IV SA/Po 948/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Jarosz Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) WSA Donata Starosta po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi G. S. oraz P. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu zażalenia G. i P. S. na postanowienie Burmistrza R. z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] umorzyło postępowanie zażaleniowe. W uzasadnieniu organ wskazał, że Burmistrz R. postanowieniem z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] stwierdził obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania planowanego przez A. D. przedsięwzięcia, na środowisko. W dniu [...] marca 2017 r. do Urzędu Miejskiego w R. wpłynęło zażalenie G. i P. S., którzy wnieśli o zmianę zaskarżonego postanowienia oraz o rozszerzenie zakresu wykonania oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko poprzez uwzględnienie jego wpływu na faunę i florę doliny rzeki Wełny oraz przeprowadzenie monitoringu ornitologicznego. Wraz z zażaleniem żalący wnieśli też wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze stron z racji zamieszkiwania w najbliższym sąsiedztwie planowanej inwestycji. Burmistrza R. postanowieniem z dnia [...] maja 2017 r. odmówił uznania G. S. i P. S. za strony w postępowaniu w sprawie wydania decyzji środowiskowej dla przedsięwzięcia planowanego na działce nr [...] w obr. J. . W dalszej części uzasadnienia organ wskazał, iż z akt sprawy, w szczególności z karty informacyjnej przedsięwzięcia ("kip") wynika, że przedsięwzięcie planowane przez A. D. będzie prowadzone wyłącznie w granicach działki nr [...] i nie wykroczy poza obszar złoża J. (s. 41 kip). Z działalnością odkrywkowej kopalni kruszywa naturalnego nie będą wiązać się istotne uciążliwości dla środowiska. Zdaniem autorów karty informacyjnej przedsięwzięcia, eksploatacja złoża tylko w znikomym stopniu tymczasowo wpłynie na jego stan (str. 6 kip). Zgodnie z zapisami kip nie wystąpią przekroczenia dopuszczalnej wartości stężeń maksymalnych tlenków azotu, nawet na terenie najbliższego obszaru związanego z pobytem ludzi. Emisja nie będzie miała dużego zasięgu, a częstość przekroczeń nie będzie wyższa niż 0,2% czasu w skali roku (s. 14 kip). Przedsięwzięcie nie spowoduje też przekroczeń normatywów akustycznych. Wpływ zakładu na klimat akustyczny będzie praktycznie niezauważalny" (s. 21 kip). Ponadto podczas eksploatacji złoża nie wystąpią wibracje, ogniska o podwyższonej temperaturze, nie dojdzie do powstawania substancji toksycznych lub pól elektromagnetycznych (s. 21 kip). Przedsięwzięcie nie będzie także oddziaływać transgranicznie (s. 24 kip), ani nie będzie w żadnym zakresie oddziaływać negatywnie na obszary chronione. Teren nie będzie wiązał się z wycinką lasów, przekształceniami w morfologii cieków wodnych, ani nie zburzy stosunków wodnych i nie doprowadzi do zanieczyszczenia wód zarówno powierzchniowych jak i podziemnych (s. 27 i 37 kip). Wydobycie kruszywa nie wpłynie również na integralność Sieci Natura 2000 (s. 30 kip), ani nie będzie wpływać na obszary i formy ochrony przyrody, w tym świat roślinny i zwierzęcy, m.in. ze względu na odległości od form ochrony oraz niewielki obszar planowanej odkrywki (s. 35 kip). Ponadto podczas eksploatacji nie będą wytwarzane ścieki przemysłowe (s. 36 kip). Organ podniósł, że powyższe wskazuje, ze potencjalne niekorzystne oddziaływanie przedsięwzięcia, zarówno na etapie realizacji, jak i w fazie eksploatacji, ograniczone zostanie jedynie do nieruchomości, na której prowadzona będzie odkrywka. Kolegium wskazało, iż G. i P. S. nie zostali uznani za stronę postępowania, ponieważ ich nieruchomość, mimo że leży "w sąsiedztwie" działki nr [...], to jednak jest to odległość kilkudziesięciometrowa (ok. 130 m). Działka ta graniczy z terenem planowanej inwestycji poprzez działkę stanowiącą koryto rzeki W. (nr [...]) oraz drogi gminnej (nr [...]), a od terenu samej działalności wydobywczej oddzielona ona będzie dodatkowo 10-metrowym pasem ochronnym oraz - na wstępnym etapie ekspoloatacji - wałem ziemnym. Ta sytuacja, po uwzględnieniu opisu technologii odkrywki zawartym w karcie informacyjnej przedsięwzięcia, wskazuje, że nie będzie istnieć żaden negatywny wpływ działalności intwestycyjnej na działce nr [...] na działkę należącą do G. i P. małżonków S.. