IV SA/Po 947/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Dybowski (spr.) Sędziowie NSA Paweł Miładowski WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 08 listopada 2006 r. sprawy ze skargi W.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie /-/ D. Rzyminiak- Owczarczak /-/ M. Dybowski /-/ P. Miładowski A.T WSA/wyr.1-sentencja wyroku sygn. IV SA/Po 947/05 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w O. (dalej Dyrektor Ośrodka) na podstawie art. 17 ust. 2 pkt 1, art. 8 ust. 1 i art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. 64/04/593 ze zm.- dalej ups) przyznał W.S. w czerwcu 2005 r. bezzwrotny specjalny zasiłek celowy w wysokości 100 zł. W prawidłowym pouczeniu poinformowano Wnioskodawczynię, że od orzeczenia przysługuje odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego ( dalej Samorządowe Kolegium) " za pośrednictwem tut. OSP w terminie 14 dni od daty jej otrzymania" ( k. 34 akt administracyjnych). Pismem z dnia [...] lipca 2005 r. W.S. (prezentata Samorządowego Kolegium z dnia [...] lipca 2005 r.- bez adnotacji, czy odwołanie złożono osobiście, czy nadesłano pocztą) wniosła odwołanie od owej decyzji podnosząc w szczególności, że przez 20 lat leczono Ją w zakładach zamkniętych w O. i G., że otrzymywała tabletki na otępienie i upośledzenie, po których ma uszkodzony układ krążenia, niskie ciśnienie, miażdżycę tętnic, żył i kości. Z prawej piersi leci jej ropna wydzielina. Odwołująca się jest samotna od 23 lat, a od 10 lat jest rozwiedziona. Dnia [...] lipca 2005 r. Zainteresowana jedzie do poradni onkologicznej w P. (k. 35-38 akt administracyjnych). W piśmie z dnia [...] lipca 2005 r. Dyrektor Ośrodka wskazał w szczególności, że Zainteresowana ma ustaloną I grupę inwalidztwa z powodu schizofrenii paranoidalnej; ostatni pobyt w Dziekance w G. od [...] lipca 2001 do [...] sierpnia 2001 r. (k. 39- 40 akt administracyjnych). Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego na podstawie art. 134 kpa stwierdziło, że odwołanie złożone przez W.S. zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego dla jego wniesienia. W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium wskazało, że odpis decyzji z dnia [...] doręczono Stronie dnia [...] czerwca 2005 r., co potwierdzone zostało podpisem na decyzji. Termin do wniesienia odwołania upłynął dnia [...] czerwca 2005 r. Odwołanie wniesiono dnia [...] lipca 2005 r. listem poleconym. Odwołanie od decyzji administracyjnej wnosi się do właściwego organu administracyjnego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie ( art. 129 § 1 i 2 kpa). Odwołująca się nie wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu W.S. w szczególności podniosła, że nikt Jej nie mówił, że termin Jej minął i że ma pisać o przywrócenie terminu. Skarżąca przytoczyła i rozwinęła szereg zarzutów, podniesionych uprzednio w odwołaniu. Samorządowe Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadną. 1. Instytucja przywrócenia terminu, którego strona nie dochowała bez własnej winy, jest jedną z gwarancji konstytucyjnej zasady państwa prawa w zakresie rzetelności proceduralnej (art. 2 Konstytucji). Ustawodawca jednak, w ramach pieczy nad właściwym ukształtowaniem procedur, w taki sposób, by możliwa była realizacja celów postępowania, przy dostrzeżeniu zasady równości stron procesowych, wprowadził pewne ramy prawne dla instytucji przywrócenia terminu. Ustawowe wymogi wniosku o przywrócenie terminu określa art. 58 kpa. Konstrukcja art. 58 kpa wzorowana jest na art. 169 kpc. W orzecznictwie Sądu Najwyższego i w doktrynie trafnie wskazuje się, że pismo zawierające wniosek o przywrócenie terminu winno odpowiadać warunkom formalnym, określonym dla wszystkich pism procesowych, a