IV SA/Po 963/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Sędziowie WSA Donata Starosta (spr.) WSA Maciej Busz Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2017 r. sprawy ze skargi K.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...]lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu opieki społecznej oddala skargę Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 127 § 2 oraz art. 138 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 23; zwanej dalej "k.p.a.") oraz art. 14 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 roku, poz. 930; zwanej dalej jako "u.p.s.") umorzyło postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśniło, że K. S. złożył odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] (prawidłowo [...] – uwaga Sądu) ustalająca M. S. odpłatność za pobyt w Domu Pomocy Społecznej dla osób w podeszłym wieku w W. przy ul. [...]. Kolegium wyjaśniło ponadto, że w przedmiotowej sprawie stroną postępowania jest M. S., która z uwagi na stan zdrowia i ubezwłasnowolnienie, nie jest w stanie samodzielnie o sobie decydować, natomiast odwołanie od decyzji kierującej do domu pomocy społecznej wniósł jej syn K. S. (zwany dalej również "skarżącym"). W ocenie Kolegium osoba wnosząca odwołania nie była uprawniona do jego wniesienia. Kolegium wskazało, że postępowanie odwoławcze przed organem II instancji wszczynane jest wskutek wniesienia odwołania przez stronę postępowania. W związku z tym wniesienie odwołania przez podmiot niebędący stroną skutkuje bezprzedmiotowością postępowania odwoławczego. W ocenie Kolegium w przedmiotowej sprawie odwołanie zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną postępowania, jak również nie mającą upoważnienia do występowania w imieniu M. S.. Kolegium dodało również, że odwołanie zostało złożone przed doręczeniem decyzji. W skardze do Wojewódzkiego sadu Administracyjnego K. S. stwierdził, że decyzja organu I instancji narusza interes prawny jego matki. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 127 § 1 i 2 w zw. z art. 128 k.p.a. strona niezadowolona z decyzji wydanej przez organ I instancji może wnieść odwołanie. Wyraźne podkreślenie przez ustawodawcę, iż uprawnienie to służy wyłącznie stronie wymaga od organu odwoławczego każdorazowego zbadania, czy istotnie odwołanie pochodzi od strony (w rozumieniu art. 28 k.p.a.) bądź podmiotu na prawach strony, czy też wniesione zostało przez osobę lub osoby do tego nie legitymowane. Zaskarżone rozstrzygnięcie wydane zostało na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Na tej podstawie organ odwoławczy wydaje decyzję, w której umarza postępowanie odwoławcze z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Kodeks postępowania administracyjnego nie określa przesłanek umorzenia postępowania odwoławczego, wobec czego w każdej indywidualnej sprawie należy poszukiwać konkretnej przyczyny bezprzedmiotowości mając na uwadze treść art. 105 § 1 k.p.a. Bezprzedmiotowość postępowania odwoławczego zachodzi m.in. w przypadku gdy organ odwoławczy stwierdzi, że wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a., tzn. nie ma interesu prawnego. W myśl bowiem utrwalonego w orzecznictwie stanowiska stwierdzenie przez organ odwoławczy, iż wnoszący odwołanie, pomimo swych twierdzeń, jakoby decyzja organu I instancji dotyczyła jego praw i obowiązków, w rzeczywistości nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a., powinno nastąpić w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. (por. uchwała NSA z dnia 5 lipca 1999 r. sygn. akt OPS 16/98, wyroki NSA z dnia 28 marca 2003 r., sygn. akt II SA 1432/01, z dnia 5 lipca 2006 r., sygn. akt II OSK 942/05 oraz z dnia 13 maja 2016 r. sygn. akt I OSK 1905/14; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wskazać wobec tego należy, że w myśl art. 28 k.p.a. stroną postępowania administracyjnego jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny w rozumieniu przywołanego przepisu musi mieć oparcie w przepisach prawa, to przepis bowiem decyduje o tym, czy konkretny podmiot ma w danej sprawie chroniony interes. Kryterium "interesu prawnego" ma zatem charakter materialnoprawny i wymaga stwierdzenia związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków skarżącego, a przedmiotem sprawy. Musi to być nadto interes o charakterze osobistym, zindywidualizowany i skonkretyzowany. Od tak pojętego interesu prawnego odróżnić należy interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot (osoba) jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającego stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji. Rozważając kwestię interesu prawnego do wniesienia odwołania od decyzji ustalającej opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej zauważyć trzeba, że w art. 61 ust. 1 u.p.s. wskazano, iż obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: 1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Przepis ten zawiera zamknięty krąg osób w stosunku do których można orzec o obowiązku ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej. Jednocześnie z przepisu tego wynika kolejność, w jakiej wymienione w nim podmioty ponoszą odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej. Decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. organ I instancji na podstawie art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.s. ustalił opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej i jednocześnie do ponoszenia tej opłaty zobowiązał M. S.. Powyższe w ocenie Sądu oznacza, że skarżący wnosząc odwołanie od decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] lutego 2016 r. nie legitymował się interesem prawnym. Nie był on ani adresatem decyzji organu I instancji, a ni też w żaden sposób nie wykazał aby decyzja ta dotyczyła jego prawem chronionego interesu. Oceny tej nie zmienia fakt, iż postanowieniem z dnia [...] października 2014 r. sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w P. [...] orzekł o ubezwłasnowolnieniu M. S.. Skarżący nie został bowiem ustanowiony opiekunem prawnym M. S., a także nie wykazał w żaden inny sposób umocowania do działania w jej imieniu. Jak przyznał skarżący w protokole rozprawy opiekunem prawnym M. S. został ustanowiony pracownik domu pomocy społecznej. W tych okolicznościach sprawy Sąd uznał, że Kolegium dokonało prawidłowej oceny, iż skarżący nie był podmiotem uprawnionym do złożenia odwołania od decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] lutego 2016 r. Nie posiadał on bowiem interesu prawnego do kwestionowania decyzji organu I instancji, ani też stosownego umocowania do działania w imieniu M. S.. Skarżący wykazać się mógł jedynie interesem faktycznym, który jednak nie upoważniał go do wniesienia odwołania w sprawie ustalenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej. Wobec stwierdzenia, iż wnoszący odwołanie nie jest stroną postępowania Kolegium prawidłowo wydało na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718: orzekł jak w sentencji.