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wnieśli G. S. oraz P. S. podnosząc, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w sposób wadliwy uznało, iż przedsięwzięcie planowane przez wnioskodawcę w niniejszej sprawie, tj. odkrywkowej eksploatacji złoża kruszywa naturalnego na działce [...] w obrębie J., gm. R., nie będzie oddziaływało na ich nieruchomość, z uwagi na jej oddalenie od tego przedsięwzięcia o ok. 130 m. Skarżący podnieśli, że Kolegium ustalenia swoje oparło jedynie na karcie informacyjnej przedsięwzięcia sporządzonej przez wnioskodawców, gdy zasady doświadczenia życiowego wskazują, że w odległości 130 m, w szczególności gdy znaczną część tej odległości stanowi powierzchnia wody, zaś hałas będzie generowany przez maszyny do wydobycia i transportu kruszywa, to hałasy generowane przez ww. przedsięwzięcie, w sposób oczywisty będą słyszalne i to w znacznym natężeniu w nieruchomości stanowiącej ich własność. Ponadto skarżący wskazali, że transport kruszywa z wyrobiska ma odbywać się samochodami ciężarowymi (wielkogabarytowymi wywrotkami) ok. 38 razy dziennie, i z tego powodu nie sposób uznać, że hałas załadunku kruszywa, nie będzie roznosił się na odległość 130 m, która to odległość, w zakresie tak znacznego nasilenia hałasu jest bardzo mała i nie powoduje wygłuszenia tych dźwięków. Jednocześnie, silniki takich pojazdów pracują bardzo głośno, również te hałasy będą oddziaływały na naszą nieruchomość. Skarżący wskazali, że organ nie odniósł się do kwestii zmian w wodach gruntowych, a tym samym w poziomie rzeki Wełny w związku z powstającym w ramach przedsięwzięcia wyrobiskiem. Oczywistym jest, że każde wyrobisko skutkuje przepływem wód gruntowych, które to wody wypełniają powstające wyrobisko, zmieniając swój poziom w najbliższej okolicy. Z uwagi na to, że wyrobisko będzie znajdowało się w odległości ok. 30 m od koryta rzeki Wełny, przedmiotowe wyrobisko będzie skutkowało zmianą poziomu wód również tej rzeki. Wszelkie zmiany w zakresie rzeki Wełny, w miejscu gdzie graniczy ona z nieruchomością skarżących w sposób oczywisty mają wpływ na tą nieruchomość. Jednocześnie, nie sposób zgodzić się z twierdzeniem, że wydobycie kruszywa nie będzie się związało z oddziaływaniem w zakresie przemieszczających się pyłów. Zdaniem skarżących odległość 130 m, jest odległością którą wszelkie pyły mogą przebyć bez żadnego problemu, a tym samym również to oddziaływanie ma znaczenie dla nieruchomości skarżących. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej jako "Ppsa") polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego o umorzeniu postępowania zażaleniowego. Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy Kpa. Zgodnie z art. 141 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 – dalej jako "Kpa") na wydane w toku postępowania postanowienie służy stronie zażalenie, gdy ustawa tak stanowi. Tym samem ze wspomnianego środka zaskarżenia może skorzystać wyłącznie podmiot legitymujący się przymiotem strony. Wniesienie zażalenia przez inną osobę skutkuje natomiast umorzeniem postępowania zażaleniowego na mocy art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 144 Kpa. Jak wynika z art. 28 Kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W niniejszej sprawie organ uznał, że skarżący nie posiadają interesu prawnego w zaskarżeniu postanowienia stwierdzającego obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia polegającego na eksploatacji odkrywkowej złoża kruszywa naturalnego. Zatem istota niniejszej sprawy sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii czy skarżący są stroną postępowania środowiskowego. Postępowanie w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań inwestycji prowadzone jest na podstawie ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2016 r., poz. 353 ze zm. - dalej jako "ustawa"). Ustawa ta nie zawiera regulacji szczególnej dotyczącej statusu strony, wobec czego do rozstrzygnięcia tej kwestii procesowej stosuje się przepis ogólny - art. 28 Kpa. Zgodnie z tym przepisem stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Kryterium pozwalającym na wyznaczenie kręgu stron postępowania administracyjnego jest zatem interes prawny. W doktrynie oraz orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że interes prawny powinien mieć charakter zobiektywizowany, co należy rozumieć w ten sposób, że powinien on być interesem opartym na prawie lub chronionych przez prawo. Powiązanie interesu z konkretnym przepisem lub przepisami obowiązującego prawa jest zatem kryterium obiektywizującym, rozgraniczającym go od interesu faktycznego. "Status strony w postępowaniu administracyjnym można wyprowadzić jedynie z konkretnej normy prawnej, która może stanowić podstawę do sformułowania interesu prawnego bądź obowiązku. Norma taka powinna stanowić podstawę do skutecznego żądania czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby, albo żądania zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby" (wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2015 r., sygn. II OSK 1529/13). Zatem mając na uwadze, że postępowanie w sprawie środowiskowych uwarunkowań prowadzone jest na podstawie ustawy, to zatem z tej ustawy wynikać powinien przede wszystkim interes prawny pozwalający na przyjęcie, iż określonemu podmiotowi przysługuje uprawnienie świadczące o jego interesie prawnym w rozumieniu art. 28 Kpa. Przepis art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b omawianej ustawy stanowi o obowiązku określenia przez właściwy organ w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, warunków wykorzystywania terenu w fazie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich. Ograniczenia te są możliwe do sformułowania, gdyż do wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach należy dołączyć: w przypadku przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko - raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (art. 74 ust. 1 pkt 1 ustawy), w przypadku przedsięwzięć mogących potencjalnie oddziaływać na środowisko - kartę informacyjną przedsięwzięcia oraz poświadczoną przez właściwy organ kopię mapy ewidencyjnej obejmującej przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, oraz obejmującej obszar, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie. Odnotować jeszcze można, że przecież uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagane dla planowanych: przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko (art. 71 ust. 2 pkt 1 ustawy) oraz dla przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko (art. 71 ust. 2 pkt 2 ustawy). Dla ustalenia stron postępowania w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, innych niż wnioskodawca (podmiot planujący podjęcie realizacji przedsięwzięcia, o którym mowa w art. 73 ust. 1 ustawy), konieczne jest zatem prawidłowe ustalenie terenu objętego oddziaływaniem planowanego przedsięwzięcia na środowisko. Z przywołanych przepisów art. 72 ust. 2 pkt 1, art. 74 ust. 1 pkt 1 i art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy wynika, że chodzi o każde oddziaływanie, a nie tylko takie, które przekracza określone normy (por. Krzysztof Gruszecki "Komentarz do art. 73 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko", LEX/el 2013, teza 4 i 5). Tym samym podstawowym kryterium decydującym o uznaniu za stronę właściciela nieruchomości zlokalizowanej w pobliżu planowanej inwestycji jest stwierdzenie, że na ową nieruchomość rozciąga się oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia. Zazwyczaj dotyczyć to będzie nieruchomości bezpośrednio graniczących z terenem inwestycji. Jednakże w każdym przypadku organ prowadzący postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach winien należycie ustalić obszar oddziaływania planowanego przedsięwzięcia, biorąc pod uwagę przede wszystkim dane wynikające z dokumentów dostarczonych przez inwestora. Nie można jednak zapominać o tym, że dokumenty takie jak karta informacyjna przedsięwzięcia, czy raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko są materiałem dowodowym w sprawie i jak każdy dowód podlegają ocenie organu prowadzącego postępowanie, na zasadach określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Uwzględniając zatem specyfikę inwestycji, krąg stron postępowania w niniejszej sprawie winien być wyznaczony w oparciu o jej środowiskowy i technologiczny charakter, a nadto inne czynniki, które wpływać mogą na zakres przestrzenny oddziaływania, w szczególności oddziaływania szkodliwego bądź uciążliwego. Nie chodzi przy tym o wykazanie istnienia szkodliwego oddziaływania inwestycji na teren nieruchomości osoby trzeciej, lecz o możliwość spowodowania takiego oddziaływania inwestycji na teren otaczający działkę inwestora w związku z zamiarem realizacji inwestycji. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, iż organ prawidłowo ustalił, że planowana inwestycja nie będzie oddziaływać na nieruchomość skarżących. Zgodnie z załączoną kartą informacyjną, przedsięwzięcie polegać ma na eksploatacji odkrywkowej złoża kruszywa naturalnego zlokalizowanego na działce nr [...] w obrębie J., której powierzchnia wynosi 8,77 ha. Planowana wielkość wydobycia wynosić będzie od 100 000 m3/rok do 300 000 m3/rok, a czas eksploatacji złoża trwać będzie kilka, kilkanaście lat przy planowanym dziennym wydobyciu od 370 do 1136 m3. Transport kruszywa odbywać się będzie w natężeniu 38 pojazdów ciężarowych w ciągu 8 godz. pracy. Do pracy używana będzie koparka, ładowarka oraz refuler. Eksploatacja złoża prowadzona będzie jednym lub dwoma piętrami, a urobek zbywany będzie w stanie naturalnym z urabianej ściany bądź z tymczasowej pryzmy, po odsączeniu z wody. Odkrywka miałaby być dokonywana wyłącznie na obszarze działki nr [...] stanowiącej współwłasność małżeńską A. D. i M. D.. Teren wydobycia nie będzie naruszał granic działki i zaopatrzony zostanie w pasy ochronne o szerokości 10 m od gruntów nie stanowiących własności inwestora. Po zakończeniu działalności teren objęły ekspolatacją miałby zostać zrekultywowany w kierunku rolnym lub rolnym ze zbiornikiem wodnym. Z karty informacyjnej przedsięwzięcia wynika, że przedsięwzięcie planowane przez A. D. będzie prowadzone wyłącznie w granicach działki nr [...] i nie wykroczy poza obszar złoża J. [...] (s. 41 karty). Z działalnością odkrywkowej kopalni kruszywa naturalnego nie będą wiązać się istotne uciążliwości dla środowiska. Zdaniem autorów karty informacyjnej przedsięwzięcia, eksploatacja złoża tylko w znikomym stopniu tymczasowo wpłynie na jego stan (str. 6 karty). Zgodnie z zapisami karty informacyjnej nie wystąpią przekroczenia dopuszczalnej wartości stężeń maksymalnych tlenków azotu, nawet na terenie najbliższego obszaru związanego z pobytem ludzi. Emisja nie będzie miała dużego zasięgu, a częstość przekroczeń nie będzie wyższa niż 0,2% czasu w skali roku (s. 14 karty). Przedsięwzięcie nie spowoduje też przekroczeń normatywów akustycznych. Wpływ zakładu na klimat akustyczny będzie praktycznie niezauważalny (s. 21 karty). Ponadto podczas eksploatacji złoża nie wystąpią wibracje, ogniska o podwyższonej temperaturze, nie dojdzie do powstawania substancji toksycznych lub pól elektromagnetycznych (s. 21 karty). Przedsięwzięcie nie będzie także oddziaływać transgranicznie (s. 24 karty), ani nie będzie w żadnym zakresie oddziaływać negatywnie na obszary chronione. Teren nie będzie wiązał się z wycinką lasów, przekształceniami w morfologii cieków wodnych, ani nie zburzy stosunków wodnych i nie doprowadzi do zanieczyszczenia wód zarówno powierzchniowych jak i podziemnych (s. 27 i 37 karty). Powyższe potwierdza również sporządzony w niniejszej sprawie raport oddziaływania na środowisko. W raporcie na str. 52 stwierdzono, że rozprzestrzenianie się hałasu będzie ograniczone do powierzchni wyrobiska i nie wykroczy poza granice obszaru górniczego. Powyższa kwestia szerzej została opisana w załączniku do raportu "Ochrona powietrza atmosferycznego o ochrona przed hałasem – eksploatacja złoża kruszywa naturalnego J.". W opracowaniu tym na podstawie szczegółowych wyliczeń wskazano, że wpływ zakładu na klimat akustyczny będzie praktycznie niezauważalny. W tym zakresie istotna jest znajdująca się w aktach mapka przedstawiająca wyniki obliczeń poziomu dźwięku. Z mapki tej wynika, iż w zakresie hałasu inwestycja nie będzie oddziaływać na nieruchomości skarżącego. Ponadto z uwagi na zarzuty skarżących wskazać należy, iż w raporcie wyjaśniono, że zagrożenie w postaci obniżenia wód podziemnych nie wystąpi, gdyż wyrobisko nie będzie odwadniane, a straty związane z odparowywaniem wody z lustra wody zbiornika powstałego w wyniku eksploatacji ze względu na jego nie dużą powierzchnię będą praktycznie nie zauważalne. W raporcie podniesiono, że planowana inwestycja nie wpłynie na zmianę warunków hydrogeologicznych w jej otoczeniu i nie zaburzy warunków siedliskowych w jej otoczeniu (str. 62 raportu). Ponadto wskazano, iż działalność kopalni w żadnym stopniu nie przyczyni się do niekorzystnych zmian w środowisku wodnym (str. 69 raportu) Ponadto warto wskazać, że z raportu wynika, że nie przewiduje się negatywnego oddziaływania wydobycia kopalin na powietrze atmosferyczne. Powyższe stwierdzenie poparte została stosownymi danymi i wyliczeniami, które znajdują się w załączniku "Ochrona powietrza atmosferycznego o ochrona przed hałasem – eksploatacja złoża kruszywa naturalnego J.". Mając na uwadze, że nieruchomość skarżących leży w odległości ok. 130 m od terenu inwestycji oraz że działka ta graniczy z terenem planowanej inwestycji poprzez działkę stanowiącą koryto rzeki Wełny (nr [...]) oraz drogi gminnej (nr [...]), a od terenu samej działalności wydobywczej oddzielona ona będzie dodatkowo 10 -metrowym pasem ochronnym oraz - na wstępnym etapie eksploatacji - wałem ziemnym, organ prawidłowo uznał, że nie będzie istnieć żaden negatywny wpływ działalności inwestycyjnej na działce nr [...] na działkę należącą do G. i P. małżonków S.. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 Ppsa skargę oddalił.