IV SA/Po 965/17
WyrokWSA w Poznaniu2018-03-21
Skład orzekający: Maciej Busz, Józef Maleszewski, Maria Grzymisławska-Cybulska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji i sąd administracyjny są związani prawomocnym orzeczeniem w zakresie oceny prawnej operatu szacunkowego oraz czy organ prawidłowo ustalił przeznaczenie nieruchomości na potrzeby wyceny odszkodowania za wywłaszczenie?Ratio decidendi
Sąd stwierdził, że organ i sąd administracyjny są związani prawomocnym orzeczeniem w zakresie oceny prawnej operatu szacunkowego, który podlega ocenie formalnej i materialnej. Organ administracji ma obowiązek jednoznacznie ustalić przeznaczenie nieruchomości na podstawie obowiązującego planu miejscowego, co nie należy do wiadomości specjalnych rzeczoznawcy majątkowego. Uchybienie w tym zakresie powoduje konieczność uchylenia decyzji. Ponadto organ nieprawidłowo odmówił przyznania podwyższonego o 5% odszkodowania, nie dokonując odpowiednich ustaleń faktycznych.Stan faktyczny
M. P. wniósł skargę na decyzję Wojewody Wielkopolskiego ustalającą odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości pod budowę drogi gminnej. Sprawa dotyczyła prawidłowości wyceny nieruchomości, w szczególności ustalenia jej przeznaczenia planistycznego oraz przyznania podwyższonego o 5% odszkodowania. Wcześniejsze decyzje Starosty i Wojewody były kilkukrotnie uchylane i przekazywane do ponownego rozpatrzenia. Skarżący zarzucił błędne ustalenie przeznaczenia nieruchomości i nieprawidłową wycenę.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Wielkopolskiego oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty i zasądził od Wojewody zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżącego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędzia WSA Józef Maleszewski (spr.) Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Protokolant ref. staż. Ewa Stawicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 marca 2018 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] maja 2017 r., nr [...]; 2. zasądza od Wojewody Wielkopolskiego na rzecz skarżącego M. P. kwotę [...] złotych ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania .
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] Starosta [...] (dalej jako Starosta) ustalił lokalizację drogi gminnej dla inwestycji polegającej na rozbudowie drogi gminnej w obrębie [...], którą to decyzję Wojewoda Wielkopolski utrzymał w mocy decyzją z dnia [...] października 2008 r.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. Starosta ustalił odszkodowanie w wysokości [...] zł za na rzecz M. P. za przejęcie na rzecz Miasta [...] nieruchomości oznaczonej geodezyjnie jako: [...], jako własność M. P.. Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. uchylił tę decyzję i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
Decyzją z dnia [...] września 2010 r. Starosta ponownie ustalił odszkodowanie, w wysokości [...] zł. Rozpoznając odwołanie Miasta [...], Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia [...] marca 2011 r. utrzymał w mocy decyzję Starosty. Rozpoznając skargę Miasta [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 13 września 2011 r. sygn. akt II SA/Po 461/11 uchylił obie decyzje wydane w sprawie; Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 28 czerwca 2013 r. sygn. akt I OSK 277/12 oddalił skargę kasacyjną M. P. od ww. wyroku WSA.
WSA w Poznaniu stwierdził w prawomocnym wyroku, że operat szacunkowy jest opinią biegłego, która podlega ocenie nie tylko pod względem formalnym, ale także materialnym – wymaga uwzględnienia wartości przyjętych w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm., obecnie Dz. U. z 2018 r. poz. 121, dalej jako u.g.n.) i przepisach wykonawczych wydanych na podstawie tej ustawy. W razie uwag stron organy administracji muszą krytycznie podejść do operatu. Dalej Sąd ocenił, że brak dostatecznych podstaw do tego, aby umowy mające za przedmiot grunty przeznaczone pod budowę dróg, wyłączać z kategorii umów rynkowych. Przesądził, że biegły bezpodstawnie zakwestionował transakcje na rynku lokalnym gruntami na cele komunikacyjne. Z uwagi na treść art. 151 ust 1 u.g.n. z samych tylko przyczyn, które wskazał rzeczoznawca majątkowy w piśmie z dnia 17 maja 2011 r. (grunty na cele komunikacyjne stanowią niecałe 30% wartości gruntu sąsiedniego, przeznaczonego na cele budowlane) nie mogły zostać pominięte transakcje rynkowe nieruchomościami na rynku lokalnym na terenie [...], które to transakcje w pierwszej kolejności pozwalają na zachowanie warunku podobieństwa (nieruchomości podobnej) w rozumieniu art. 4 pkt 16 i art. 153 u.g.n. WSA nakazał sporządzić nowy operat, który nie pozostawi wątpliwości co do najbardziej prawdopodobnej ceny rynkowej i ustalenia wartości nieruchomości, z uwzględnieniem wskazanej w wyroku zmiany § 36 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 z późn. zm., dalej jako Rozporządzenie). NSA w ww. wyroku z 28 czerwca 2013 r. sygn. akt I OSK 277/12 podzielił stanowisko Sądu I instancji, zastrzegając, że pod pojęciem "rynku lokalnego" odczytywać należy obszar gminy lub powiatu. Rynek regionalny odnosi się zaś do obszaru województwa. Skoro do wyceny przyjęto nieruchomości znajdujące się w powiecie [...], uznać należało, że zakresem wyceny objęto rynek lokalny.
