IV SA/Po 947/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędziowie WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) Asesor sąd. WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę Sygn. akt IV SA/Po [...] Uzasadnienie Decyzją z dnia 5 stycznia 2016 r. nr [...] znak [...] Prezydent Miasta P. ustalił warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie garażu (legalizacja), przewidzianej do realizacji na działkach nr [...], [...] położonych w P. przy ulicy [...]. Odwołanie od ww. decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania wniósł w dniu 8 lutego 2016 r. M. S. (zwany dalej również jako "Skarżący"). Wyjaśnił, że od 9 stycznia 2016 r. do 1 lutego 2016 r. przebywał za granicą, a przesyłkę doręczono jego ojcu na adres ul. [...], P., pod którym to adresem Skarżący nie zamieszkuje. Postanowieniem z dnia 31 maja 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 123, art. 124, art. 125 i art. 134 K.p.a. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że Skarżący został prawidłowo pouczony o terminie do wniesienia odwołania. Decyzja organu I instancji została doręczona Skarżącemu w dniu 11 stycznia 2016 r., zatem 14 dniowy termin do wniesienia odwołania upływał w dniu 25 stycznia 2016 r. Natomiast odwołanie zostało nadane w dniu 8 lutego 2016 r. Kolegium zaznaczyło, że wprawdzie Skarżący zwrócił się o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, jednak postanowieniem z dnia 31 maja 2016 r. Kolegium odmówiło przywrócenia tego terminu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. S. zarzucił postanowieniu Kolegium: - naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego niniejszej sprawy oraz niepodjęcie czynności niezbędnych do jego wyjaśnienia, mimo iż organ był do tego obowiązany; - naruszenie art. 58 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji błędne przyjęcie, że nie zostały spełnione (uprawdopodobnione) przesłanki przywrócenia terminu do złożenia odwołania; - naruszenie art. 77 § 1 kpa poprzez brak zgromadzenia i wszechstronnego rozpatrzenia całości materiału dowodowego, w szczególności poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań świadka – T. S., którego zeznania mogły mieć i mają kluczowe znaczenie dla oceny spełnienia przesłanek przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, a także o zasądzenie zwrotu kosztów sądowych i kosztów zastępstwa procesowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 12 stycznia 2017 r. sygn. akt IV SA/Po 669/16 uchylił zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania nie zależy od uznania organu i jest on zobligowany do jego wydania w przypadku uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Organ, do którego wpływa odwołanie, jest zobowiązany w pierwszej kolejności zbadać jego dopuszczalność oraz stwierdzić, czy nie nastąpiło uchybienie terminu do złożenia środka zaskarżenia. W sytuacji, gdy organ II instancji stwierdzi, że środek odwoławczy został wniesiony z uchybieniem terminu, nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, a ma obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 k.p.a. Zgodnie art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie od decyzji organu I instancji wnosi się za pośrednictwem tego organu do organu II instancji w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Z przywołanego przepisu wynika jednoznacznie, że warunkiem rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia odwołania jest skuteczne doręczenie decyzji stronie. Kolegium przyjęło, że decyzja organu I instancji została skutecznie doręczona w trybie art. 43 k.p.a. w dniu 11 stycznia 2016 r. ojcu Skarżącego. Zgodnie z art. 43 k.p.a. w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. W odwołaniu Skarżący podniósł, że przesyłka została doręczona pod inny adres, niż miejsce zamieszkania Skarżącego. Natomiast ze zwrotnego potwierdzenia odbioru korespondencji zawierającej decyzję organu I instancji wynika, że doręczona ona została dorosłemu domownikowi. Obowiązkiem organu administracji do którego wniesiono odwołanie jest zbadanie czy zostało ono wniesione w terminie. W tym celu organ obowiązany jest również do zbadania czy decyzja została doręczona stronie zgodnie z wymogami przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Wątpliwości w niniejszej