IV SAB/Po 10/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi spółki "A" z siedzibą w G. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. w przedmiocie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu postanawia 1. umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne 2. zasądzić od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz spółki "A" z siedzibą w G. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania /-/ M. Dybowski W dniu [...] sierpnia [...] r. Prezydent Miasta P. (dalej Prezydent), na podstawie art. 77 ust. 1 i 3 , i art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (j. t. Dz. U. 261/04/2603 ze zm., dalej ustawa o gospodarce nieruchomościami bądź ugn) wypowiedział obowiązującą opłatę roczną z tytułu współużytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa położonych w P. przy ul. G., oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb G., arkusz mapy [...], działka nr [...] o powierzchni [...] m², dla której prowadzona jest księga wieczysta KW nr [...] w wysokości [...] zł. Jednocześnie zaproponował przyjęcie od dnia [...] stycznia [...] r. nowej opłaty rocznej w wysokości [...] zł (opłata proporcjonalna do udziałów: spółce "A" za udział wynoszący [...] – [...] zł; spółce "B" za udział wynoszący [...] - [...] zł; spółce "C" za udział wynoszący [...] - [...] zł). Opłata została ustalona w oparciu o wycenę nieruchomości dokonaną przez rzeczoznawcę majątkowego w zakresie szacowania nieruchomości A. J., sporządzoną dnia [...] sierpnia [...] r., który oszacował jej wartość na kwotę [...] zł tj. [...] zł za m² (k. 15=33 akt administracyjnych). Pismem z dnia 02 października 2008 r. spółki "A" i "C", reprezentowane przez pełnomocnika radcę prawnego R. S. (dalej Pełnomocnik) wniosły o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste owej nieruchomości jest nieuzasadniona. W operacie dotyczącym owej nieruchomości wskazano, że dla rejonu lokalizacji nieruchomości nie obowiązują ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie ze stanem faktycznym jest to droga wewnętrzna o nieregularnym kształcie wynikającym z podziałów geodezyjnych i w przypadku nieobowiązywania planu zagospodarowania przestrzennego na danym terenie nieruchomość powinna być rozpatrywana według sposobu jej użytkowania, czyli jako droga. Przyjęcie zestawienia zarejestrowanych transakcji dotyczących działek budowlanych lub przemysłowych i określenie na ich podstawie wartości działki [...] jest błędne. W zestawieniu tym winny znaleźć się transakcje wykupu działek pod drogi wewnętrzne lub dojazdowe, ew. wyceny takich działek w przypadku przejmowania ich przez gminę, powiat, województwo lub Skarb Państwa za odszkodowaniem. Dodatkowo działka [...] ma nieregularny kształt i stanowi ona dojazd do działek sąsiednich. Z tego względu nie może ona być rozpatrywana jako działka budowlana lub do wykorzystania przemysłowego, ponieważ nigdy nie uzyska prawa do zabudowy. Nadto wartość działek dla których nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jest zawsze dużo niższa od wartości działek, dla których plan taki został sporządzony. W operacie błędnie wskazano, że do drogi publicznej nie mają dostępu działki nr: [...] i [...], gdy w rzeczywistości dostępu do drogi publicznej nie ma jedynie działka [...] (k. 18-19 akt administracyjnych). Pismem z dnia [...] lutego [...] r. spółka "A", reprezentowana przez Pełnomocnika, wniosła za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. (dalej Kolegium bądź SKO) skargę na bezczynność SKO w sprawie z wniosku Skarżącej o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste przedmiotowej nieruchomości jest nieuzasadniona. Pełnomocnik wskazał, że zgodnie z art. 79 § 2 i 3 ugn Kolegium winno wyznaczyć termin rozprawy niezwłocznie. W niniejszej sprawie nie podjęto żadnych działań, nie