na chorobę niedokrwienną serca - dusznica bolesna, niedokrwienność krążenia, nadciśnienie i depresję, zwyrodnienie kręgosłupa. W związku z chorobami wnioskodawca wymaga, więc stałego przyjmowania leków. Koszt leczenia oraz konieczność zapewnienia koniecznego utrzymania, przy uwzględnieniu deklarowanego dochodu wynoszącego netto 778,66 zł. przesądza o tym, iż Skarżący nie jest w stanie samodzielnie utrzymać się uwzględniając koszty lekarstw. Pan Z. S. posiada status więźnia politycznego. Brał On udział w Powstaniu Poznańskim w Czerwcu 1956 r. W Areszcie przebywał przez pół roku, potem był wielokrotnie inwigilowany, często przesłuchiwany, bity i szykanowany. W wyniku pobicia doznał złamania kości obu przedramion. Obecnie u Skarżącego wykryto również podwyższony poziom markerów nowotworowych stercza. Przyznając stronie pomoc w wysokości początkowo 1. 400 zł, a ostatecznie 1950 zł organ nie uzasadnił, na zaspokojenie której konkretnie potrzeby kwota ta ma być przeznaczona. Nadto z uzasadnienia decyzji nie wynika, jakie względy legły u podstaw przyznania skarżącemu pomocy w danej wysokości. Samo powołanie się przez Organ na ograniczenie środków przeznaczonych na pomoc osobom uprawnionym nie jest w ocenie Sądu wystarczająca. Okoliczności, w oparciu, o które Organ wydał decyzję mają w sprawie istotne znaczenie, albowiem - jak wyżej wskazano - strona wymieniła szereg potrzeb, których zaspokojenie uważała za niezbędne, a których łączną wartość określiła na 23 tyś. zł. W toku postępowania strona przedłożyła dokumenty na zobrazowanie wartości zgłoszonych potrzeb. Organ przyznał pomoc w kwocie nie adekwatnej do wniosku strony oraz nie uzasadnił swego stanowiska w tym zakresie. Wnikliwe przedstawienie motywów rozstrzygnięcia ma szczególnie istotne znaczenie w wypadku decyzji opartych na instytucji uznania administracyjnego, a z decyzją o takim charakterze mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie. Uznanie administracyjne oznacza, że organ administracyjny może przyznać stronie określone uprawnienie, jednakże - pomimo że strona spełnia określone prawem warunki formalne - uczynić tego nie musi. Podstawy faktyczne i prawne rozstrzygnięcia winny być jednak przez organ szczegółowo przedstawione w uzasadnieniu, tak, aby strona oraz inne podmioty mogły dokonać oceny, czy decyzja nie jest dotknięta wadą dowolności. 5 Organ nie przedstawił też Skarżącemu alternatywnych form pomocy. Skarżący posiadając ubezpieczenie zdrowotne ma prawo korzystać z opieki medycznej bezpłatnie. Narodowy Fundusz Zdrowia finansuje diagnostykę, leczenie i rehabilitację oraz refunduje niektóre operacje, środki pomocnicze oraz leki. Nadto Skarżący jako kombatant posiada prawo do ulg oraz przywilej pierwszeństwa do skorzystania z pomocy zdrowotnej. Stosownie do treści art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione , dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie jest tym elementem decyzji administracyjnej, w którym organ wskazuje motywy danego rozstrzygnięcia. Organ administracyjny winien wyjaśnić stronie, z jakich względów zapadło rozstrzygnięcie danej treści. Uzasadnienie decyzji ma szczególnie istotne znaczenie w sprawach, w których żądanie strony nie zostało uwzględnione lub zostało uwzględnione jedynie w części. Należy zwrócić uwagę, że w przypadku uwzględnienia żądania strony w całości, organ może odstąpić od uzasadnienia decyzji (art. 107 § 4 k.p.a.). W myśl art. 19 ust. 6 ustawy pomoc pieniężna może być przyznana na innych warunkach niż wskazane w wymienionym powyżej rozporządzeniu. A zatem w tego typu decyzjach istnieje szczególna potrzeba wnikliwego przedstawienia motywów rozstrzygnięcia, tak, aby decyzji podjętej w tym trybie nie można było zarzucić, że dotknięta jest wadą dowolności. Organ winien wskazać, z jakich względów przystąpił do rozpoznania sprawy w oparciu o przepis art. 19 ust. 6, czyli na innych warunkach niż wskazane w rozporządzeniu, ponadto, jakimi okolicznościami faktycznymi i prawnymi kierował się rozstrzygając sprawę. Należy w tym miejscu zwrócić uwagę, na treść § 3 ust.1 wskazanego powyżej rozporządzenia z dnia 17 kwietnia 1998r, w którym to przepisie ustawodawca określił kryterium dochodowe kwalifikujące do otrzymania pomocy z Państwowego Funduszu Kombatantów. Kryterium dochodowe ustalone zostało w odniesieniu do najniższej emerytury ogłaszanej w Monitorze Polskim przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z Komunikatem Prezesa Zakładu Ubezpieczeń z dnia 20 lutego 2009 r. w sprawie kwoty najniższej emerytury i renty, dodatku pielęgnacyjnego i dodatku dla sierot zupełnych oraz kwot maksymalnych zmniejszeń emerytur i rent (M.P. z 13 marca 2009 r.) najniższa emerytura od dnia 1 marca 2009 r., wynosiła 675,10 zł. A 6 zatem, w myśl § 3 rozporządzenia, dochód Skarżącego mieści się w kryterium kwalifikującym Go do przyznania pomocy z Państwowego Funduszu Kombatantów. W następstwie powyższego spełnia warunki formalne do przyznania tej formy pomocy. Okoliczności tej organ nie rozważył rozpatrując niniejszą sprawę. Konkludując Kierownik Urzędu naruszył treść art. 7, 77 i 107 k.p.a. nie podejmując wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W konsekwencji trudno przyjąć, że załatwiając decyzjami sprawę miał na względzie "interes społeczny i ważny interes obywateli". Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" oraz art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. /-/ E. Makosz - Frymus ja 7