IV SA/Po 971/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Popowska (spr.) Sędziowie NSA Ewa Makosz – Frymus WSA Ewa Kręcichwost - Durchowska Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Frankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi W.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy M. z dnia [...] września 2009 r. nr [...], 2. zasądza na rzecz adwokata T.K. od Skarbu Państwa (Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) wynagrodzenie w kwocie [...] ([...]) zł podwyższone o kwotę [...] ([...]) zł stawki podatku od towarów i usług przewidzianej dla tego rodzaju czynności – łącznie [...] ([...]) zł tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W.W. zwrócił się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. o przyznanie zasiłku celowego na zakup żywności. W wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego i zgromadzonej dokumentacji stwierdzono, iż wnioskodawca znajduje się w trudnej sytuacji majątkowej spowodowanej brakiem dochodu w związku z zajęciem komorniczym zasiłku stałego i wszelkich innych należności uzyskiwanych za płody rolne oraz odmową przyznania renty rolniczej. W związku z tym Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. decyzją z dnia [...].06.2009r nr [...] działając z upoważnienia Wójta Gminy M. na podstawie art. 3, art. 8, art. 36, art. 39 ust. 1 i 2, art. 102, art. 104, art. 106, art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.u. Nr 64, poz. 593 ze zm. – dalej ups), art. 104 i art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej kpa) oraz §1 pkt 1 a i b, pkt 2e rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24.07.2006r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. Nr 135, poz. 950) przyznał W.W. zasiłek celowy z przeznaczeniem na zakup żywności w wysokości 200 zł. W uzasadnieniu organ I instancji odnosząc się do wysokości przyznanego świadczenia, wskazał że przepis art. 39 ust. 1 i 2 ups, będący podstawą do przyznania zasiłku celowego nie określa wysokości takiego świadczenia. Kwota świadczenia zależy więc od uzasadnionych potrzeb strony, sytuacji życiowej oraz posiadanych środków i możliwości Ośrodka Pomocy Społecznej. W.W. kwestionując powyższe rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu, które po jego rozpatrzeniu w dniu [...] października 2009r. wydało decyzję nr [...] utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy zaznaczył, że zasiłek celowy nie jest świadczeniem obligatoryjnym i może ale nie musi być przyznany. Także jego wysokość uzależniona jest od możliwości finansowych Ośrodka oraz ilości osób wnioskujących i potrzebujących pomocy ze środków publicznych. Pomoc społeczna jest instytucją, która ma wspierać osoby wnioskujące o pomoc, a nie zaspokajać ich wszystkie potrzeby. W.W. nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem organu odwoławczego wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wskazując na swoją trudną sytuację życiową i przedstawiając pozamerytoryczne zarzuty dotyczące pracy organów gminy. Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Kaliszu odpowiadając na skargę, wniosło o jej oddalenie i podtrzymało swoją wcześniejszą argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, coc z innych powodów niż podniesione w skardze. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r., nr 153, poz. 1269) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa), ogranicza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta ogranicza się więc do zbadania czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, czy zgodnie z art. 7, 77 § 1 i 80 kpa dokonano ustalenia stanu faktycznego a dokonana ocena tych ustaleń znajduje oparcie w materiale dowodowym i uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 kpa, a więc w sposób przekonywujący. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany powołaną podstawą prawną (art. 134 §1 ppsa). Należy podkreślić, iż kontrolując decyzje podejmowane w ramach uznania administracyjnego, a takimi są decyzje podejmowane na podstawie art. 39 ups, Sąd bada, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, a organy przy ich wydaniu nie przekroczyły granic uznania i czy uzasadniły rozstrzygnięcia dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami tak, że nie można im postawić zarzutu dowolności. W ramach tak zakreślonej kontroli Sąd dokonuje oceny, czy przy podjęciu decyzji spełniona została zawarta w art. 7 kpa powinność uwzględnienia słusznego interesu społecznego i słusznego interesu strony oraz czy respektowana była konstytucyjna zasada równości wobec prawa. Nadto zaakceptowanie zakresu, w jakim organy uczyniły użytek z przyznanych im uprawnień, zależy od ustalenia, że stan faktyczny sprawy został wszechstronnie wyjaśniony (por. art. 10 § 1 i art. 77 kpa) w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w sprawie. Sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany przez organy na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje już jednak poza granicami kontroli sądowej. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż poza opisaniem sytuacji finansowej skarżącego, wskazaniem na art. 39 ust. 1 i 2 ups oraz wyjaśnieniem zasady uzależniającej wysokość przyznanego świadczenia od uzasadnionych potrzeb strony, sytuacji życiowej oraz posiadanych środków i możliwości Ośrodka Pomocy Społecznej, organ I instancji nie wskazał, iż jego decyzja konkretyzuje ostatnio wymienioną zasadę. Tzn organ nie podał jaki jest jego budżet na dany rok, w jakim stopniu został już wykorzystany i jakie potrzeby musi jeszcze zaspokoić; oraz że w świetle tych danych posiada takie kapitały własne, które pozwalają pomóc skarżącemu jako osobie uprawnionej poprzez przyznanie zasiłku celowego w kwocie 200 zł. Organ II instancji powyższego błędu organu I instancji nie zauważył, i nie naprawił. Jak już wskazywano, zgodnie z normą zawartą w powołanym art. 7 kpa, organ winien załatwić sprawę mając na względzie słuszny interes obywatela. Oznacza to, iż przyznanie świadczenia w takiej, a nie innej wysokości, obliguje organ do podania uzasadnienia prawnego i faktycznego podjętego rozstrzygnięcia. Konieczność taka związana jest z jednej strony z obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadą przekonywania (art. 11 kpa), z drugiej zaś z koniecznością umożliwienia Sądowi przeprowadzenia kontroli legalności. Należy podkreślić, iż pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Tak ogólnie określony charakter pomocy społecznej oraz jej cel wskazuje, że organy muszą w sposób wyczerpujący wykazać, dlaczego wypłacają właśnie taką, a nie inną kwotę pomocy, zważywszy, iż pomoc społeczna nie zawsze musi być przyznana w pełnej, wnioskowanej wysokości, aby zaspokoić zaistniałe potrzeby, gdy nie pozwala na to ograniczoność środków, jakimi dysponują Ośrodki Pomocy Społecznej, a zaspokajanie potrzeb powinno być ukierunkowane w pierwszej kolejności na te osoby, które ze względu na całkowity brak dochodów lub ich nieznaczną wysokość bez udzielenia im pomocy nie byłyby w stanie egzystować. Odnośnie powyższej wady decyzji organów obu instancji, Sąd pragnie podkreślić, iż decyzje pozostawione uznaniu administracyjnemu wymagają szerszego uzasadnienia, niż decyzje podejmowane w warunkach ustawowego skrępowania, tym więcej, że organ administracji publicznej ograniczony jest w szczególności zasadą praworządności i zasadą uwzględniania z urzędu interesu państwowego i słusznego interesu obywateli. Te postulaty dotyczą także organu II instancji. Podsumowując, skoro organy obu instancji nie dokonały dostatecznych ustaleń i nie rozważyły z należytą starannością przesłanek przyznania skarżącemu zasiłku celowego, a w szczególności nie wykazały, jakie motywy przesądziły o przyznaniu Skarżącemu zasiłku w kwocie 200,00 złotych, to w sytuacji braku wykazania możliwości finansowych i potrzeb udzielenia pomocy wszystkim podopiecznym, Sądowi brak podstaw do dokonania oceny, czy organy działały w ramach uznania administracyjnego czy je przekroczyły. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji winien ustalić, jakie są faktyczne potrzeby skarżącego i skonfrontować je z rzeczywistymi możliwościami organu opieki społecznej, w sposób wyczerpujący uzasadniając zajęte stanowisko. W świetle powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ppsa orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 250 ppsa oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002 r., nr 163, poz. 1348 ze zm.). .