sprawie budzi, czy decyzja organu I instancji została doręczona dorosłemu domownikowi. Z akt sprawy nie wynika, aby Kolegium poczyniło jakiekolwiek ustalenia na wskazaną powyżej okoliczność. Brak dokonania należytych ustaleń w zakresie prawidłowego doręczenia decyzji organu I instancji uzasadnia podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a. Tym samym jako przedwczesne uznać należało wydanie przez Kolegium postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia do wniesienia odwołania. Ponownie rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżonym postanowieniem z dnia 19 lipca 2018 r. nr [...] na podstawie art. 123, art. 124, art. 125 i art. 134 K.p.a. ponownie stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że Skarżący został prawidłowo pouczony o terminie do wniesienia odwołania. Decyzja organu I instancji została doręczona Skarżącemu w dniu 11 stycznia 2016 r., zatem 14 dniowy termin do wniesienia odwołania upływał w dniu 25 stycznia 2016 r. Natomiast odwołanie zostało nadane w dniu 8 lutego 2016 r. Kolegium zaznaczyło, że wprawdzie Skarżący zwrócił się o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, jednak postanowieniem z dnia 19 lipca 2018 r. Kolegium odmówiło przywrócenia tego terminu. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł M. S. zarzucając postanowieniu Kolegium: - naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego niniejszej sprawy oraz niepodjęcie czynności niezbędnych do jego wyjaśnienia, mimo iż organ był do tego obowiązany; - naruszenie art. 58 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji błędne przyjęcie, że nie zostały spełnione (uprawdopodobnione) przesłanki przywrócenia terminu do złożenia odwołania; - naruszenie art. 77 § 1 kpa poprzez brak zgromadzenia i wszechstronnego rozpatrzenia całości materiału dowodowego, w szczególności poprzez nieuwzględnienie okoliczności wynikających z oświadczenia T. S. z dnia 6.07.2016 r. i nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań świadka – T. S., którego zeznania mogły mieć i mają kluczowe znaczenie dla oceny spełnienia przesłanek przywrócenia terminu do wniesienia odwołania; - naruszenie art.43 k.p.a. poprzez bezzasadne zastosowanie i błędne przyjęcie, iż doręczenie przesyłki spełniło wymogi doręczenia zastępczego. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, a także o zasądzenie zwrotu kosztów sądowych i kosztów zastępstwa procesowego i wstrzymanie wykonania decyzji o warunkach zabudowy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny ponownie rozpoznając sprawę zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018, poz. 2107). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm.) - zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a.", stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje jedynie wówczas, gdy zaskarżony akt narusza prawo w sposób określony w ostatnio cytowanej ustawie. W przypadku zaskarżenia decyzji lub postanowienia Sąd zobowiązany jest zgodnie z art. 145 P.p.s.a. do ich uchylenia - jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - lub do stwierdzenia nieważności takiej decyzji (postanowienia), jeśli zachodzą przesłanki przewidziane w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W rozpoznawanej sprawie Sąd tego rodzaju wad i uchybień nie stwierdził, co przesądziło o oddaleniu skargi, jak również Sąd oraz organ związany na mocy art.153 P.p.s.a. wytycznymi zawartymi w uzasadnieniu wyroku z dnia 12 stycznia 2017 r. nie stwierdził naruszenia tego przepisu. Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a., który przewiduje taki tryb, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art. 134 k.p.a., który stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Z dyspozycji cytowanego przepisu wynika, że wydanie postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania nie zależy od uznania organu i jest on zobligowany do jego wydania w przypadku uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Organ, do którego wpływa odwołanie, jest zobowiązany w pierwszej kolejności zbadać jego dopuszczalność oraz stwierdzić, czy nie nastąpiło uchybienie terminu do złożenia środka zaskarżenia. W sytuacji, gdy organ II instancji stwierdzi, że środek odwoławczy został wniesiony z uchybieniem