IV SA/Po 986/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędziowie WSA Donata Starosta (spr.) WSA Anna Jarosz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi D.W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] września 2016 r nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie Zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia [...] września 2016 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 134 w związku z art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23; zwanej dalej jako "k.p.a") stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym. W dniu [...] października 2015 r. D. W. (zwana dalej również jako "Skarżąca") zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej w K. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego. Decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] Burmistrz K. odmówił Skarżącej przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego. Pismem z dnia [...] sierpnia 2016 r. D. W. zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej z prośbą o przyznanie zasiłku rodzinnego. Wyjaśniła, że pierwszy wniosek został rozpatrzony negatywnie pomimo że spełniła kryteria do przyznania zasiłku. Zaznaczyła, że Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w K. odmówił jej również przyznania świadczenia 500+ i dopiero Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyznało jej rację. Z tego też względu ponownie zwróciła się o przyznanie zasiłku rodzinnego od dnia złożenia pierwszego wniosku. Powyższe pismo zostało potraktowane przez organ I instancji jako odwołanie od decyzji z dnia [...] listopada 2015 r. i pismem z dnia [...] września 2016 r. przekazane Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu. Zaskarżonym w niniejszym postępowaniu postanowieniem z dnia [...] września 2016 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Kolegium stwierdziło, że decyzja organu I instancji zawierała prawidłowe pouczenie o trybie i terminie złożenia odwołania, jednak Skarżąca złożyła odwołanie w dniu [...] sierpnia 2016 r., czyli po upływie czternastodniowego terminu, który upływał w dniu [...] listopada 2015 r. Jednocześnie Kolegium zaznaczyło, że Skarżąca nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, ani też wniosku o wznowienie postępowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego D. W. wyjaśniła, że pracownicy Ośrodka Pomocy Społecznej w K. udzielili jej informacji, że dochód rodziny przekracza próg dochodowy, gdyż do dochodu z 2014 r. doliczony został dochód z gospodarstwa rolnego uzyskany dopiero w 2015 r. Odwołanie złożyła dopiero po przyznaniu świadczenia wychowawczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.; zwanej dalej jako "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne, natomiast w myśl § 3 tego artykułu sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art. 134 k.p.a., który przewiduje, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W ocenie Sądu okoliczności niniejszej sprawy takie jak treść pisma z dnia [...] sierpnia 2016 r., a także złożenie tego pisma po upływie prawie 9 miesięcy od dnia doręczenia decyzji organu I instancji budzi poważne wątpliwości, czy pismo to prawidłowo zostało zakwalifikowane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze jako odwołanie od decyzji z dnia [...] listopada 2015 r. Zaznaczyć trzeba, że przy ocenie, czy wniesione przez stronę pismo jest odwołaniem, należy kierować się nie tylko treścią pisma ale również tym, czy pismo to zostało wniesione w terminie do złożenia odwołania (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 25 sierpnia 2005 r. sygn. akt II SA/Gd 2240/02; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jeżeli istnieją jakiekolwiek wątpliwości, co do kwalifikacji przez organ odwoławczy pism wnoszonych przez strony, nie mogą być one automatycznie przyjęte jako przemawiające za istnieniem odwołania, bez próby wyjaśnienia wątpliwości w trakcie postępowania dowodowego, uzyskania wyjaśnienia od strony, która stosowny dokument sporządziła. Wprawdzie zgodnie z art. 128 k.p.a. odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia i wystarczy jeżeli z pisma wynika, że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji. Jednakże przy ocenie czy wniesione przez stronę pismo jest odwołaniem należy brać pod uwagę całokształt okoliczności sprawy. W sytuacji gdy pismo wpływa do organu po 9 miesiącach od doręczenia decyzji obowiązkiem organu administracji jest wyjaśnienie rzeczywistej woli strony. Wprawdzie odwołanie nie jest sformalizowanym środkiem odwoławczym, to nie można jednak przyjąć, że jeżeli żądanie jest zredagowane niezręcznie lub niejednoznacznie, to organ administracji publicznej jest uprawniony do samodzielnego sprecyzowania treści żądania. Jakiekolwiek wątpliwości co do rzeczywistego żądania strony rodzą po stronie organu administracji obowiązek wyjaśnienia tych wątpliwości. Organy administracji mają obowiązek badać z urzędu treść żądania strony. Powinno to przejawiać się w dokładnej i obiektywnej ocenie zawartego w nim opisu stanu faktycznego, żądania oraz ewentualnych wniosków. Organ powinien też dążyć do ustalenia celu jakim kierowała się strona wnosząc dany środek i działać w sposób najbardziej dla strony właściwy (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 21 września 2011 r. sygn. akt I SA/Gd 522/11, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Ponadto zgodnie z treścią art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Przepis ten ma na celu zabezpieczenie interesów stron tego postępowania, aby wskutek nieznajomości prawa nie poniosły one szkody. W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę treść pisma z dnia [...] sierpnia 2016 r. nie pozwala jednoznacznie stwierdzić, iż stanowi ono odwołanie od decyzji z dnia [...] listopada 2015 r. Wątpliwości w tym zakresie budzi nie tylko okoliczność złożenia pisma po prawie 9 miesiącach od doręczenia decyzji, ale również treść tego pisma. Skarżąca stwierdza w nim, że zwraca się "z ponowną prośbą o przyznanie zasiłku rodzinnego". Ponadto adresatem pisma z dnia [...] sierpnia 2016 r. nie było Samorządowe Kolegium Odwoławcze, lecz Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w K.. Z uwagi na wskazane powyżej okoliczności sprawy organ powinien był poddać dokładniej analizie charakter pisma Skarżącej z dnia [...] sierpnia 2016 r. Przede wszystkim rolą organu, przed wydaniem zaskarżonego postanowienia, było wezwanie Skarżącej do sprecyzowania charakteru pisma. Na tym etapie postępowanie nie sposób przesądzić czy pismo to stanowi odwołanie od decyzji organu I instancji, wniosek o wznowienie postępowania, wniosek o wszczęcie nowego postępowania, czy też ma ono jeszcze inny charakter. Tymczasem z akt sprawy nie wynika aby Kolegium podjęło jakiekolwiek okoliczności zmierzające do rozwiania wskazanych wątpliwości. Niedokonanie ustaleń we wskazanym zakresie powoduje, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 134 k.p.a., a także art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Prowadząc ponownie postępowanie Kolegium zwróci się do Skarżącej o sprecyzowanie treści żądania zawartego w piśmie z dnia [...] sierpnia 2016 r. udzielając jej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek Dopiero po dokonaniu tych ustaleń Kolegium dokona ponownej kwalifikacji omawianego pisma, które pozwoli na wydanie stosownego rozstrzygnięcia. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.