IV SA/Po 951/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska WSA Tomasz Grossmann (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Justyna Frankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 lutego 2011 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium szkolnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...]. Wnioskiem z dnia [...] lipca 2010 r. M. P. wystąpiła o przyznanie stypendium szkolnego dla uczących się dzieci: A. P., E. P. i A. M. Do wniosku załączyła m.in. zaświadczenie z dnia [...] lipca 2010 r. wystawione przez [...] spółka z o.o. z siedzibą w [...], iż w okresie od 01 czerwca 2010 r. do 30 czerwca 2010 r. wykonywała pracę na podstawie umowy o dzieło za wynagrodzeniem w wysokości 471 zł netto (550 zł brutto). Decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] - wydaną na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.; dalej w skrócie "k.p.a.") w związku z art. 90b, art. 90c ust. 1 i 2, art. 90d ust. 1, 5 i 7-13, art. 90f, art. 90m, art. 90n i art. 90p ust. 1 ustawy z dnia 07 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 z późn. zm.; dalej jako: "ustawa o systemie oświaty", w skrócie: "u.s.o.") - Prezydent Miasta [...] nie przyznał wnioskowanego stypendium szkolnego, ze względu na przekroczenie kwoty kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, kwalifikującego do otrzymania stypendium (tj. 351 zł netto miesięcznie), a to wobec uzyskania w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku (tj. w czerwcu 2010 r.) dochodu w wysokości 448,50 zł netto na osobę w rodzinie wnioskodawczyni. Organ podał, iż na tak ustaloną kwotę złożyły się uzyskane przez tę rodzinę w analizowanym miesiącu: zasiłki rodzinne wraz z dodatkami w łącznej kwocie 623,00 zł (3×91,00 zł + 170,00 zł + 80,00 zł + 100,00 zł), świadczenia z funduszu alimentacyjnego w kwocie 700,00 zł oraz dochody z umowy o dzieło w kwocie 471,00 zł. W odwołaniu od tej decyzji M. P. wskazała, iż poinformowała pracownicę, u której składała wniosek, żeby od sierpnia nie policzono jej dochodu z ww. umowy o dzieło, gdyż pracowała tylko przez miesiąc. Ponadto podkreśliła swą trudną sytuację rodzinną (samotnie wychowuje troje dzieci). Decyzją z dnia [...] września 2010 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję podzielając w istocie ustalenia i wnioski zawarte w decyzji organu I instancji. W skardze na tę decyzję M. P. podała, że ponieważ w lipcu 2010 r. pracowała, to wraz ze złożonym wnioskiem dostarczyła zaświadczenie o zarobkach za ten miesiąc, natomiast od sierpnia 2010 r. nie pracuje, dlatego w dniu[...] września 2010 r. złożyła ponownie wniosek o przyznanie stypendium szkolnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, wszakże z innych przyczyn niż w niej wskazane. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują zatem oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, Nr 1270 z późn. zm.; dalej w skrócie "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze. Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję Sąd doszedł do przekonania, iż przy jej wydaniu doszło do naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mianowicie, wbrew dyspozycji przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. – nakazujących organowi administracji podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego – organ nie ustalił w sposób jednoznaczny i wolny od jakichkolwiek wątpliwości istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, dotyczącej okresu, w którym skarżąca świadczyła pracę na podstawie umowy o dzieło oraz uzyskała z tego tytułu przychód. W pozostałym zakresie ustalenia co do stanu faktycznego sprawy poczynione przez organy administracji nie budzą zastrzeżeń; Sąd je podziela i czyni integralną częścią swoich ustaleń. Natomiast wskazane wcześniej wątpliwości biorą się stąd, iż w swym wniosku M. P. zadeklarowała osiągnięcie 471 zł dochodu z tytułu umowy o dzieło w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku (tj. w czerwcu 2010 r. – k. 9v. akt I inst.), która to umowa – jak wynika z załączonego do wniosku zaświadczenia z dnia [...] lipca 2010 r. (k. 3 akt I inst.) – była wykonywana w okresie od 01 czerwca do 30 czerwca 2010 r. Zarazem jednak z tego zaświadczenia wprost nie wynika, kiedy wspomniana kwota, określona w tym dokumencie jako "wynagrodzenie za czerwiec 2010", została skarżącej faktycznie wypłacona. W tym miejscu godzi się zauważyć na marginesie, że w znajdującej się w aktach administracyjnych notatce służbowej (anonimowej – k. 14 akt I inst.) ta sama kwota została określona jako dochód ze stosunku pracy (z miesiąca czerwca 2010 r.), co nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym, a mogłoby sugerować pewną trwałość zatrudnienia skarżącej. Z kolei w odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżąca podała, iż pracowała tylko przez miesiąc, z tym że jej dalsze wyjaśnienia (w których podaje, iż przy składaniu wniosku prosiła, aby od sierpnia nie doliczać jej dochodu z tego tytułu) zdają się wskazywać, że ów jeden miesiąc pracy przypadał na lipiec, a nie na czerwiec. Potwierdza to już wyraźnie treść późniejszej skargi, w której skarżąca stwierdziła, iż pracowała w lipcu, a od sierpnia już nie pracuje. Ponadto podała, że wraz z wnioskiem dostarczyła zaświadczenie o zarobkach za miesiąc lipiec 2010 r., gdy tymczasem w aktach sprawy jest tylko zaświadczenie dotyczące czerwca 2010 r. Wszystko to sprawia, że na podstawie zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego nie sposób jednoznacznie ustalić, kiedy faktycznie skarżąca wykonywała rzeczoną umowę o dzieło, i w jakim miesiącu osiągnęła z tego tytułu przychód – w czerwcu, w lipcu, czy może w obu miesiącach łącznie. Oczywiście, wskazane niejasności są w przeważającej mierze wynikiem niekonsekwentnych twierdzeń samej skarżącej, ale w postępowaniu administracyjnym to na organie spoczywa obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych, a więc także usunięcia wszelkich pojawiających się niejasności. Istnienie tychże dowodzi zatem, iż doszło w tym przypadku do naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. W ocenie Sądu wskazane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to z uwagi na obowiązujące zasady ustalania miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie, którego wysokość warunkuje możliwość ubiegania się o przedmiotowe świadczenia. Otóż, w świetle art. 90d ust. 1 i 7 u.s.o. stypendium szkolne może otrzymać uczeń znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z niskich dochodów na osobę w jego rodzinie, przy czym miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia uprawniająca do ubiegania się o to stypendium nie może być większa niż kwota, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.; dalej jako: "ustawa o pomocy społecznej", w skrócie "u.p.s."), tj. obecnie 351 zł. Zgodnie z art. 90d ust. 8 u.s.o. wspomnianą miesięczną wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia uprawniającą do ubiegania się o stypendium ustala się na zasadach określonych w art. 8 ust. 3–13 u.p.s. (z wyłączeniem świadczeń, o których mowa w art. 90c ust. 2 i 3 u.s.o. niepodlegających wliczeniu do tak ustalanego dochodu). W myśl art. 8 ust. 3 u.p.s. za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia zdrowotne i społeczne oraz kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Innymi słowy, zasadniczo chodzi tu zatem o kwoty pieniężne uzyskane (pobrane) w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku albo, wyjątkowo (w sytuacji, gdy doszło do utraty dochodu) – w miesiącu, w którym złożono wniosek (por. wyrok NSA z dnia 18 marca 2009 r., I OSK 1461/08, LEX nr 580351). Wobec powyższego, okoliczność, kiedy i za jaki okres skarżąca uzyskała zadeklarowany przychód z tytułu umowy o dzieło, jest istotna, gdyż jeśli ów przychód uzyskała: a) tylko w czerwcu – to oznaczałoby, że w lipcu doszło do "utraty dochodu" w rozumieniu art. 8 ust. 3 u.p.s., a więc organ powinien przyjąć za podstawę obliczeń dochód osiągnięty przez skarżącą w miesiącu złożenia wniosku, tj. w lipcu (czyli bez wliczania wynagrodzenia z tytułu umowy o dzieło); b) tylko w lipcu – wówczas znajdowałaby zastosowanie zasada ogólna z art. 8 ust. 3 in principio u.p.s., iż za podstawę obliczeń przyjmuje się sumę przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku (tu: z czerwca 2010 r.), która to suma w tym przypadku nie obejmowałaby wynagrodzenia za umowę o dzieło (bo ten wariant zakłada, iż było ono pobrane w lipcu); c) tak w czerwcu, jak i w lipcu – wówczas również znajdowałaby zastosowanie ww. zasada ogólna, zgodnie z którą za podstawę obliczeń należałoby przyjąć sumę przychodów z czerwca, z tym że w tym wariancie kwota wynagrodzenia za umowę o dzieło podlegałaby wliczeniu do sumy przychodów z tego miesiąca. Co istotne, ewentualne niewliczenie przychodu uzyskanego z tytułu przedmiotowej umowy o dzieło (tj. 471 zł) do sumy przychodów rodziny za dany miesiąc skutkowałoby (wg danych wyjściowych z czerwca) obniżeniem kwoty miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie skarżącej do wysokości 330,75 zł, a więc poniżej ustawowego kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, uprawniającego do ubiegania się o stypendium szkolne (art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s. w zw. z art. 90d ust. 7 u.s.o). Wobec powyższego należy stwierdzić, iż wskazane uchybienia przepisom postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego Sąd na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. c orzekł jak w sentencji. Ponownie rozpatrując sprawę organ poczyni jednoznaczne ustalenia co do okresu, w którym skarżąca świadczyła pracę na podstawie umowy o dzieło oraz uzyskała z tego tytułu przychód, i w zależności od wyniku tych ustaleń, uwzględniając powyższe uwagi, podejmie właściwe rozstrzygnięcie.