terminu, nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, a ma obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 k.p.a. Zgodnie art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie od decyzji organu I instancji wnosi się za pośrednictwem tego organu do organu II instancji w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Z przywołanego przepisu wynika jednoznacznie, że warunkiem rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia odwołania jest skuteczne doręczenie decyzji stronie. Słusznie Kolegium przyjęło, że decyzja organu I instancji została skutecznie doręczona w trybie art. 43 k.p.a. w dniu 11 stycznia 2016 r. ojcu Skarżącego. Zgodnie z art. 43 k.p.a. w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. W odwołaniu Skarżący podniósł, że przesyłka została doręczona pod inny adres, niż miejsce zamieszkania Skarżącego. Natomiast ze zwrotnego potwierdzenia odbioru korespondencji zawierającej decyzję organu I instancji wynika, że doręczona ona została dorosłemu domownikowi. Decyzja organu I instancji została doręczona na adres Skarżącego (ul. Ś. [...]) ojcu Skarżącego w dniu 11 stycznia 2016 r. W decyzji znajdowało się prawidłowe pouczenie o sposobie i terminie złożenia odwołania. Termin do złożenia odwołania upływał z końcem dnia 25 stycznia 2017 r. Odwołanie zostało złożone w dniu 08 lutego 2016 r. Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie od decyzji wnosi się (za pośrednictwem organu, który wydał decyzję) w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Jest to termin ustawowy, wiąże zatem zarówno organy administracji publicznej, jak i uczestników postępowania. Oznacza to, że organy administracji publicznej nie mogą go przedłużać ani skracać, a z kolei czynność strony dokonana z uchybieniem terminu jest bezskuteczna. Uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 k.p.a. Należy zwrócić uwagę, że każdą wcześniejszą korespondencję w przedmiotowej sprawie odbierał ojciec Skarżącego i Skarżący tego faktu nie kwestionował. Zatem nie zasługuje na uwzględnienie zarzut, iż ojciec skarżącego nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym ze Skarżącym i nie miał prawa odebrać korespondencji. Organ nie ma obowiązku przeprowadzać żadnych dowodów na okoliczność, czy ojciec Skarżącego rzeczywiście był osobą, której doręczenie pisma można było uznać za mające skutek dla postępowania. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, iż już samo odebranie przez pełnoletniego domownika, sąsiada lub dozorcę domu przesyłki, potwierdzone znajdującym się na zwrotnym potwierdzeniu odbioru podpisem, uznawane jest za oświadczenie, iż dana osoba zobowiązuje się przekazać przesyłkę adresatowi. Bez wpływu na skuteczność doręczenia pozostaje kwestia, czy faktycznie przesyłka zostaje przekazana. Samo oświadczenie strony, że dana osoba nie była w stanie przekazać informacji o przesyłce, jest niewystarczające do podważenia skuteczności doręczania. Doręczenie w trybie art. 43 KPA może mieć miejsce wyłącznie w sytuacji nieobecności adresata przesyłki w domu do rąk zastanego w miejscu zamieszkania dorosłego domownika albo do rąk dozorcy domu lub sąsiada, jeżeli osoby te zobowiązały się do oddania pisma adresatowi". Aby doręczenie zastępcze w trybie art. 43 k.p.a. było skuteczne, przesyłka musi zostać przekazana dorosłej, tzn. pełnoletniej osobie, która faktycznie zamieszkuje z osobą będącą adresatem przesyłki. Jednocześnie już samo pobranie przez domownika przesyłki, potwierdzone znajdującym się na zwrotnym potwierdzeniu odbioru podpisem, uznawane jest za oświadczenie, iż domownik zobowiązuje się przekazać przesyłkę adresatowi. Bez wpływu na skuteczność doręczenia pozostaje kwestia, czy faktycznie przesyłka zostaje przekazana. Istotą doręczenia zastępczego jest już samo powstanie domniemania takiego przekazania, czyli samo pobranie przesyłki przez domownika oraz pokwitowanie jej odbioru. Samo oświadczenie strony, że dana osoba nie była osobą upoważnioną do odbioru przesyłki, jest niewystarczające do podważenia skuteczności doręczania zastępczego. Ustawodawca nie wiąże z kwestią upoważnienia żadnych konsekwencji w zakresie skuteczności doręczania zastępczego. Mając powyższe na uwadze zarzuty skargi okazały się niezasadne, a Sąd na podstawie art.151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.