nadto winno zawierać uprawdopodobnienie w nim okoliczności uzasadniających wniosek i równoczesne dokonanie czynności procesowej, która nie została dokonana w terminie; pismo takie może być uzupełnione w trybie usunięcia braków formalnych pisma ( M. Jędrzejewska w: "Komentarz do kpc" W.Pr. 2002 t. 1 s. 365- 366 uw. 3 i 8). Wniosek o przywrócenie terminu może być wyrażony w tym samym piśmie, co zawierające daną czynność procesową, której terminu strona uchybiła. Jednym z wymogów formalnych, którego spełnienie warunkuje możliwość merytorycznej oceny wniosku o przywrócenie terminu, jest złożenie tego wniosku w ustawowym terminie. Doręczenie odpisu orzeczenia nastąpiło nie dnia [...] czerwca 2005 r. (jak błędnie ustalił organ odwoławczy), lecz [...] czerwca 2005 r. (podpis i data na decyzji- k. 34 akt administracyjnych). Ustawowy termin upłynął rzeczywiście dnia [...] czerwca 2005 r. o północy. W aktach sprawy brak koperty, na podstawie której organ odwoławczy ustalił, że odwołanie z dnia [...] lipca 2006 r. Odwołująca rzeczywiście nadała listem poleconym w polskiej placówce pocztowej dnia [...] lipca 2005 r. 2. W postępowaniu administracyjnym art. 9 kpa uchyla działanie klasycznej zasady ignorantia iuris nocet (R. Kędziora "Kpa. Komentarz" Warszawa 2005 s. 48; odpowiednio- J. Ostałowski "Ustawa o świadczeniach rodzinnych- świadczenia nienależnie pobrane"- Sam. Teryt. 4/06/51). Skoro zatem Odwołująca się wniosła odwołanie po terminie i jednoznacznie deklarowała wolę, by sprawa została merytorycznie rozpoznana przez organ odwoławczy, przeto zgodnie z zasadą racjonalności strony należało uznać, że odwołanie to zawiera w sobie immanentnie zawarty wniosek o przywrócenie terminu ( art. 58 § 1 i 2 kpa; odpowiednio- uchwała SN z dnia 11.9.1997 r. sygn. III CZP 39/97- OSNC 12/97/191, z akceptującą glosą A. Szpunara- PS 6/98/100 i przytoczone przez Glosatora orzecznictwo SN: wyrok z 28.4.1967- OSNC 12/67/227; uchwała z 22.2.1967 z aprobującą glosą Z. Radwańskiego- NP 2/68/301; orzeczenie z 31.1.1962- OSN 1963 poz. 66; orzeczenie z 24.11.1981- OSNC 1982 poz. 106 z aprobującą glosą A. Oleszki- PiP 7/84/135 i GKA). W tej konkretnej sprawie przemawiała za taką wykładnią oświadczenia woli Odwołującej się także pewna nieporadność w formułowaniu pism procesowych przez stronę, dotkniętą poważną chorobą psychiczną, jednakże szerokie wskazanie na zły stan zdrowia ( zobiektywizowany odpisami: zaświadczenia lekarza psychiatry z dnia [...]października 2001 r. i karty informacyjnej z dnia [...] sierpnia 2001 r. nr [...] Wojewódzkiego Szpitala dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w G.) nakazywał organowi odwoławczemu potraktować pismo z dnia [...] lipca 2005 r. jako wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wraz z uprawdopodobnieniem, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy Zainteresowanej ( art. 58 § 1 i 2 kpa; k. 7-9, 11, 35-38 akt administracyjnych). Przedwczesne okazało się w tej sytuacji wydanie postanowienia przez Samorządowe Kolegium na podstawie art. 134 kpa. W zaistniałej sytuacji organ odwoławczy winien był rozstrzygnąć o owym wniosku o przywrócenie terminu (odpowiednio- orzeczenie SN z: 1.9.1958- 2 CR 119/58- RPEiS 2/60/407; 5.2.1987- III ARN 36/86; 8.5.1935- C I 2395/34- GSW 51-52/35/722; 18.10.1954- 1 CZ 238/54- OSN 2/55/44, akceptowane przez J. Gudowskiego "Kpc- tekst, orzecznictwo, piśmiennictwo" W.Pr. 1998 t. 1 s. 332- 333, uw. 1, 4, 5). 3. Uchybienie tym obowiązkom stanowiło naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania ( art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa), co skutkowało uchyleniem postanowienia. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ M. Dybowski /-/ P. Miładowski a.t