Decyzją z [...] marca 2014 r. Starosta ponownie ustalił odszkodowanie na rzecz M. P., w łącznej kwocie [...]zł. Rozpoznając odwołanie M. P., Wojewoda Wielkopolski decyzją z [...] lipca 2014 r. uchylił decyzję Starosty w całości i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
Decyzją z [...] listopada 2015 r. Starosta ponownie ustalił odszkodowanie na rzecz M. P., w łącznej kwocie [...]zł. Rozpoznając odwołanie M. P., Wojewoda Wielkopolski decyzją z [...] kwietnia 2016 r. uchylił decyzję Starosty w całości i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
Decyzją z [...] maja 2017 r. nr [...] Starosta, wskazując na art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23, obecnie Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm., dalej jako K.p.a.), art. 12 i art. 18 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 2031 z późn. zm., obecnie Dz. U. z 2017 r. poz. 1496, dalej jako specustawa drogowa) oraz art. 129, art. 130 ust. 2, art. 132 ust. 1a, ust. 2 i ust. 3, art. 134 u.g.n.: (1.) ustalił na rzecz M. P. odszkodowanie w łącznej kwocie [...]zł za utracone prawo własności przedmiotowej nieruchomości, (2.) określił, że odszkodowanie zostanie wypłacone przez Burmistrza Miasta [...] (dalej jako Burmistrz) w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o ustaleniu odszkodowania stanie się ostateczna.
Rozpoznając odwołanie M. P., Wojewoda Wielkopolski decyzją z [...] lipca 2017 r. nr [...], wskazując na art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł co do istoty sprawy w ten sposób, że (1.) ustalił na rzecz M. P. odszkodowanie w łącznej kwocie [...]zł za utracone prawo własności przedmiotowej nieruchomości, (2.) określił brak zobowiązania Burmistrza do wypłaty odszkodowania, (3.) zobowiązał M. P. do zwrotu na rzecz Miasta [...] (dalej jako Miasto) w terminie 14 dni od dnia wydania niniejszej decyzji, zwaloryzowanej na dzień zwrotu kwoty [...]zł, stanowiącej różnicę między odszkodowaniem ustalonym niniejszą decyzją administracyjną w kwocie [...]zł, a ustalonym i wypłaconym, na rzecz M. P., odszkodowaniem w kwocie [...]zł.
Uzasadniając swoją decyzję Wojewoda napisał, że postępowanie mające na celu nabycie nieruchomości dla potrzeb budowy dróg publicznych regulują, odpowiednio, przepisy specustawy drogowej, a ponadto, na podstawie art. 23 specustawy drogowej, w sprawach w niej nieuregulowanych, przepisy u.g.n. Zgodnie z art. 12 ust. 4 specustawy drogowej nieruchomości lub ich części objęte decyzją zezwalającą na realizację inwestycji drogowej stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa w odniesieniu do dróg krajowych, albo odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego w odniesieniu do dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych - z dniem, w którym decyzja zezwalająca na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna. Powyższa decyzja stanowi przykład wywłaszczenia prawa własności nieruchomości, za które stosownie do treści art. 12 ust. 4a specustawy drogowej przysługuje odszkodowanie, ustalane w drodze odrębnej decyzji administracyjnej, zgodnie z odpowiednio stosowanymi przepisami u.g.n., z wyjątkami przewidzianymi przez art. 18 specustawy drogowej.
Wojewoda zaznaczył, że decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej została wydana przez Starostę w dniu [...] sierpnia 2008 r. W myśl art. 18 ust. 1 specustawy drogowej, wysokość odszkodowania za przejętą nieruchomość ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ I instancji oraz według jej wartości z dnia, w którym następuje ustalenie wysokości odszkodowania. Natomiast zgodnie z art. 18 ust. 1e specustawy drogowej wysokość odszkodowania powiększa się o 5% wartości nieruchomości lub prawa użytkowania wieczystego w przypadku, gdy dotychczasowy właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości objętej decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej odpowiednio wyda tę nieruchomość lub wyda tę nieruchomość i opróżni lokal oraz inne pomieszczenia niezwłocznie, lecz nie później niż w terminie 30 dni od dnia: doręczenia zawiadomienia o wydaniu decyzji, o której mowa w art. 17 specustawy drogowej, doręczenia postanowienia o nadaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej rygoru natychmiastowej wykonalności albo w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna. Zgodnie z art. 130 ust. 2 u.g.n. ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości. Wartość wywłaszczonej nieruchomości określa rzeczoznawca, sporządzając operat szacunkowy, na którego podstawie organ I instancji ustala odszkodowanie. Ustalenie wysokości odszkodowania następuje w oparciu o wiadomości specjalne rzeczoznawcy majątkowego. Zgodnie z art. 154 u.g.n. wyboru właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania nieruchomości dokonuje rzeczoznawca majątkowy. Szczegółowo procedurę wyceny nieruchomości przeznaczonej na cele drogowe regulują przepisy Rozporządzenia
Zgodnie z § 36 ust. 1 Rozporządzenia wartość rynkową nieruchomości dla potrzeb ustalenia odszkodowania za nieruchomości wywłaszczone lub przejęte z mocy prawa na podstawie przepisów specustawy drogowej określa się, przyjmując stan nieruchomości z dnia wydania decyzji, ceny nieruchomości z dnia ustalenia odszkodowania, a przeznaczenie nieruchomości zgodnie z art. 154 u.g.n. bez uwzględnienia ustaleń decyzji. Nie uwzględnia się nakładów poniesionych na nieruchomości po dniu wydania decyzji.
