IV SA/Po 971/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak WSA Ewa Kręcichwost Durchowska (spr.) Protokolant ref-staż Paweł Grzęda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2006 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza J. z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...] /-/ E. Kręcichwost- Durchowska /-/ P. Miładowski /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak Kierownik Miejsko Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. działający z upoważnienia Burmistrza J. w dniu [...] czerwca 2004r. wydał decyzję Nr [...] w której działając na podstawie art. 64 § 2, art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej kpa ) oraz art. 39 ust. 2, art. 106 ust. 4 i art. 107 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej( Dz. U. nr 64, poz. 593 ze zm.) § 2 ust. 2, § 7 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 września 2001 r. w sprawie wywiadu środowiskowego (rodzinnego) oraz rodzaju dokumentów wymaganych do przyznania renty socjalnej ( Dz. U. z 2001 r. nr 114, poz. 1220), postanowił pozostawić bez rozpoznania wniosek z dnia [...] maja 2004 r. M. W. o przyznanie pomocy na zakup opału. W uzasadnieniu organ podał, że w dniu [...] czerwca 2004 r. pracownik socjalny próbował przeprowadzić wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania wnioskodawcy, lecz żona skarżącego nie wyraziła zgody na przeprowadzenie wywiadu. W dniu [...] czerwca 2004 r. wysłane zostało do M. W. wezwanie, w którym zobowiązano wnioskodawcę do umożliwienia przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Wezwanie zostało odebrane w dniu [...] czerwca 2004 r., jednakże podczas ponownej próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego pracownik socjalny nie został wpuszczony na teren posesji. Odwołanie od decyzji zostało przez M. W. wniesione w terminie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania w dniu [...] lipca 2004 r. wydało decyzję Nr [...], w której uchyliło zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji i sprawę przekazało do ponownego rozpoznania. Organ odwoławczy w uzasadnieniu stwierdził, że zgodnie z art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania pomocy wydaje się po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego podczas którego zgodnie z art. 107 ustawy o pomocy społecznej, ustala się sytuację osobistą, rodzinną i majątkową osób i rodzin. Skoro wnioskodawca uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu, to organ I instancji winien umorzyć postępowanie na podstawie art. 105 § 1 kpa , a nie pozostawić sprawę bez rozpoznania na podstawie art. 64 § 2 kpa. Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego K. M. W. wniósł w terminie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. odpowiadając na skargę, wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W postępowaniu sądowo-administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, mająca obecnie umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z tą zasadą, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, zawartą w skardze argumentacją- zobowiązany jest natomiast do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie. Granice rozpoznania skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów w konkretnej i zaskarżonej sprawie, z drugiej strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie miało miejsce naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie niesłusznie organ II instancji uchylając zaskarżona decyzję, w uzasadnieniu decyzji, nakazał organowi I instancji podczas ponownego rozpoznania sprawy zastosować art. 105 § 1 kpa. Słusznie natomiast uchylając zaskarżona decyzję wskazał, że w niniejszej sprawie nie może mieć zastosowania art. 64 § 2 kpa. Zgodnie z treścią art. 105 § 1 kpa gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzje o umorzeniu postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a co za tym idzie w konkretnej sprawie nie można wydać decyzji która rozstrzyga sprawę co do istoty. Postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe, gdy strona postępowania administracyjnego utraciła przymioty o których mowa w art. 28 kpa lub w skutek śmierci strony w toku postępowania, o ile postępowanie dotyczy praw związanych z osobą zmarłego w sposób ścisły. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak przedmiotu postępowania. Przedmiotem tym jest konkretna sprawa administracyjna, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu ( wyrok NSA w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2003 r., sygn. akt III SA 2225/01 Biul. Skarbowy 2003/6/25 ). Jak podkreślił Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 9 listopada 1995 r., " ze względu na ustrojową zasadę prawa strony do merytorycznego rozpatrzenia jej żądania i prawa do rozstrzygnięcia sprawy decyzją, w postępowaniu administracyjnym, art. 105 § 1 kpa. przewidujący tzw. obiektywną bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, nie może być interpretowany rozszerzająco. Powyższy przepis ma bowiem zastosowanie tylko w tych sytuacjach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania". Sprawa z wniosku M. W. o przyznanie pomocy na zakup opału bez wątpienia jest sprawą z zakresu prawa administracyjnego. Ponieważ w aktach sprawy brak informacji, co do utraty tej cechy w trakcie postępowania, winna zostać rozpoznana co do istoty przez organ administracji. Zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 września 2001 r. w sprawie wywiadu środowiskowego (rodzinnego) oraz rodzaju dokumentów wymaganych do przyznania renty socjalnej, wywiad przeprowadza się w miejscu zamieszkania osoby lub rodziny albo w miejscu ich pobytu. Jak wynika z akt sprawy, do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego nie doszło z przyczyn leżących po stronie wnioskodawcy. Nie oznacz to jednak, że na skutek powyższego sprawa o przyznanie pomocy utraciła charakter sprawy administracyjnej. Skoro nie nastąpiła bezprzedmiotowość postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 kpa., niewłaściwe było uchylenie przez organ II instancji decyzji organu I instancji i nakazanie umorzenia postępowania. Zgodnie z art. 77 § 1 kpa organ administracji obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego jest zdaniem Sądu istotną okolicznością podlegającą ocenie organu prowadzącego postępowanie, która w konsekwencji winna spowodować odmowę przyznania pomocy, a nie prowadzić do umorzenie postępowania. Zdaniem Sądu słusznie SKO uznało, że organ I instancji mylnie ustalił, że stan faktyczny sprawy odpowiada dyspozycji art. 64 § 2 kpa , bowiem ustawa o pomocy społecznej nie określa wymagań formalnych wniosku o przyznanie pomocy. Zaś przepisy kpa przyjęły zasadę ograniczonego formalizmu w zakresie formy i treści podania. Dlatego uniemożliwienie przez M. W. przeprowadzenia wywiadu środowiskowego nie może skutkować pozostawieniem wniosku bez rozpoznania, a jedynie wywołać skutek wskazany wyżej. Kwestia możliwości uchylenia decyzji z uwagi na jej uzasadnienie znajduje poparcie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ( por. wyrok NSA z dnia 30 czerwca 1983 r., I SA 178/83, ONSA 1983/1/51, wyrok NSA z dnia 20 maja 1998 r., I SA 1896/97, LEX nr 44519 ) oraz w orzeczeniach wojewódzkich sądów administracyjnych ( WSA w Lublinie wyrok z dnia 19 października 2004 r., II SA/Lu 161/04, OSP 2006/2/15 ). W niniejszej sprawie pozostawienie w obrocie decyzji organu II instancji spowodowałoby , że organ I instancji związany byłby decyzją, której uzasadnienie sprzeczne byłoby z przepisami prawa materialnego i procesowego. Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku. Sąd nie orzekł o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w trybie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), ponieważ zaskarżoną decyzją nie przyznano żadnych uprawnień ani nie nałożono żadnych obowiązków, które podlegałyby wykonaniu. /-/ E. Kręcichwost- Durchowska /-/ P. Miładowski /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak MK