IV SA/Po 978/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2010 na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi K.S. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...] października 2009r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przedstawienia ekspertyzy technicznej postanawia odmówić przyznania prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w dniu 15 kwietnia 2010r. wydał wyrok w sprawie dotyczącej skargi na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...] października 2009r nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przedstawienia ekspertyzy technicznej. Skarżący celem skutecznego złożenia skargi kasacyjnej złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Z informacji zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną a źródłem ich utrzymania są dochody z należnych im świadczeń (emerytura i renta) w łącznej wysokości [...] zł. netto. Wnioskodawca ujawnił również posiadanie domu o pow. [...] m2 , mieszkania o pow. [...] m2 Dodatkowo żona wnioskodawcy posiada mieszkanie o pow. [...] m2. Uzasadniając swą trudną sytuację majątkową wnioskodawca podał, iż miesięcznie opłaty stałe i zmienne za gaz, prąd, wywóz odpadów komunalnych, podatek od nieruchomości, eksploatację samochodu, ubezpieczenia, leki o rehabilitację wynoszą ok. [...] zł. Wnioskodawca wskazał również na fakt opłacania alimentów w kwocie [...] zł. Wyjaśniając swą sytuację majątkową wnioskodawca poinformował, iż mieszkanie, które wskazał we wniosku jest współwłasnością z jego byłą żoną, która w nim zamieszkuje wraz z ich dwoma córkami. Sąd celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawcy, pismem z dnia 11 maja 2010r. (odebranym w dniu 14 maja 2010r. – k.40 akt) wezwał go do przedłożenia wyciągów ze wszystkich kont bankowych oraz lokat i kart kredytowych należących do skarżącego i jego żony za okres ostatnich 6 miesięcy; kopii zeznań podatkowych za lata 2008-2009, przedłożenia zestawienia pojazdów mechanicznych użytkowanych w gospodarstwie domowym oraz wskazanie położenia mieszkań. Wnioskodawca nie udzielił odpowiedzi na powyższe wezwanie Sądu. Na podstawie art. 245 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. radcy prawnego i adwokata. Z kolei prawo pomocy z zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 1 i 2 ppsa, zgodnie z którymi przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 ppsa, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 2 ppsa spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Mając na względzie fakt, iż prawo pomocy jest formą dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w procesie, uwzględniając nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 ppsa - konieczne jest dokładne ustalenie faktycznej kondycji finansowej wnioskodawcy (por. post. NSA z dnia 12 czerwca 2007 r., sygn. akt II FZ 214/07, niepubl.), celem stwierdzenia, czy rzeczywiście potrzebuje on wsparcia ze strony Państwa, bez którego nie mógłby korzystać ze swojego konstytucyjnego prawa do sądu. Uwzględniając wyjątkowy charakter instytucji przyznania prawa pomocy oczywistym jest, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy możliwa jest weryfikacja danych przedstawionych przez wnioskodawcę. Stąd też - w przypadku gdy oświadczenia zawarte we wniosku budzą wątpliwości lub okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony oraz jej stanu rodzinnego - stosownie do art. 255 ppsa., Strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Powołany przepis wprost upoważnia do żądania dokumentów lub oświadczeń, pozwalających na zbadanie oświadczeń strony w zakresie jej sytuacji materialnej. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż zasadnym było wezwanie skarżącego mające na celu ustalenie jego rzeczywistej sytuacji finansowej. Z oświadczenia majątkowego zawartego we wniosku wynika, iż wnioskodawca dysponuje znacznym majątkiem (dom, mieszkanie we współwłasności z byłą żoną oraz mieszkanie obecnej żony). Zasadnym było więc uzyskanie szczegółowych informacji w zakresie jego bieżącej sytuacji finansowej oraz posiadanego majątku. Strona nie udzieliła jednak powyższych informacji pomimo wezwania Sądu. W związku z powyższym stwierdzić należy, iż nie zachodzi obowiązek uznania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa za uprawdopodobnione. W orzecznictwie nie budzi bowiem wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. post. NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7, art. 245 §1 -§3, art. 246 §1 pkt 1 i 2 ppsa, postanowiono jak w sentencji.