Wojewoda zaznaczył, że bezpośredni wpływ na określenie wartości nieruchomości ma m.in. prawidłowo określony stan tej nieruchomości. Definicję legalną pojęcia "stan nieruchomości" zawiera art. 4 pkt 17 u.g.n., zgodnie z którym przez "stan nieruchomości" należy rozumieć stan zagospodarowania, stan prawny, stan techniczno-użytkowy, stopień wyposażenia w urządzenia infrastruktury technicznej, a także stan otoczenia nieruchomości, w tym wielkość, charakter i stopień zurbanizowania miejscowości, w której nieruchomość jest położona. Dalej Wojewoda wskazał, że podziela pogląd wyrażony między innymi w wyroku NSA z 8 maja 2009 r., sygn. akt I OSK 695/08, (Lex nr 574439), zgodnie z którym organ prowadzący postępowanie nie może wkraczać w merytoryczną zasadność opinii rzeczoznawcy majątkowego, ponieważ nie dysponuje wiadomościami specjalnymi, które posiada biegły; powinien jednak dokonać oceny operatu szacunkowego pod względem formalnym, zbadać, czy został on sporządzony przez uprawnioną osobę, czy zawiera wymagane przepisami prawa elementy, nie zawiera niejasności, pomyłek czy braków, które powinny zostać sprostowane lub uzupełnione, aby dokument ten miał wartość dowodową.
Wojewoda ocenił, że Starosta prawidłowo uznał, iż M. P. przysługuje prawo do odszkodowania. W sprawie nie budzi najmniejszych wątpliwości, iż w stosunku do przedmiotowej nieruchomości wydana została decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, która spowodowała skutek przejścia nieruchomości na własność Miasta. Zasadniczym problemem sprawie było ustalenie, czy w dacie [...] sierpnia 2008 r. dla nieruchomości, obejmującej działkę nr [...], obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego [...] oraz czy można uznać, że zgodnie z tym planem przeznaczenie działki było tożsame z aktualnym sposobem użytkowania, co finalnie sprowadzało się do konstatacji, iż operat szacunkowy jest dokumentem, który w świetle art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. oraz norm prawa materialnego zawartych w przepisach u.g.n., może stanowić podstawę ustalenia odszkodowania.
Wojewoda ocenił, że operat szacunkowy został sporządzony w sposób prawidłowy. Biegła prawidłowo uznała, że sposób użytkowania nieruchomości w dniu wydania decyzji wywłaszczeniowej jest tożsamy z przeznaczeniem nieruchomości w tejże decyzji. Jak wynika bowiem z uchwały [...] z dnia [...] marca 2001 i w sprawie zmiany miejscowego planu szczegółowego zagospodarowania przestrzennego [...] z [...] grudnia 1994 r. w zakresie ustaleń realizacyjnych dla poszczególnych ustaleń funkcjonalnych, przedmiotem ustaleń zmiany planu jest zmiana lokalnych warunków, zasad i standardów kształtowania zabudowy i zagospodarowania terenu dla poszczególnych obszarów funkcjonalnych zgodnie z przepisami szczegółowymi uchwały. Natomiast obowiązującymi ustaleniami planu są oznaczenia graficzne w rysunku planu, obejmujące granicę zatwierdzenia planu oraz wyłączenia w obszarach oznaczonych symbolami od P1 do P5. Zgodnie z mapą, stanowiącą załącznik do ww. uchwały, nieruchomość, obejmująca działkę nr [...], została oznaczona jako pasy komunikacji kołowej - drogi. Wojewoda podkreślił, że zgodnie z art. 14 ust. 2 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2017 r. poz. 1073, dalej jako u.p.z.p.) integralną częścią uchwały, jest załącznik graficzny o przedstawiający granice obszaru objętego projektem planu. W wyniku dokonanej analizy ww. operatu organ odwoławczy stwierdził, że operat zawiera czytelne uzasadnienie w jaki sposób zostały określone cechy rynkowe oraz ich wagi procentowe dla nieruchomości wycenianej, w tym opisy i oceny nieruchomości podobnych o cenach maksymalnych i minimalnych. Umożliwiło to weryfikację procedury obliczeniowej i poprawności wyniku końcowego. Operat został oceniony jako spójny, wykonany zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, pozbawiony niejasności czy pomyłek.
Wojewoda zaznaczył, że Starosta w swojej decyzji dopuścił się omyłki w zakresie określenia wartości należnego odszkodowania. Prawidłowo bowiem ustalił na rzecz M. P. kwotę [...]zł, zgodnie z dokonaną wyceną przez rzeczoznawcę majątkowego, ale w osnowie wydanej decyzji nastąpiła rozbieżność pomiędzy cyfrowym a słownym zapisem kwoty odszkodowania. W związku z powyższym nastąpiła konieczność zmodyfikowania pkt I decyzji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu M. P., zastępowany przez zawodowego pełnomocnika, wniósł o uchylenie obu decyzji wydanych w sprawie, wstrzymanie wykonania decyzji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Pełnomocnik zarzucił naruszenie normy wyrażonej w art. 154 u.g.n. w zw. § 36 ust. 4 Rozporządzenia, poprzez nieprawidłowe ustalenie przeznaczenia nieruchomości i dokonanie wyceny w oparciu o ceny transakcyjne nieruchomości drogowych, podczas gdy uchwała Rady Miasta [...] nr [...] z [...] marca 2001 r. zmieniająca miejscowy plan szczegółowy zagospodarowania przestrzennego [...] z dnia [...] grudnia 1994 r., przewidywała, w zakresie ustaleń realizacyjnych dla poszczególnych obszarów funkcjonalnych, zabudowę mieszkaniową jednorodzinną.
