IV SA/Po 986/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Anna Jarosz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz [...] Sp. z o.o. [...] kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania Burmistrz R. decyzją z dnia [...] maja 2017 r., nr [...] po rozpoznaniu wniosku [...] Sp. z o.o. [...] Sp. k., działając na podstawie 71 ust. 2, art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 82 i art. 87 ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz. U. z 2016r., poz. 353 ze zm.), §3 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (j.t. Dz. U. z 2016r., poz. 71) i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2016r., poz. 23 ze zm., obecnie j.t. Dz. U. z 2017r., poz. 1257 ze zm. – dalej k.p.a.), odmówił zmiany decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie elektrowni wiatrowej o mocy 2MW na terenie działek nr [...] w miejscowości P. gmina R. w ten sposób, że dotychczasowy model elektrowni wiatrowej objętej decyzją tj. V90 o średnicy wirnika 90 m zostanie zastąpiony modelem V 100 o średnicy wirnika do 100 m. Odwołanie od tej decyzji wniosła [...] Sp. z o.o. [...] Sp. k. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, kwestionując powyższą decyzję, pismem nadanym w placówce pocztowej w dniu [...] czerwca 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] lipca 2017r. nr [...], działając na podstawie art. 134 w zw. z art. 129 §2 k.p.a. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że decyzja organu I instancji została doręczona bezpośrednio stronie w dniu [...] maja 2017r. W dniu [...] marca 2017 r. do Urzędu Miejskiego w R. wpłynęło bowiem pismo podpisane przez A. S. i J. Z., informujące o zmianie adresu siedziby [...] Sp. z o. o. [...] Sp. k. wraz z informacją, że powyższa zmiana nie została jeszcze ujawniona w Rejestrze Przedsiębiorców KRS. Jednocześnie złożono wniosek o kierowanie wszelkiej korespondencji na nowy adres. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a., odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Mając powyższe na uwadze, uwzględniając datę doręczenia decyzji stronie w dniu [...] maja 2017r., Kolegium stwierdziło, że odwołanie od decyzji złożone w dniu [...] czerwca 2017r. wniesione zostało z uchybieniem terminu, który upłynął z dniem [...] czerwca 2017r. Mając zatem na uwadze fakt, iż przekroczenie terminu do wniesienia środka odwoławczego jest okolicznością obiektywną i jego niedotrzymanie, nawet nieznaczne, zobowiązuje organ do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie. Kolegium uznało, że nie ma prawnej możliwości merytorycznego rozpoznania złożonego przez Spółkę odwołania i na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. [...]Sp. z o.o. [...] Sp.k. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 129 § 2 k.p.a. w zw. z art. 40 § 2 k.p.a. w zw. z 134 k.p.a poprzez stwierdzenie uchybienia do wniesienia odwołania z uwagi na jego złożenie z przekroczeniem terminu liczonego od dnia doręczenia decyzji stronie, podczas gdy strona ustanowiła pełnomocnika, któremu powinna zostać doręczona decyzja, a który do dnia dzisiejszego jej nie otrzymał, co oznacza, że nie zaczął jeszcze biec termin do jej zaskarżenia. Zdaniem skarżącej odwołanie nie mogło zatem zostać złożone z uchybieniem terminu. W uzasadnieniu skargi opisano przebieg sprawy i wskazano, że po wydaniu rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania zgłosił się pełnomocnik spółki [...]Sp. z o.o. [...] Sp.k., składając zażalenie wraz ze stosownym pełnomocnictwem, którego zakres wprost wskazuje na umocowanie do działania we wszelkich sprawach związanych z [...] farmy wiatrowej "R. 1" w miejscowości P., w gminie R., powiat obornicki, województwo wielkopolskie. Zgodnie z treścią pełnomocnictwa obejmuje ono umocowanie do reprezentowania skarżącego we wszelkich postępowaniach sądowych i pozasądowych, przed wszelkimi urzędami i sądami w zakresie dotyczącym tego [...]. Dodatkowo wskazano w treści pełnomocnictwa, że obejmuje ono umocowanie do odbioru korespondencji na każdym etapie postępowania. Jak wskazała skarżąca pełnomocnictwo w żaden sposób nie zostało ograniczone. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swą dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, iż złożona w sprawie niniejszej skarga została przez sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Od dnia 15 sierpnia 2015 r. obowiązuje bowiem regulacja art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 – dalej P.p.s.a.), zgodnie z którą sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Oznacza to, że w przypadku skarg na postanowienie w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania w obecnym stanie prawnym skierowanie ich do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony. Przechodząc do oceny zaskarżonego postanowienia w pierwszej kolejności stwierdzić należy, iż stan faktyczny stanowiący podstawę zaskarżonego orzeczenia nie budzi wątpliwości. Skarżąca spółka w postępowaniu przed organem I instancji ustanowiła pełnomocnika, jednakże Burmistrz R. doręczył swoją decyzję bezpośrednio spółce, nie zaś ustanowionemu pełnomocnikowi. Organ I instancji uznał bowiem, że złożona do Urzędu Miasta R. w dniu [...] marca 2017r. informacja o zmianie adresu do korespondencji wraz z [...] o kierowanie wszelkiej korespondencji pod nowy adres spółki, stanowi w swej istocie odwołanie złożonego wcześniej pełnomocnictwa. Powyższe przy uwzględnieniu doręczenia decyzji bezpośrednio stronie w dniu [...] maja 2017r., doprowadziło Kolegium do uznania, że odwołanie od decyzji złożone przez pełnomocnika skarżącej spółki w dniu [...] czerwca 2017r. wniesione zostało z uchybieniem terminu, który upłynął z dniem [...] czerwca 2017r. Celem ustalenia czy stanowisko organu odwoławczego jest prawidłowe wskazać należy, że zgodnie z art. 33 §1 k.p.a. strona ma prawo ustanowić w sprawie pełnomocnika, którym może być osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych. Pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone do [...] (art. 33 §2 k.p.a.). Pełnomocnik dołącza do akt sprawy oryginał pełnomocnictwa lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa (art. 33 §3 k.p.a.). W sprawie nie jest sporne, iż na etapie postępowania przed organem I instancji [...] Sp. z o. o. [...] Sp. k. przedłożyła pełnomocnictwo ogólne obejmujące swym zakresem występowanie przed Burmistrzem R. w sprawie dotyczącej zmiany decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie elektrowni wiatrowej o mocy 2MW na terenie działek [...] w miejscowości P. gm. R. (k. 96 akt adm.). Istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma zatem ustalenie czy w sprawie doszło do skutecznego wycofania pełnomocnictwa. Organ odwoławczy przyjął bowiem, że na skutek złożenia przez skarżącą spółkę w dniu [...] marca 2017r. informacji o zmianie adresu do korespondencji wraz z [...] o kierowanie wszelkiej korespondencji pod nowy adres spółki, odwołano pełnomocnictwo. Takiego stanowiska w ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie można uznać za prawidłowe. W tym miejscu podkreślić należy, że przepisy k.p.a. dotyczące pełnomocnictwa są lakoniczne i nie zawierają żadnych regulacji dotyczących cofnięcia pełnomocnictwa. Należy jednak zauważyć, że normy tego typu znajdują się w innych ustawach procesowych, a wykładnia systemowa art. 33 § 3 k.p.a. pozwala na zrekonstruowanie takiej normy prawnej na potrzeby postępowania administracyjnego. Możliwość skorzystania z wykładni przepisów dotyczących pełnomocnictwa zawartych w przepisach innych ustaw znajduje potwierdzenie w orzecznictwie (zob wyrok NSA z dnia 30 lipca 2008 r. sygn. akt I OSK 1199/07 publik. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej jako CBOSA), w którym akceptuje się sięganie do norm zawartych w art. 42 § 1 p.p.s.a. i art. 94 § 1 kodeksu postępowania cywilnego. Tak dokonana wykładnia [...] do wniosku, iż wypowiedzenie pełnomocnictwa procesowego przez mocodawcę odnosi skutek prawny w stosunku do organu dopiero z chwilą uzyskania wiedzy o tym fakcie przez organ. Oświadczenie o wypowiedzeniu pełnomocnictwa powinno być złożone organowi w formie pisemnej lub zgłoszone ustnie do [...]