IV SA/Po 947/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tomasz Grossmann po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. P. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 maja 2016 r., sygn. akt IV SA/Po 947/15 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi R. P. i M. P. na postanowienie (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia p o s t a n a w i a utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie Pismem z (...) r. R. P. wraz z M. P. złożyli skargę na postanowienie wskazane w rubrum niniejszego postanowienia. R. P. (dalej "Pełnomocnik") działając w imieniu M. P. (dalej: "Skarżący" lub "Wnioskodawca") złożył również wniosek przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata i radcy prawnego (k. 62 - 63 akt). W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik Skarżącego w sposób ogólnikowy wskazał, że wniosek jest zasadny, gdyż Wnioskodawca nie jest w stanie ponieść żadnych opłat ani kosztów. W rubrykach odnoszących się do stanu rodzinnego oraz majątkowego wpisał: "Nie dotyczy" lub "Brak". Wśród zobowiązań Wnioskodawca wskazał na niespłacony kredyt. Pismem z (...) r. pełnomocnik Wnioskodawcy został zobowiązany do uzupełnienia oświadczenia majątkowego pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o zgromadzony dotychczas materiał dowodowy. Pełnomocnik Skarżącego nie odpowiedział na powyższe wezwanie. Postanowieniem z 24 maja 2016 r. sygn. akt IV SA/Po 947/15 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu odmówił Skarżącemu przyznania wnioskowanej pomocy. W uzasadnieniu powyższego postanowienia referendarz sądowy stwierdził, że pełnomocnik M. P. nie przedstawił, pomimo stosownego wezwania, żadnych informacji pozwalających zweryfikować i potwierdzić stan dochodów i majątek Skarżącego. Na opisane postanowienie pełnomocnik Skarżącego wniósł sprzeciw, bez jego uzasadnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: W pierwszej kolejności podkreślić należy, że w dniu 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 – dalej w skrócie p.p.s.a.). Zgodnie ze znowelizowanym przepisem art. 260 § 1 p.p.s.a. rozpatrując sprzeciw od zarządzenia i postanowienia referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a. (w tym od postanowień o odmowie przyznania prawa pomocy – art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.) sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność (art. 260 § 2 p.p.s.a.) Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Z uwagi jednak na konieczność zapewnienia prawa do sądu osobom niemogącym samodzielnie ponieść kosztów postępowania, ustawodawca wprowadził instytucję prawa pomocy. Prawo to może być udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym służy osobie, która wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z przepisu tego wynika, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Przedstawione przez stronę okoliczności mają pozwolić sądowi dokonać analizy jej sytuacji materialnej a tym samym rozpatrzyć wniosek o przyznanie prawa pomocy. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić należy, że treść oświadczeń złożonych przez Skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie przekonują w dostatecznym stopniu o zasadności wniosku o przyznanie pomocy w zakresie całkowitym. W tym względzie Sąd podzielił ustalenia faktyczne i ocenę prawną wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. W szczególności należy podkreślić, że pełnomocnik Skarżącego wskazał enigmatycznie, że wniosek jest zasadny, gdyż Skarżący nie jest w stanie ponieść żadnych opłat. Pełnomocnik Wnioskodawcy nie przedstawił jednak jego sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej, zaznaczając jedynie, że nie uzyskuje dochodów i posiada "niespłacony kredyt". Pełnomocnik nie udzielił również odpowiedzi na wezwanie, w którym został zobowiązany do uzupełnienia oświadczenia majątkowego Skarżącego. Za odpowiedź nie może być bowiem uznane pismo pełnomocnika złożone do akt sprawy, gdyż z jego treści wynika, że dotyczy ono sytuacji majątkowej i finansowej R. P. jako Skarżącego, a nie sytuacji M.P. Warunkiem koniecznym do przeprowadzenia oceny zdolności majątkowych osoby wnioskującej o przyznanie prawa pomocy jest przedstawienie dokładnych i wiarygodnych danych o sytuacji majątkowej i rodzinnej strony postępowania. Ogólnikowe oraz nieudokumentowane zapewnienia o trudnej sytuacji majątkowej są bezużyteczne z punktu widzenia możliwości dokonania oceny sytuacji majątkowej, albowiem nie pozwalają wnioskować o zdolnościach płatniczych strony postępowania. Ponadto brak odpowiedzi na wezwanie do wyjaśnienia sytuacji finansowej, oznacza, że Wnioskodawca nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku, w związku z czym stwierdzić należy, iż nie zachodzi obowiązek uznania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a za uprawdopodobnione. W orzecznictwie nie budzi bowiem wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienie NSA z 08.11.2006 r., II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79). Wobec powyższego, Sąd działając na podstawie art. 260 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.