Uzasadniając skargę pełnomocnik napisał, że cała sekwencja naruszeń przepisów postępowania spowodowana została błędnym przyjęciem, że przedmiotowa nieruchomość przeznaczona była pod komunikację pieszo- jezdną, w uchwale Rady Miasta [...] nr [...] z [...] marca 2001 r. zmieniającej miejscowy plan szczegółowy zagospodarowania przestrzennego [...] z dnia [...] grudnia 1994 r. w zakresie ustaleń realizacyjnych dla poszczególnych obszarów funkcjonalnych. Pełnomocnik ocenił, że zmiana planu miejscowego, na podstawie którego organ I instancji uznał, że działka oznaczona była jako "pasy komunikacji pieszo - jezdnej" nie jest rozstrzygnięciem dostatecznie samoistnym, które może być samodzielnie stosowane. Z analizy zawartości normatywnej planu miejscowego wynika, że rozstrzygnięciem w przedmiocie zasad zagospodarowania terenu, które odnosi się do przedmiotowego gruntu jest w szczególności § 8 uchwały, odnoszący się do obszarów oznaczonych symbolem "MN", które przeznaczone są pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną. Tylko takie rozstrzygnięcie odnośnie przeznaczenia terenu można uznać za "dostatecznie samoistne". W treści planu nie ma ani słowa, jakoby przedmiotowy obszar był przeznaczony pod drogę. Pełnomocnik ocenił, że rysunek stanowiący załącznik do uchwały jest nieczytelny i podkreślił nieodzowność łącznej interpretacji treści uchwały i planu oraz brak samodzielnego bytu prawnego rysunku, cytując orzecznictwo, w tym wyroki NSA: z 03 lutego 2005 r., OSK 1070/04; z 20 grudnia 2007 r., II OSK 1732/06 (Centralna Baza Orzeczeń i Informacji o Sprawach, dalej jako CBOSA). Podkreślił, że ani biegły ani Burmistrz który wydał zaświadczenie planistyczne nie powołali żadnego z zapisów z części tekstowej planu, z których wynikałoby, że zgodnie z treścią planu miejscowego konkretny fragment terenu przeznaczony jest pod drogę. Ocenił, że w analizowanej uchwale przedmiotowy obszar jest jednoznacznie przeznaczony pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną.
W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
W replice na odpowiedź na skargę, z [...] lutego 2018 r., pełnomocnik Skarżącego wskazał na prawomocny wyrok WSA w Poznaniu z 22 października 2008 r., II SA/Po 273/08 (CBOSA) i zawarty w uzasadnieniu pogląd Sądu co do obowiązywania spornych uchwał Rady Miejskiej w [...], że uchwalenie jakiejkolwiek zmiany po 1 stycznia 1995 r. planu miejscowego, uchwalonego przed 1 stycznia 1995 r. nie może powodować, aby plan ten zachował nadal ważność. Dalej pełnomocnik napisał, że już po złożeniu skargi Skarżący wszedł w posiadanie kserokopii zarządzenia Burmistrza Miasta [...], z [...] lutego 2006 r. nr [...], z którego wynika, że organ gminy zarządził "niestosowanie" miejscowego planu szczegółowego zagospodarowania przestrzennego [...] łącznie z dwoma późniejszymi zmianami, wskazując w uzasadnieniu zarządzenia, że również zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego "plany te nie powinny pozostawać w obrocie prawnym". Dalej pełnomocnik napisał, że podtrzymuje twierdzenia zawarte w uzasadnieniu skargi. Zwrócił uwagę, że w odpowiedzi na skargę Wojewoda Wielkopolski nie wskazał konkretnej jednostki redakcyjnej aktu prawa miejscowego, z którego wynikałoby przeznaczenie nieruchomości Skarżącego jako pas komunikacji pieszo-jezdnej. Jako nieprawidłowe ocenił przywołanie w zaskarżonej decyzji przepisów u.p.z.p. podczas gdy sporny plan uchwalony był jeszcze na podstawie poprzednio obowiązującej ustawy. Następnie podkreślił, że działka w dacie wywłaszczenia stanowiła część nieruchomości o przeznaczeniu mieszkalnym. Wcześniej istniejąca droga została poszerzona o 3 metry (długość około 100 m) z części nieruchomości Skarżącego. Ocenił, że biegły powinien był przyjąć mieszkalny charakter wywłaszczonego terenu.
Na rozprawie w dniu 7 marca 2018 r. Sąd postanowił odroczyć termin ogłoszenia orzeczenia na dzień 21 marca 2018 r.
Pismem z [...] marca 2018 r. pełnomocnik uczestnika postępowania, Burmistrza, wniósł o otwarcie na nowo zamkniętej rozprawy, z uwagi na ujawnienie się, po zamknięciu rozprawy, istotnych dla sprawy okoliczności. Napisał, że na rozprawie została doręczona replika na odpowiedź na skargę. Mając na uwadze, że kwestia obowiązywania przedmiotowego planu oraz jego zmiany ma kluczowe znaczenie w sprawie, pełnomocnik wskazał, że zarządzenie Burmistrza przywołane przez pełnomocnika strony skarżącej, utraciło moc na podstawie zarządzenia Burmistrza z dnia [...] maja 2007 r. Podkreślił, że w dacie wydania przez Starostę decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi gminnej, tj. w dniu [...] sierpnia 2008 r., w związku z którą to decyzją Skarżącemu przysługuje odszkodowanie, co stanowi przedmiot niniejszej sprawy, zarządzenie, na które powołuje się pełnomocnik Skarżącego, nie obowiązywało. Do pisma została załączona kopia zarządzenia Burmistrza z [...] maja 2007 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Obie wydane w sprawie decyzje nie mogą się ostać.
Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm., dalej w skrócie: "P.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie (odpowiednio wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu (czynności).
Przedmiotem niniejszego postępowania przed sądem administracyjnym jest kontrola legalności decyzji Wojewody Wielkopolskiego, który uchylił w całości decyzję Starosty i orzekł co do istoty sprawy w ten sposób, że ustalił na rzecz Skarżącego odszkodowanie za utracone prawo własności przedmiotowej nieruchomości, określił brak zobowiązania Burmistrza do wypłaty odszkodowania, oraz zobowiązał Skarżącego do zwrotu na rzecz Miasta zwaloryzowanej kwoty stanowiącej różnicę między odszkodowaniem ustalonym zaskarżoną do Sądu decyzją administracyjną, a odszkodowaniem już wcześniej ustalonym i wypłaconym, na rzecz Skarżącego.
Wymaga podkreślenia, że Sąd orzekając w niniejszej sprawie był na podstawie art. 153 p.p.s.a. jest związany prawomocnym wyrokiem WSA w Poznaniu z 13 września 2011 r., II SA/Po 461/11 jak i wyrokiem NSA z 28 czerwca 2013 r., I OSK 277/12 (CBOSA) wydanym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej przez M. P.. W orzecznictwie tak wojewódzkich sądów administracyjnych, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowany jest pogląd o związaniu organu administracji i Sądu ponownie rozpoznającego sprawę ocena prawną i wskazaniami zawartymi w uzasadnieniu wcześniejszego wyroku. Przepis art. 153 P.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani Sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Uregulowanie zawarte w art. 153 P.p.s.a. oznacza, że orzeczenie Sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego Sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 P.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania. Naruszenie przez organ administracji publicznej art. 153 P.p.s.a. w razie złożenia skargi powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu (czynności). Natomiast niezastosowanie się przez Sąd do oceny prawnej przewidzianej w komentowanym przepisie jest naruszeniem prawa stanowiącym podstawę do wniesienia skargi kasacyjnej - art. 174 pkt 1 P.p.s.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 marca 2014 r., sygn. akt I GSK 534/12, LEX nr 1487724). Zauważyć tu należy, że przepis art. 153 P.p.s.a. jest przepisem prawa materialnego (tak Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyrokach z dnia 11 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 224/13, LEX nr 1485518, z dnia 20 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 953/11, LEX nr 1216586, także Bogusław Dauter, Bogusław Gruszczyński, Andrzej Kabat, Małgorzata Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Zakamycze 2005, str. 347).
Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Sądu administracyjnego, ciążący na organie administracji oraz Sądzie, może być wyłączony tylko w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, a także po wzruszeniu wyroku. W doktrynie przyjmuje się, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie ten Sąd oraz organ administracji publicznej w przyszłości, ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten Sąd i organ, jeżeli ocena prawna wyrażona w tym orzeczeniu nie zostanie uchylona w prawem określonym trybie i jeżeli nie uległy zmianie przepisy prawne stanowiące podstawę oceny w danej sprawie.
Oceniając zaskarżoną decyzję Sąd pozostawał zatem związany oceną prawną, że operat szacunkowy podlega ocenie nie tylko pod względem formalnym, ale także materialnym, przy czym brak jest dostatecznych podstaw do tego, aby umowy mające za przedmiot grunty przeznaczone pod budowę dróg, wyłączać z kategorii umów rynkowych. Z uwagi na treść art. 151 ust 1 u.g.n. z samych tylko przyczyn, że grunty na cele komunikacyjne stanowią tylko część wartości gruntu sąsiedniego, przeznaczonego na cele budowlane nie mogły zostać pominięte transakcje rynkowe nieruchomościami na rynku lokalnym, które to transakcje w pierwszej kolejności pozwalają na zachowanie warunku podobieństwa (nieruchomości podobnej) w rozumieniu art. 4 pkt 16 i art. 153 u.g.n. WSA nakazał sporządzić nowy operat, który nie pozostawi wątpliwości co do najbardziej prawdopodobnej ceny rynkowej i ustalenia wartości nieruchomości, z uwzględnieniem wskazanej w wyroku zmiany § 36 Rozporządzenia. NSA sprecyzował natomiast w wyroku I OSK 277/12, że pod pojęciem "rynku lokalnego" odczytywać należy obszar gminy lub powiatu. Rynek regionalny odnosi się zaś do obszaru województwa.