poinformowano Spółki o załatwieniu sprawy w innym terminie, ani o przyczynie wystąpienia zwłoki w postępowaniu z wniosku Skarżącej (k. 3-6 akt IV SAB/Po 10/10). Orzeczeniem z dnia [...] marca [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., na podstawie art. 105 § 1 kpa w zw. z art. 79 ust. 7 i art. 80 ustawy o gospodarce nieruchomościami umorzyło postępowanie przed Kolegium. W uzasadnieniu wskazano, że owa nieruchomość znajduje się we współużytkowaniu wieczystym trzech spółek "A", "B" i "C". W sytuacji gdy nieruchomość gruntowa objęta jest współużytkowaniem wieczystym wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona, winni złożyć wszyscy współużytkownicy wieczyści. Takie pouczenie zawarto w ofercie Prezydenta. W razie braku zgody stosuje się odpowiednio art. 199 kc, co oznacza, że orzeczenie Sądu może zastąpić zgodę pozostałych współużytkowników wieczystych. Z ustaleń wynika, ze ów wniosek użytkowników wieczystych jest bezskuteczny z uwagi na brak zgodnego działania wszystkich współużytkowników wieczystych (k. 3-4 akt administracyjnych). W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podnosząc, że zwłoka w załatwieniu sprawy spowodowana była dużą ilością spraw napływających do Kolegium z zakresu użytkowania wieczystego, zaznaczając jednocześnie, że sprawy załatwiane są według kolejności wpływu do Kolegium. Z uwagi na zakończenie postępowania w sprawie z wniosku spółki "A" o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste gruntu jest nieuzasadniona postępowanie dotyczące bezczynności Kolegium jest bezprzedmiotowe (k. 24-26 akt IV SAB/Po 10/10). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Postępowanie ulega umorzeniu, bowiem stało się bezprzedmiotowe. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153/02/1270 ze zm., dalej ppsa) sąd administracyjny rozpatruje skargi na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Dotyczy to takich spraw, które mogą być zakończone decyzją lub postanowieniem, albo które odnoszą się do innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Sąd może rozpatrywać skargi na bezczynność organów wtedy, gdy skarga dotyczy sprawy o charakterze administracyjnym. W niniejszej sprawie Skarżąca wniosła skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które obowiązane było na podstawie art. 79 ust. 2 i 3 ugn do niezwłocznego wyznaczenia terminu pierwszej rozprawy, a w razie nie załatwienia sprawy w sposób polubowny w drodze ugody, winno wydać orzeczenie o oddaleniu wniosku lub o ustaleniu nowej wysokości opłaty. Skoro Kolegium pozostawało w bezczynności, to jedynym narzędziem pozwalającym Skarżącej na skuteczne jej zwalczanie była skarga do sądu administracyjnego mimo, że merytoryczne rozpoznanie sprawy już po wydaniu orzeczenia przez Kolegium, należy do właściwości sądu powszechnego. Jedynym warunkiem dla wniesienia niniejszej skargi, jak słusznie wskazał Pełnomocnik Skarżącej, powołując postanowienie NSA z 6.7.2006 r. I OSK 480/06 (dostępne w Internecie na stronie https//cbois.nsa.gov.pl) jest pozostawanie przez Kolegium w bezczynności, bowiem w postępowaniu przed tym organem zgodnie z ustawą nie przysługują stronie żadne środki zaskarżenia do zwalczania bezczynności organu na drodze administracyjnej. Zgodnie z art. 3 § 1 i 2 pkt 8 ppsa, stronie przysługuje również skarga na bezczynność. Orzeczenie z art. 79 ust. 3 ugn jest bowiem decyzją w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 1 ppsa. Ustawodawca dopuszcza w postępowaniu na podstawie art. 79 ugn stosowanie szeregu przepisów kpa – konkretyzując w art. 79 ust. 2 ugn zasady załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 kpa), dopuszczając odpowiednie stosowanie art. 35-38 kpa; nadto przepisów art. 154-159, 161-163 kpa (G. Bieniek w: "Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz" LexisNexis 2008 s. 