IV SA/Po 970/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie WSA Maciej Dybowski WSA Danuta Rzyminiak–Owczarczak (spr.) Protokolant: sekretarz sąd. Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi J.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2004r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania u c h y l a z a s k a r ż o n e p o s t a n o w i e n i e /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ P.Miładowski /-/ M.Dybowski IV SA/Po 970/04 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. Nr [...]Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R., po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] listopada 2003 r. odmówił przyznania J.K. pomocy finansowej z tytułu start poniesionych w wyniku klęski suszy w 2003 roku. Jako podstawę prawną decyzji organ powołał przepis art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Tj. Dz.U. z 1998 r. Nr 64 poz. 414 ze zmianami) oraz § 1 ust. 2, § 2 ust. 2 i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 listopada 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania pomocy rolnikom poszkodowanym na skutek suszy w 2003 roku (Dz.U. Nr 192 poz. 1874). W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, iż warunkiem uzyskania przez rolnika przedmiotowej pomocy było zgłoszenie strat komisji gminnej powołanej przez Wojewodę na podstawie §20 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1996 r. w sprawie szczegółowych kierunków działań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz sposobów ich realizacji (Dz.U. Nr 16 poz. 82 z późniejszymi zmianami). Organ wyjaśnił, iż takiego zgłoszenia wnioskodawca w okresie działania komisji gminnej nie dokonał, stąd w sporządzonych przez nią protokołach strat spowodowanych suszą brak jest jakiejkolwiek dokumentacji potwierdzającej zniszczenie upraw w posiadanym przez stronę gospodarstwie, umożliwiającej przyznanie świadczenia. Decyzję doręczono stronie w dniu [...]stycznia 2004 r. wraz z pouczeniem o sposobie i terminie jej zaskarżenia. Skargą z dnia [...]stycznia 2004 r., skierowaną do Wojewody – Delegatury w K. J. K. zwrócił się z prośbą o przyznanie pomocy finansowej po stratach powstałych w wyniku suszy. W treści skargi strona podniosła, iż jej sąsiedzi otrzymali taka pomoc, a jemu tak jak w 2001 roku, odmówiono wypłaty świadczenia. J. K. wyjaśnił, iż nie otrzymał pozytywnej odpowiedzi od urzędników w gminie, a jego sugestie o sporządzeniu listy wypłat wyśmiano. Pismem z dnia [...] Urząd Wojewódzki Delegatura w K. Oddział Środowiska i Rolnictwa poinformował Burmistrza Gminy i Miasta w R. o złożonej skardze, przesyłając skargę temu organowi oraz zobowiązując do rozpatrzenia zarzutów i przesłanie wyjaśnienia celem poinformowania skarżącego z jakiego powodu nie został umieszczony na liście wypłat. Pismo wraz ze skargą Burmistrz Miasta i Gminy w R. skierował, celem udzielenia odpowiedzi, do Kierownika MGOPS w R. Pismem z dnia [...] Nr [...] Zastępca Burmistrza MiG R. poinformował Urząd Wojewódzki o przyczynie nie ujęcia gospodarstwa J. K. w protokole start sporządzonym po oszacowaniu szkód w rolnictwie z powodu suszy w latach 2001 i 2003. Pismem z dnia [...] czerwca 2004 r. J. K. złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę, żądając pozytywnego rozpatrzenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej z powodu strat powstałych w wyniku suszy. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2004 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 129 § 1 i 2 k.p.a. oraz art. 58 §1 i 2 k.p.a., stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika MGOPS w R. z dnia [...] grudnia 2003 r. W uzasadnieniu postanowienia organ wyjaśnił, iż zaskarżona decyzja została stronie doręczona w dniu [...] stycznia 2004 r., a strona mimo prawidłowego pouczenia o terminie jej zaskarżenia odwołanie złożyła w dniu [...] czerwca 2004 r., podczas gdy termin do wniesienia odwołania upływał z dniem [...] stycznia 2004 r. Kolegium wyjaśniło ponadto, że strona nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, w którym uprawdopodobniłaby, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Postanowienie doręczono J. K. w dniu [...] lipca 2004 r. Pismem z dnia [...] lipca 2004 r., które do Samorządowego Kolegium Odwoławcze wpłynęło w dniu [...] lipca 200 r., J. K. wniósł skargę na postanowienie z dnia [...] lipca 2004 r., które nazwał "odwołaniem" i które w dniu [...] lipca 2004 r. sprecyzował, dodatkowo żądając przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Kierownika MGOPS w R. z dnia [...] grudnia 2003. Do pisma strona załączyła kserokopię swojej skargi z dnia [...] stycznia 2004 r., którą skierowała do Wojewody oraz ponownie powołała się na złożenie w dniu [...] stycznia 2004 r. odwołania do P. oraz na nieprawidłowe działania Burmistrza MiG R. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2004 r. Nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stronie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Powołując jako podstawę prawną postanowienia m.in. przepisy art. 58 i 59 k.p.a. Kolegium wyjaśniło, iż strona nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminu, a stwierdzenie o wniesieniu odwołania do P. w sytuacji, gdy decyzja zawierała prawidłowe pouczenie nie może stanowić przesłanki do przywrócenia terminu. Zdaniem Kolegium przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, a brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko w sytuacji, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 3 §1 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) sądowa kontrola decyzji administracyjnych polega wyłącznie na ocenie ich legalności, tj. zgodności z przepisami prawa materialnego i procedury administracyjnej, co oznacza, iż sąd administracyjny może zaskarżone postanowienie wzruszyć tylko wówczas, gdyby przy jego wydaniu doszło do naruszenia prawa, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. W przedmiotowej sprawie zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz procesowego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż podstawę prawną wydania postanowienia o stwierdzeniu wniesienia odwołania z uchybieniem terminu winien stanowić przepis art. 134 k.p.a. W niniejszej sprawie Kolegium powołało przepisy art. 58, 59 i 129 §2 k.p.a. oraz przepisy art. 50, 53, 54 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podczas gdy normy w nich zawarte stanowią o instytucji przywrócenia terminu (art. 58 i 59 k.p.a.), o trybie i terminie wnoszenia odwołania (art. 129 k.p.a.), a przepisy powołanej ustawy stosuje nie organ administracji publicznej, lecz sąd administracyjny. Tym samym uznać należy, iż zaskarżone postanowienie wydane zostało bez podstawy prawnej i jako takie winno zostać wyeliminowane z obrotu prawnego. Stosownie do art. 129 §2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, która o sposobie i terminie zaskarżenia została pouczona w uzasadnieniu decyzji. Warunkiem skuteczności wniesienia przez stronę odwołania od decyzji organu I instancji jest więc zachowanie czternastodniowego terminu do wniesienia odwołania od dnia doręczenia decyzji stronie. Stwierdzenie przez organ odwoławczy uchybienia terminu do wniesienia odwołania winno być przy tym poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego, co do tego, czy odwołujący się przekroczył termin określony w art. 129 §2 k.p.a. Rozpoznając skargę J. K. Sąd uznał, że zgromadzony po wpłynięciu odwołania materiał dowodowy nakazywał rozważyć, czy w sprawie doszło do uchybienia przedmiotowego terminu. Zważyć bowiem należy, iż w dniu [...] stycznia 2004 r. strona skarżąca skierowała skargę do Urzędu Wojewódzkiego, której przedmiotem było nie przyznanie jej pomocy finansowej z tytułu strat powstałych w wyniku suszy. Skarga ta została złożona w terminie, który przysługiwał stronie do złożenia odwołania, stąd obowiązkiem organu do którego skarga została skierowana było wyjaśnienie, czy zamiarem skarżącego było zweryfikowanie wydanej decyzji, poprzez uruchomienie trybu odwoławczego, czy uruchomienie trybu skargowego. Co do zasady tryb odwoławczy winien mieć pierwszeństwo przed uruchomieniem postępowania skargowego z art. 227 i następne k.p.a., tym bardziej, że w niniejszej sprawie treść złożonej skargi nakazywała merytoryczne rozpatrzenie wniosku o przyznanie pomocy finansowej z tytułu strat powstałych w wyniku suszy. Tym samym w sytuacji, gdy okazało się, że skarga złożona została przed uprawomocnieniem się wydanej w tej sprawie decyzji, istniała formalnoprawna przeszkoda do jej merytorycznego rozpatrzenia, a organ zgodnie z art. 65 §1 k.p.a. winien po ustaleniu zamiaru skarżącego, niezwłocznie przekazać skargę do organu właściwego, w drodze postanowienia na które służy zażalenie. W rozpatrywanym przypadku urzędnicy Urzędu Wojewódzkiego w K. (do którego skarga została przekazana zgodnie z właściwością przez Urząd Wojewódzki w P.) wskazanego trybu nie uruchomili, choć w treści złożonej skargi J. K. podnosił, z jakich powodów nie ma w istocie zaufania do urzędników zatrudnionych w Urzędzie Miasta i Gminy w R. i w konsekwencji na tej podstawie można było wnioskować, iż ten brak zaufania spowodował wniesienie skargi do Urzędu Wojewódzkiego w P., choć w istocie zamiarem strony było zweryfikowanie niekorzystnej dla niej decyzji z dnia [...] grudnia 2003 r. W ocenie Sądu powyższe okoliczności, a nadto treść pism strony oraz poczucie doznanej krzywdy, nakazywały w pierwszej kolejności wyczerpanie tego trybu, a dopiero później uruchomienie trybu skargowego. Jednocześnie obowiązkiem organu I instancji po przekazaniu mu skargi strony z dnia [...] stycznia 2004 r. oraz zobowiązaniu przez Burmistrza MiG R. do udzielenia wyjaśnień było uruchomienie trybu odwoławczego, poprzez przekazanie sprawy do rozpatrzenia Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu. Tym samym uznać należy, iż także na etapie po złożeniu w dniu [...] stycznia 2004 r. skargi doszło co najmniej do naruszenia wyrażonej w art. 7 k.p.a. zasady kontroli i nadzoru nad przestrzeganiem prawa w postępowaniu, prawdy obiektywnej oraz uwzględnienia słusznego interesu obywateli. Zgodnie z art. 65 §2 k.p.a. podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem przepisanego terminu uważa się za wniesione z zachowaniem terminu. W ocenie Sądu z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie, stąd zbędnym było wydanie zaskarżonego postanowienia, bowiem postępowanie odwoławcze od decyzji organu I instancji z dnia [...] grudnia 2003 r. zostało wszczęte wraz z złożeniem skargi datowanej przez stronę na dzień [...] stycznia 2004 r., i właśnie to pismo winno zostać rozpatrzone w trybie odwoławczym. Z wymienionych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a) i c) wyżej powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaskarżone postanowienie Sąd uchylił. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ P. Miładowski /-/ M. Dybowski jf