Mając powyższe na względzie Sąd stwierdza, że Wojewoda Wielkopolski, który skorzystał z kompetencji merytoryczno-reformacyjnych, słusznie ocenił, że biegły zastosował się do tych ocen prawnych, które dotyczyły wyceny i dotyczyły nieruchomości podobnych. Dalej Sąd stwierdza, że zarówno w prawomocnym wyroku II SA/Po 461/11 jak w wyroku NSA z 28 czerwca 2013 r., I OSK 277/12 nie była analizowana, a tym bardziej nie była objęta oceną prawną jak i wytycznymi, kwestia przeznaczenia planistycznego gruntu, a w szczególności, obowiązywania miejscowego planu. Co więcej, ponownie prowadząc postępowanie, Wojewoda Wielkopolski, jak i Starosta uchylili się od oceny, jakie było przeznaczenie planistyczne gruntu w dacie wywłaszczenia. Wprawdzie Wojewoda trafnie zidentyfikował problem, pisząc w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że "zasadniczym problemem w sprawie było ustalenie czy w dacie [...] sierpnia 2008 r. dla nieruchomości, obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego [...] oraz czy można uznać, że zgodnie z tym planem przeznaczenie działki było tożsame z aktualnym sposobem użytkowania, co finalnie sprowadzało się do konstatacji, iż operat szacunkowy jest dokumentem, który może stanowić podstawę ustalenia odszkodowania", ale organ wyższego stopnia uchylił się od odpowiedzi na postawione przez siebie pytanie, czym uniemożliwił Sądowi ocenę przydatności operatu.
Trzeba podkreślić, że w prawomocnym wyroku II SA/Po 461/11 Sąd skoncentrował się na niewystarczającym uzasadnieniu przez rzeczoznawcę, dlaczego odrzucił przy wycenie transakcje gruntami na cele komunikacyjne oraz odmówił rzeczoznawcy kompetencji do samodzielnego kwestionowania spełnienia przesłanek z art. 151 u.g.n. W obecnie kontrolowanej sprawie Wojewoda Wielkopolski naruszył przepisy postępowania w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy, bowiem nie analizował, czy w dacie wydania decyzji lokalizacyjnej w ogóle obowiązywały dla wywłaszczanej nieruchomości przepisy planu miejscowego. Ocena, czy w konkretnej dacie obowiązywał dla danego obszaru miejscowy plan, a jeżeli obowiązywał, to jakie były ustalenia miejscowego planu dla konkretnej działki - nie należy, zdaniem Sądu, do wiadomości specjalnych, zastrzeżonych dla rzeczoznawcy majątkowego. Plany zagospodarowania przestrzennego, czy to sporządzane na podstawie przepisów u.p.z.p., czy sporządzone na podstawie przepisów z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1999 r. Nr 15 poz. 139 z późn. zm., dalej jako u.z.p.) były i są aktami prawa miejscowego. Stanowią część systemu prawnego państwa, podlegają wykładni oraz ocenie co do początku i końca ich obowiązywania. Z kolei rzeczoznawca majątkowy dokonuje określania wartości nieruchomości, a także maszyn i urządzeń trwale związanych z nieruchomością (art. 174 ust. 3 u.g.n.) bez względu na rodzaj tej wartości. Co prawda, na podstawie przepisów z art. 154 u.g.n. rzeczoznawca ma obowiązek między innymi uwzględnić przeznaczenie nieruchomości w planie miejscowym, a przypadku braku planu miejscowego, ustalić przeznaczenie nieruchomości na podstawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (czyli rzeczoznawca musi przeanalizować i określić stan prawny nieruchomości), ale przy kontroli operatu szacunkowego zadaniem organu administracji jest jednoznaczne wyjaśnienie, jakie jest przeznaczenie gruntu. Tymczasem, prowadząc postępowanie organy obu instancji bezkrytycznie zaakceptowały operat, w którym przeznaczenie gruntu zostało oparte na zaświadczeniu i opinii "zewnętrznych" tzn. zaświadczeniu Burmistrza, a więc organu reprezentującego jednostkę samorządu terytorialnego, z której budżetu jest wypłacane odszkodowanie, oraz opinii Wielkopolskiego Biura Planowania Przestrzennego w Poznaniu (s. 10 i 11 operatu). Tego typu praktyka słusznie została zakwestionowana przez NSA, który w wyroku z 18 marca 2015 r., I OSK 1684/13 (Lex nr 1665688) podzielił stanowisko, że przy kontroli operatu szacunkowego zadaniem organu administracji było dokonanie jednoznacznych wyjaśnień związanych z obowiązywaniem miejscowego planu i dopiero po tych ustaleniach można bezspornie stwierdzić, jakie jest przeznaczenie nieruchomości. Sąd zaznacza przy tym, że we wcześniejszych operatach są rozbieżne informacje co do przeznaczenia wywłaszczanego gruntu (k. 57 – nie ma jasnego stanowiska; k. 175 – pod drogę gminną; k. 235 pod drogę gminną ale na podstawie zaświadczenia od Burmistrza; k. 350 i 320 oraz 312-316 brak stanowiska biegłego). Nadto Sąd zaznacza, że niezależnie od wskazanego obowiązku, wywodzonego z przepisów u.g.n., w niniejszej sprawie organy administracji zostały zobowiązane do oceny nowo sporządzonego operatu szacunkowego, tak pod względem formalnym jak i materialnym przez Sąd w prawomocnym wyroku II SA/Po 461/11. Nie zostało to uczynione przez żaden organ.