. Oświadczenie o wypowiedzeniu pełnomocnictwa przez mocodawcę musi być jednak jednoznaczne i stanowcze. Nie można zatem domniemywać wypowiedzenia pełnomocnictwa na tej podstawie, że strona ustanowiła jeszcze inną osobę swoim pełnomocnikiem albo że samodzielnie dokonuje od któregoś momentu czynności procesowych. Zdaniem Sądu nie można również domniemywać wycofania pełnomocnictwa z mającego charakter informacyjny pisma zawierającego aktualizację danych adresowych, będącego w swej istocie wypełnieniem obowiązku o jakim mowa w art. 41 §1 k.p.a. t.j. zawiadamiania organu administracji publicznej przez stronę o każdej zmianie swojego adresu Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, iż w sprawie nie doszło do skutecznego cofnięcia pełnomocnictwa, co oznacza, że organ I instancji działał wadliwie doręczając decyzję bezpośrednio stronie. W tym miejscu podkreślić należy, że przepisy o doręczeniach mają charakter gwarancyjny. Mają one bowiem chronić stronę, zabezpieczać jej prawa, a nie pozbawiać jej uprawnienia do wniesienia odwołania. Z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, a zwłaszcza z zasady praworządności wynika, że strona nie może ponosić negatywnych konsekwencji błędu organu. Znalazło to wprost wyraz w art. 112 k.p.a. i wielokrotnie było potwierdzane w orzecznictwie sądów administracyjnych. Na przykład w wyroku z dnia 14 marca 2014 r. sygn. akt II OSK 2536/12 (zob. CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wykładnia art. 40 § 2 k.p.a. wskazująca, iż doręczenie decyzji stronie z pominięciem pełnomocnika jest bezskuteczne, ma na celu ochronę strony przed negatywnymi, arbitralnymi działaniami organów administracji publicznej tak, aby nie pozbawić strony prawa do sądu. Strona ustanawiając pełnomocnika chce się ustrzec przed skutkami nieznajomości prawa, więc jeżeli organ pomija pełnomocnika w toku czynności postępowania administracyjnego, to w ten sposób niweczy skutki wspomnianej staranności strony w dążeniu do ochrony jej praw i interesów oraz zapewnienia sobie ochrony, jaką powinna uzyskać w państwie prawa. Na konieczność dokonywania oceny skutków wadliwego doręczenia decyzji stronie w sposób indywidualny w każdej sprawie, z uwzględnieniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego wskazał NSA w uzasadnieniu wyroku z dnia 8 października 2015 r., sygn. II OSK 338/14 (CBOSA): "Także gwarancyjny charakter mają przepisy regulujące tryb dokonywania doręczeń w postępowaniu administracyjnym, w tym art. 40 § 2 k.p.a. Ich celem jest realizacja prawa strony do rzetelnego postępowania, w którym dochodzi do władczego i jednostronnego rozstrzygnięcia o jej prawach lub obowiązkach. Ocena skutków naruszenia tych przepisów musi w każdym przypadku odbywać się z uwzględnieniem okoliczności danej sprawy, w tym możliwości, jakie w konkretnych okolicznościach dają art. 58 § 1 k.p.a. i art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Czynności podejmowane w konsekwencji takiej oceny, zarówno przez strony postępowania, jak i organ administracji, nie mogą prowadzić do naruszenia innych przepisów postępowania, w szczególności zasad ogólnych, w tym zasady trwałości decyzji ostatecznych". Całkowicie podzielając stanowisko przedstawione w przytoczonych wyżej orzeczeniach, należało stwierdzić, że zaskarżone postanowienie nie może pozostać w obrocie prawnym. Podkreślić należy, iż w realiach niniejszej sprawy naruszenie przez organ I instancji obowiązku wynikającego z art. 40 § 2 k.p.a. nie uniemożliwiło stronie wniesienia odwołania. Dlatego też odwołanie to należało uznać za wniesione w terminie i rozpoznać. Wobec powyższego zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu z uwagi na naruszenie przepisów postępowania w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a zw. z zw. z § 14 ust. 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U z 2015 poz.1800), uwzględniając koszty zastępstwa procesowego w kwocie [...]zł., uiszczony wpis sadowy w wysokości [...] zł., oraz koszty opłaty skarbowej od dokumentu pełnomocnictwa procesowego w kwocie [...]zł.