345-346 uw. 2, 5, 7). Co do zasady bezczynność organu administracji publicznej ma miejsce wówczas, gdy organ ten nie wydaje w terminach ustawowych decyzji, postanowień lub innych aktów albo nie podejmuje czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących przyznania, stwierdzenia albo uznana uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Dla uznania bezczynności konieczne jest zatem ustalenie, że organ administracji obowiązany był, na podstawie przepisów prawa, do wydania decyzji lub innego aktu albo do podjęcia określonych czynności. Decydujące znaczenie dla Sądu ma to, czy organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności. Badaniu podlegają działania organu mające miejsce również po wniesieniu skargi do Sądu. Z akt administracyjnych wynika, że dopiero po wniesieniu skargi do Sądu Administracyjnego (24 lutego 2010 r.) na bezczynność SKO, Kolegium rozpatrzyło wniosek spółek "A" i "C" o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu udziału każdej z tych Spółek w użytkowaniu wieczystym gruntu Miasta P. położonego w miejscowości P, przy ul G., oznaczonego geodezyjne: obręb G, ark mapy [...], nr działki [...] o powierzchni [...] m² jest nieuzasadniona i umorzyło postępowanie (k. 3-4 akt administracyjnych). Kluczowe znaczenie dla oceny tej sytuacji - wydania przez organ aktu, ale dopiero po wniesieniu skargi na bezczynność tego organu, ma podjęta przez Naczelny Sąd Administracyjny, w składzie (dostępna m.in. na stronie internetowej Naczelnego Sądu Administracyjnego). Przepis art. 161 § 1 pkt 3 ppsa, w myśl którego Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie to - z przyczyn innych niż wymienione w § 1 pkt 1 i 2 tego artykułu - stało się bezprzedmiotowe, ma zastosowanie także, w przypadku gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a ppsa - organ ten wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności (uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26.11.2008 r. -I OPS 6/08, ONSAiWSA 4/09/63; postanowienie NSA z 9.2.2010 r., II GSK 23/10). Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Wobec wydania orzeczenia z dnia 15 marca 2010 r.- po wywiedzeniu skargi na bezczynność - nie jest możliwe zobowiązanie organu do wydania decyzji kończącej postępowanie, co skutkuje bezprzedmiotowością postępowania sądowowoadministracyjnego. Nie istnieje bowiem już przedmiot zaskarżenia - bezczynność organu administracji. Mając na uwadze powyższe Sąd, zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 ppsa obowiązany jest orzec o umorzeniu postępowania. W takiej sytuacji nie ma podstaw do oddalenia skargi, gdyż powodem oddalenia skargi jest jej bezzasadność. Skoro organ administracji pozostawał w bezczynności w dacie wniesienia skargi, ale przestał być bezczynny wydając stosowane orzeczenie, należy uznać, że przestała istnieć sprawa sądowoadministracyjna (rozumiana jako ustalenie, czy istnieje potrzeba zmuszenia organu do podjęcia nakazanych prawem aktów lub czynności), a co za tym idzie postępowanie to stało się bezprzedmiotowe. W takim przypadku bowiem już samo wniesienie skargi na milczenie organu wywołało pożądany skutek w postaci likwidacji jego bezczynności. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa należało umorzyć postępowanie sądowe. O kosztach orzeczono zgodnie z art. 201 §1 ppsa (uzasadnienie uchwały 7 sędziów NSA z 26.11.2008 r. -I OPS 6/08, ONSAiWSA 4/09/63 s. 62-63), które obejmują wpis od skargi w wysokości 100 zł (k. 28 akt IV SAB/Po 10/10; § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. 221/03/2193 ze zm.), koszty zastępstwa procesowego w wysokości 240 zł (§14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu - Dz. U. 163/02/1349 ze zm.) i opłatę od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł (k. 9 kt IV SAB/Po 10/10) - łącznie 357 zł. /-/ M. Dybowski