Odnosząc się do argumentacji strony skarżącej, że WSA w Poznaniu w prawomocnym wyroku z 22 października 2008 r., II SA/Po 273/08, zajął stanowisko dotyczące miejscowego planu szczegółowego zagospodarowania przestrzennego [...]stwierdzić należy, iż w przywołanym wyroku WSA w Poznaniu zajął stanowisko, że uchwalenie jakiejkolwiek zmiany po 1 stycznia 1995 r. planu miejscowego, uchwalonego przed 1 stycznia 1995 r. nie może powodować, aby plan ten zachował nadal ważność. Nie kwestionując tego stanowiska trzeba podkreślić, że w przywołanym prawomocnym wyroku II SA/Po 273/08 WSA w Poznaniu ocenił plan szczegółowego zagospodarowania przestrzennego z 1994 r., ale nie wypowiedział się o ważności zmiany tego planu, nakazując uprzednie rozstrzygnięcie tej kwestii przez organy administracji. Dalej Sąd zaznacza, że Sądowi nie jest znany żaden wyrok zawierający ocenę prawną przedmiotowej zmiany miejscowego planu szczegółowego zagospodarowania przestrzennego [...] r. W związku z tym Sąd wskazuje na pogląd prawny wyrażony w doktrynie i orzecznictwie – podzielany także przez Sąd w niniejszym składzie – że dokonana na podstawie przepisów u.z.p. zmiana miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego uchwalonego przed 1 stycznia 1995 r. obowiązuje nadal, o ile ma charakter dostatecznie samoistny (por. prawomocny wyrok WSA w Poznaniu z 24 stycznia 2013 r., IV SA/Po 1129/12 i wskazane tam orzecznictwo i poglądy doktryny; CBOSA). Sąd w niniejszym składzie podziela stanowisko co do właściwego sposobu rozumienia przepisu przejściowego art. 87 ust. 3 u.p.z.p., który to przepis stanowi, że obowiązujące w dniu wejścia w życie ustawy [tj. w dniu 11 lipca 2003 r.] miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego uchwalone przed dniem 1 stycznia 1995 r. zachowują moc do czasu uchwalenia nowych planów, jednak nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2003 r. Zgodnie z tym stanowiskiem – dominującym obecnie o orzecznictwie sądów administracyjnych – uchwały podjęte na podstawie przepisów u.z.p. w przedmiocie zmiany miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego uchwalonych przed dniem 1 stycznia 1995 r. zachowują nadal moc obowiązującą także po wskazanym w art. 87 ust. 3 u.p.z.p. dniu 31 grudnia 2003 r., jeżeli mają na tyle samodzielny charakter, że mogą w zakresie objętym nowelizacją w sposób zupełny określać przeznaczenie i sposób zagospodarowania terenu (por. wyrok WSA w Poznaniu z 7 grudnia 2017 r., IV SA/Po 747/17 i wymienione tam orzecznictwo oraz pogląd doktryny; CBOSA).
Dalej Sąd wskazuje, że wymienione w replice na odpowiedź na skargę zarządzenia Burmistrza są wyłącznie aktami wewnętrznymi, skierowanymi do pracowników Urzędu Miasta, zawierają stanowisko Burmistrza i same w sobie nie mogą przesądzić o mocy obowiązującej aktu prawa miejscowego. Nadto Sąd stwierdza, że trafnie strona skarżąca wytknęła, że Wojewoda Wielkopolski przywołał w zaskarżonej decyzji przepisy u.p.z.p. podczas gdy sporny plan uchwalony był jeszcze na podstawie poprzednio obowiązującej ustawy – u.z.p. Ponieważ jednak ww. kwestia jest tak samo uregulowana w obu porządkach prawnych, jest to uchybienie które nie miało wpływu na wynik sprawy.
Kolejnym uchybieniem organów obu instancji, samodzielnie uzasadniającym uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji, jest uznanie, co najmniej przedwczesne, że Skarżący nie ma prawa do uzyskania podwyższonego o 5% odszkodowania, w trybie art. 18 ust. 1e specustawy drogowej. Zgodnie z tym przepisem w przypadku, w którym dotychczasowy właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości objętej decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej odpowiednio wyda tę nieruchomość lub wyda nieruchomość i opróżni lokal oraz inne pomieszczenia niezwłocznie, lecz nie później niż w terminie 30 dni od dnia: (1.) doręczenia zawiadomienia o wydaniu decyzji, o której mowa w art. 17, (2.) doręczenia postanowienia o nadaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej rygoru natychmiastowej wykonalności albo (3.) w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna - wysokość odszkodowania powiększa się o kwotę równą 5% wartości nieruchomości lub wartości prawa użytkowania wieczystego. W kontrolowanej sprawie, ponownie prowadząc postępowanie, Starosta pismem z [...] października 2016 r. zwrócił się Burmistrza z zapytaniem, czy nieruchomość została wydana w terminie 30 dni i w piśmie zacytował ww. przepis ustawy (k. 404), ale Burmistrz odpowiedział tylko, w piśmie z [...] października 2016 r., że były właściciel nie przysłał żadnego pisma w sprawie dotyczącej wydania nieruchomości (k. 412). Tymczasem w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, zgodnie z którym przesłanki uzyskania podwyższonego o 5% odszkodowania, o jakim mowa w art. 18 ust. 1e specustawy drogowej są spełnione także wtedy, gdy bez czynienia przez byłego właściciela nieruchomości przeszkód dochodzi do faktycznego objęcia nieruchomości w posiadanie przez zarządcę drogi, zanim dotychczasowy właściciel zostanie zawiadomiony o wydaniu decyzji rodzącej obowiązek wydania nieruchomości (por. wyrok NSA z 13 października 2017 r., I OSK 3216/15 i przywołane tam orzecznictwo; CBOSA). Co więcej, NSA zaznaczył, że w powołanych wyrokach trafne wskazuje się, że obowiązujące przepisy nie przewidują żadnej szczególnej formy wydania nieruchomości – w szczególności nie jest wymagane sporządzenie protokołu zdawczo-odbiorczego, ani złożenia jednostronnego oświadczenia woli o przekazaniu nieruchomości. Również bierne zachowanie polegające na zaprzestaniu wykonywania uprawnień właścicielskich oznaczać może przekazanie władztwa faktycznego. Tymczasem Wojewoda w zaskarżonej decyzji ograniczył się do zacytowania art. 18 ust. 1e specustawy drogowej bez czynienia jakichkolwiek ustaleń, zaś Starosta jedynie powtórzył odpowiedź Burmistrza. Sąd zaznacza, że z najstarszego operatu (k. 67) wynika, że przedmiotem wyceny była niezabudowana działka, na której nie zostały poczynione żadne nakłady, stanowiąca pas terenu wzdłuż istniejącej drogi, i nie można wykluczyć, że zostały spełnione w sprawie przesłanki uzyskania podwyższonego o 5% odszkodowania, o jakim mowa w art. 18 ust. 1e specustawy drogowej. Nadto Skarżący wcześnie, bo najpóźniej 18 listopada 2008 r. złożył wniosek o ustalenie odszkodowania, co także może świadczyć o braku czynienia przeszkód w objęciu nieruchomości w posiadanie, przez właściciela drogi.
Odnosząc się do wniosku pełnomocnika uczestnika postępowania o otwarcie na nowo zamkniętej rozprawy Sąd wskazuje, że był to wniosek bezzasadny. Wobec tego, że kwestia obowiązywania lub nieobowiązywania miejscowego planu musi zostać rozstrzygnięta przez organy na etapie postępowania administracyjnego, Sąd nie widział potrzeby otwierania rozprawy w celu przeprowadzania dowodu z dokumentów na okoliczność obowiązywania miejscowego planu.
Ponownie prowadząc postępowanie organ I instancji, w razie potwierdzenia aktualności operatu szacunkowego przez rzeczoznawcę majątkowego oceni, czy uchwała [...] w sprawie zmiany miejscowego planu szczegółowego zachowuje nadal moc obowiązującą, czy ma na tyle samodzielny charakter, że może w zakresie objętym nowelizacją w sposób zupełny określać przeznaczenie i sposób zagospodarowania terenu. Zajęte stanowisko organ administracji należycie i wyczerpująco uzasadni. Jeżeli organ administracji oceni, że ww. zmiana miejscowego planu obowiązuje, to dokona wykładni aktu prawa miejscowego i jednoznacznie wyjaśni, jakie jest przeznaczenie gruntu. Przy czym wykładnia musi być możliwa do zweryfikowania; zdaniem Sądu naniesienie kolorowej "strzałki" na fragment rysunku planu (s. 11 operatu) nie pozwala zweryfikować operatu w tym zakresie. Sąd zaznacza, że jeżeli konkluzje organu administracji będą sprzeczne ze stanowiskiem biegłego opisanym w operacie, to taki operat nie może stanowić dowodu w sprawie. Sąd powtarza, że ocena dotycząca obowiązywania aktu prawa miejscowego jak i wykładnia przepisów prawa miejscowego nie należy do wiadomości specjalnych, zastrzeżonych dla rzeczoznawcy majątkowego.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1pkt 1 lit. "c" P.p.s.a. Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku. O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. W myśl pierwszego z wymienionych przepisów, w razie uwzględnienia skargi skarżącemu przysługuje od organu zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Z kolei zgodnie z art. 205 § 2 p.p.s.a., niezbędne koszty postępowania strony reprezentowanej przez adwokata obejmują także jego wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez Sąd osobistego stawiennictwa strony. Przepisami odrębnymi, o których mowa wyżej, są przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. 2015 r., poz. 1800 ze zm.). W myśl § 15 tegoż rozporządzenia:
1. Opłaty stanowiące podstawę zasądzania kosztów zastępstwa prawnego i kosztów adwokackich ustala się z uwzględnieniem stawek minimalnych określonych w rozdziałach 2-4.
2. Opłatę w sprawach niewymagających przeprowadzenia rozprawy ustala się w wysokości równej stawce minimalnej.
3. Opłatę w sprawach wymagających przeprowadzenia rozprawy ustala się w wysokości przewyższającej stawkę minimalną, która nie może przekroczyć sześciokrotności tej stawki, ani wartości przedmiotu sprawy, jeśli uzasadnia to:
1) niezbędny nakład pracy adwokata, w szczególności poświęcony czas na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczba stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjęte w sprawie, w tym czynności podjęte w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu;
2) wartość przedmiotu sprawy;
3) wkład pracy adwokata w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie;
4) rodzaj i zawiłość sprawy, w szczególności tryb i czas prowadzenia sprawy, obszerność zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów, o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności.
Mając na względzie powyższe, Sąd określił wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego wedle stawek minimalnych, uznając, że w okolicznościach niniejszej sprawy wynagrodzenie w takiej wysokości będzie adekwatne w szczególności do niezbędnego nakładu pracy pełnomocnika oraz jego przyczynienia się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy. W rezultacie na zasądzoną kwotę kosztów postępowania złożyły się wynagrodzenie reprezentującego Skarżącego pełnomocnika, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 6 wyżej powołanego rozporządzenia (5400 zł), uiszczony wpis (1500 zł) oraz opłata od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł., łącznie – 6917 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło